Kontent qismiga oʻtish

La Notte (film)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
La Notte
Rejissyor(lar) Michelangelo Antonioni
Prodyuser(lar) Emanuele Cassuto
Ssenariy
muallif(lar)i
Rollarda
Bastakor(lar) Giorgio Gaslini
Operator(lar) Gianni Di Venanzo
Montajyor(lar) Eraldo Da Roma
Studiya
  • Nepi Film
  • Sofitedip
  • Silver Film
Distribyutor
  • Dino de Laurentiis Distribuzione (Italiya)
  • Les Artistes Associés (Fransiya)
Premyera
sanasi
Davomiylik 122 daqiqa
Mamlakatlar
Til Italyancha
Daromad 470 million lira ($752 000)[1]

La Notte (Tun; italyancha: La notte) — 1961-yilda ekranlarga chiqqan, Michelangelo Antonioni hammualliflik qilgan va rejissyorlik qilgan italyan drama filmidir. Bosh rollarni Marcello Mastroianni, Jeanne Moreau va Monica Vitti ijro etishgan. Milanda suratga olingan ushbu kartina hayotdan hafsalasi pir boʻlgan yozuvchi (Mastroianni) va uning oiladan koʻngli qolgan rafiqasining turli davralarda kechgan bir kunlik hayoti haqida hikoya qiladi. Film 11-Berlin xalqaro kinofestivalida bosh mukofot „Oltin ayiq“ni qoʻlga kiritdi hamda Antonioniga „Eng yaxshi rejissyor“ nominatsiyasida nufuzli „David di Donatello“ mukofotini taqdim etdi[2]. Ushbu kinokartina rejissyorning „L'Avventura“ (Sarguzasht, 1960) filmi bilan boshlanib, „L'Eclisse“ (Tutilish, 1962) bilan yakunlanadigan mashhur „Insoniy munosabatlar inqirozi trilogiyasi“ning markaziy qismi hisoblanadi[3].

Syujeti

Milan shahri. Taniqli yozuvchi Giovanni Pontano rafiqasi Lidia bilan birgalikda ogʻir kasal boʻlib yotgan yaqin doʻsti, chap qanot (Liberal) qarashlariga ega madaniyat tanqidchisi Tommaso Garanini yoʻqlash uchun shifoxonaga boradi. Shifoxonada Tommaso Giovannining yaqinda nashr etilgan yangi kitobini maqtab, unga tasalli beradi. Biroq qadrdon doʻstining daxshatli azob chekayotganini koʻrishga bardosh bera olmagan Lidia ruhiy ezilib, palatadan tashqariga chiqib ketadi. Giovanni esa doʻstining yonida qoladi, u xonadan chiqayotgan pallada ruhiy xastalikka chalingan yosh ayol uni oʻziga rom etishga (vasvasaga solishga) urunadi, ammo vaqtida yetib kelgan hamshiralar bu holatni zudlik bilan toʻxtatishadi. Shifoxona hovlisida oʻksib yigʻlayotgan Lidiani koʻrgan Giovanni unga hech qanday dalda bermaydi, yupatmaydi. Ular mashinada qaytayotganda, Giovanni xotiniga ichkarida sodir boʻlgan oʻsha yoqimsiz voqeani aytib beradi va Lidianing bunga mutlaqo befarq munosabatda boʻlganidan hayron qoladi.

Yangi kitobning taqdimot marosimida Giovanni muxlislariga imzo chekish bilan band boʻladi, Lidia esa erining bu muvaffaqiyatini chetdan gʻamgin kuzatadi, soʻng u yerdan ham chiqib ketib, kimsasiz Milan koʻchalarini yolgʻiz kezadi. U tasodifan yoshlik yillarida Giovanni bilan birga baxtli yashagan eski mahallasiga yetib boradi. Yoʻl yoʻlakay koʻchada mushtlashayotgan urushqoq yigitlarni toʻxtatishga urinadi, boʻsh dalada raketalar uchirilishini tomosha qiladi va oʻzini yolgʻiz his etib, eriga qoʻngʻiroq qiladi. Kechasi er xotin hashamatli tungi klubda oʻtirishadi. Lidia unga aytadigan juda muhim gapi borligini, biroq buni hozir oshkor qilmasligini bildiradi, shundan soʻng ular millioner sanoatchi Gherardinining villasida oʻtayotgan dabdabali ziyofatga yoʻl olishadi.

Ziyofatda Giovanni yuqori tabaqa vakillari bilan suhbatga kirishadi, Lidia esa zerikib, uyni yolgʻiz aylanib yuradi. Shu jarayonda Giovanni uy egasining yosh va goʻzal qizi Valentina bilan tanishadi hamda u bilan kompakt oyna (kosmetik oyna) orqali gʻalati oʻyin o'ynab, suhbatlashadi. Aynan oʻsha pallada Lidia shifoxonaga qoʻngʻiroq qiladi va doʻsti Tommasoning vafot etganini eshitib, dardi ichiga sigʻmay qattiq eziladi. Koʻp oʻtmay, u yuqori qavatdan turib erining pastda Valentinani ehtiros bilan oʻpayotganini kuzatadi. Sanoatchi Gherardini Giovanniga oʻz kompaniyasida yuqori maoshli lavozim taklif etadi, ammo ijodiy inqirozdagi yozuvchi bu javobni ochiq qoldiradi. Toʻsatdan boshlangan kuchli yomgʻir yog'ishni boshlaydi va mehmonlar uy ichkarisiga kiradi. Ruhiy tushkunlikdagi Lidia suzish havzasiga sakrash uchun mo'ljallangan taxtadan oʻzini tashlamoqchi boʻlganida, Roberto ismli yigit uni toʻxtatib, oʻz mashinasiga mindirib olib ketadi. Valentina esa Giovanniga oʻzining shaxsiy yozuvlarini koʻrsatib, soʻng ularni darhol oʻchirib tashlaydi, buni koʻrgan Giovanni barcha ijodkorlarda uchraydigan, biroq hozir uning butun hayotini barbod qilayotgan jiddiy ruhiy „inqiroz“ haqida gapiradi.

Tong otganda, Giovanni va Lidia villaning keng golf maydoni boʻylab piyoda yurib ketishadi. Lidia eriga doʻsti Tommasoning oʻlimini maʼlum qiladi va bir paytlar Tommaso uni qattiq sevganini, biroq u baribir Giovannini yaxshi koʻrgani sababli uni tanlaganini shirin xotira sifatida eslaydi. Endi esa u Giovannining qalbidagi muhabbat soʻngani sababli yashashga bo‘lgan ishtiyoqi butkul so‘nganini alam bilan e’tirof etadi. Giovanni oʻzlarining nikohi butkul barbod boʻlganini ich-ichidan his qilsada, xotinini hamon sevishini qayta-qayta takrorlaydi. Shunda Lidia unga nikoh qurishlaridan oldin erining oʻziga yozgan sevgi xatini oʻqib beradi. Tuygʻulari qoʻzgʻalgan Giovanni uni quchoqlab oʻpishga harakat qiladi, Lidia esa qarshilik koʻrsatib, ular endi bir-birini mutlaqo sevmasligini qatʼiy taʼkidlaydi. Shunga qaramasdan, Giovanni uni golf maydonidagi chuqurlik ichida mahkam bagʻriga bosib, oʻpishda va erkalashda davom etadi. Film er xotinning mana shu umidsiz va arosatdagi holati bilan oʻz nihoyasiga yetadi

Ishlab chiqarish

Film „Nepi Film“, „Sofitedip“ va „Silver Film“ kinokompaniyalari hamkorligida suratga olingan boʻlib, unga Emanuele Cassuto prodyuserlik qilgan. Ssenariyni Michelangelo Antonioni, Ennio Flaiano va Tonino Guerra bilan birgalikda yozgan. Ushbu kartina odatdagi hikoya uslubidan voz kechib, tomoshabinga voqealarni emas, koʻproq sahna muhiti va ichki his tuygʻularni yetkazishga harakat qiladi[3].

Film maxsus pavilyonlarda emas, balki bevosita Milan koʻchalarida va real binolarda suratga olingan. Masalan, shifoxona sahnalari Lanzone koʻchasidagi (Via Lanzone) 4-uyda, Giovanni va Lidianing xonadoni bilan bogʻliq kadrlar Gustavo Fara koʻchasidagi (Via Gustavo Fara) 20-uyda, Gherardini villasi sahnalari esa „Barlassina Country Club“ klubida tasvirlangan. Shuningdek, Lombardiya viloyatidagi Sesto San Giovanni shahrida ham suratga olish ishlari olib borilgan[4]. Filmda Roberto rolini ijro etgan Giorgio Negro professional aktyor boʻlmagan, u aslida rimlik koʻz jarrohi Gaetano „Tanino“ Negro edi. Film uchun musiqani bastakor Giorgio Gaslini yozgan.

Film 1960-yilda Italiyada ilk bor koʻrib chiqilganida, Italiya Madaniy meros vazirligi qoshidagi Filmlarni tekshirish (senzuradan oʻtkazish) qoʻmitasi unga 16 yoshga toʻlmagan shaxslarga koʻrish taqiqlangan (VM16) reytingini bergan hamda toʻrtta sahna yuzasidan oʻzgartirish kiritishni talab qilgan. Ushbu tavsiyalarga koʻra: shifoxonada Mastroianni va yosh ayol oʻrtasidagi sahnani aynan oʻpish boshlangan joyida kesib tashlash, Moreauning yalangʻoch koʻkragi koʻrinadigan kiyinish xonasidagi tasvirlarni olib tashlash, bogʻda ketayotgan ikki ayoldan birining ogʻzidan chiqqan „fohisha“ soʻzini oʻchirish hamda yakuniy sahnadagi quchoqlashuv kadrlari oʻrniga faqat atrof muhit manzarasini koʻrsatish belgilangan edi[5]. Filmni namoyish etish huquqini beruvchi 33395-sonli ushbu rasmiy ruxsatnoma 1960-yil 2-noyabrda vazir Renzo Helfer tomonidan imzolangan.

Film 1961-yil 24-janvarda Italiyada, 24-fevralda esa Fransiyada katta ekranlarga chiqdi. Italiya kinoteatrlaridagi ilk namoyishlarining oʻzidayoq kartina 470 million lira ($752 000) miqdorida kassa yigʻimi (daromad) keltirdi[1]. Film 1961-yilda Berlin xalqaro kinofestivalida bosh mukofot „Oltin ayiq“ni, Antonioni esa „David di Donatello“ mukofotini qoʻlga kiritdi. 1962-yilda film ijodkorlari Italiyaning nufuzli „Nastro d'Argento“ (Kumush lenta) mukofotiga ham loyiq koʻrildi, unda Antonioni „Eng yaxshi rejissyor“, Monica Vitti „Eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa“, Giorgio Gaslini esa „Eng yaxshi musiqa“ nominatsiyalarida gʻolib boʻlishdi. Shuningdek, aktrisa Jeanne Moreau Finlandiyaning „Jussi“ mukofotini „Eng yaxshi xorijiy aktrisa“ nominatsiyasida qoʻlga kiritdi. Kinokartina 34-Oscar mukofotining „Eng yaxshi xorijiy film“ nominatsiyasi uchun Italiya nomidan rasman taqdim etilgan boʻlsada, yakuniy nomzodlar roʻyxatiga (short listga) kiritilmadi. Kinorejissyor Stanley Kubrick ushbu kartinani oʻzining barcha davrlardagi eng yaxshi koʻrgan 10 ta filmidan biri deb atagan. Britaniya kino instituti (BFI)ning „Sight & Sound“ jurnali tomonidan oʻtkazilgan nufuzli soʻrovnomada film 12 ta ovoz toʻplab, barcha davrlarning eng buyuk filmlari roʻyxatida 52-oʻrinni egalladi[6].

Rollarda

  • Marcello Mastroianni — Giovanni Pontano
  • Jeanne Moreau — Lidia Pontano
  • Monica Vitti — Valentina Gherardini
  • Bernhard Wicki — Tommaso Garani
  • Rosy Mazzacurati — Resy
  • Maria Pia Luzi — kasalxona bemori
  • Guido Ajmone Marsan — janob Fanti
  • Vincenzo Corbella — janob Gherardini
  • Ugo Fortunati — Cesarino
  • Gitt Magrini — xonim Gherardini
  • Giorgio Negro — Roberto
  • Roberta Speroni — Berenice

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Nicoli, Marina (2016). The Rise and Fall of the Italian Film Industry. Routledge International Studies in Business History. New York: Routledge. 198-bet. ISBN 978-1-138-79005-6.
  2. ↑ „Prizes & Honours 1961“. Berlin International Film Festival. 22-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-yanvar 2010-yil.
  3. ↑ 3,0 3,1 Gazetas, Aristides (2008). An Introduction to World Cinema (2-nashr). McFarland & Company. 246-bet. ISBN 978-0-7864-3907-2.
  4. ↑ „Locations for La Notte“. Internet Movie Database. 10-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-may 2012-yil.
  5. ↑ „Italia Taglia“ (it). Italiya Madaniy meros vazirligining teatr koʻrigi qoʻmitasi hujjatlari bazasi (1944–2000). 29-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan.
  6. ↑ „La notte (1961)“. BFI. Qaraldi: 27-yanvar 2026-yil.

Havolalar