Liviyalik Idris sahifasining manbasini koʻrish

{{qirollik bilgiqutisi
| name = Idris I
| image = King Idris I of Libya.png
| caption = Qirol Idris 1960-yilda
| alt = 70 yoshli qirol Idris
| succession = [[Liviya Qirolligi|Liviya qiroli]]
| suc_type = Taxt vorisi
| reign = 1951-yil 24-dekabr – {{Nobr|1969-yil 1-sentyabr}}
| predecessor = ''Oʻzi'' {{Small|([[Kirenaika amirligi|Kirenaika amiri]] sifatida)}}
| successor = [[Muammar Qazzofiy]] {{Small|([[Inqilobning birodar rahbari va yoʻlboshchisi|Liviya inqilobining birodar rahbari va yoʻlboshchisi]] sifatida)}}
| regent = {{Collapsible list|title=Roʻyxatga qarang|1=[[Mahmud al-Muntasir]]<br />[[Muhammad Sakizli]]<br />[[Mustafa Bin Holim]]<br />[[Abdul Majid Kubor]]<br />[[Muhammad Osman Said]]<br />[[Muhyiddin Fikini]]<br />[[Husayn Mozik]]<br />[[Abdulqodir al-Badriy]]<br />[[Abdulhamid al-Bakkush]]<br />[[Vanis al-Qaddafiy]]}}
| reg_type = {{Nobr|Bosh vazirlar}}
| succession2 = [[Kirenaika amirligi|Kirenaika amiri]]<ref>{{cite book |last1=Schulze |first1=Reinhard |title=A modern history of the Islamic world |date=2002 |publisher=I.B.Tauris |isbn=978-1-86064-822-9}}</ref>
| reign2 = 1949-yil 1-mart — {{Nobr|1951-yil 24-dekabr}}
| successor2 = [[Liviya Qirolligi|Liviya qiroli]] sifatida oʻzi
| birth_date = 1890-yil 13-mart
| birth_place = [[Jagʻbub|Jaghbub]], Tripolitaniya viloyati, Usmonli imperiyasi
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1983|5|25|1890|3|13|df=yes}}
| death_place = [[Qohira]], Misr
| burial_place = [[Baqi’|Al-Baqi' qabristoni]], Madina, Saudiya Arabistoni
| spouse = {{Plainlist|
*Aisha bint Muhammad ash-Sharif as-Sanussiy
*{{Nobr|({{Abbr|m.|turmush qurgan}} 1896/97; 1905/1907-yillarda vafot etgan)}}
* {{Nikoh|Sakina bint Muhammad ash-Sharif as-Sanussiy|1907|1922|end=div}}
* {{Nikoh|Nafisa bint Ahmad Abu al-Qosim al-Isaviy|1911|1915|end=div}}
* {{Nikoh|[[Fotima ash-Sharif]]|1931}}
* {{Nikoh|Aliya Xonim Effendiy|1955|1958|end=div}}}}
|
| issue = 5 farzand (4 oʻgʻil, 1 qiz), barchasi goʻdaklik chogʻida vafot etgan
| full_name = Muhammad Idris bin Muhammad al-Mahdi as-Senussi
| house = [[Sanusiylar]]
| father = [[Muhammad al-Mahdiy as-Senussiy]]
| mother = Aisha bint Muqarrib al-Barasa
| religion = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy islom]]
|tasvir=King_Idris_I_of_Libya.png}}

'''Idris''' ({{Lang-ar|إدريس|Idrīs}}; Muhammad Idris bin Muhammad al-Mahdiy as-Sanussiy; 1890-yil 13-martda tugʻilgan; 1983-yil 25-mayda vafot etgan)<ref>{{Cite web|title=Idris I {{!}} Libya, Biography, & History|url=https://www.britannica.com/biography/Idris-I-king-of-Libya|access-date=2021-09-12|website=[[Encyclopedia Britannica]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web | URL=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100441439 |title=Muhammad Idris ibn al-Mahdi al-Sanusi |publisher=Oxford Reference|url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100441439}}</ref> 1951-yil 24-dekabrdan to [[1969-yilgi Liviya inqilobi]]da agʻdarilguniga qadar [[Liviya Qirolligi|Liviya qiroli]] boʻlgan. U 1951-yildan 1963-yilgacha [[Liviya Qirolligi|Liviya Birlashgan Qirolligi]]ni boshqargan, shundan soʻng mamlakat shunchaki Liviya Qirolligi nomi bilan tanilgan. Idris 1920-yillardan 1951-yilgacha [[Kirenaika amirligi|Kirenaika amiri]] va [[Tripolitaniya]] amiri boʻlib xizmat qilgan<ref>{{cite book |last1=Schnelzer |first1=Nadine |title=Libya in the Arab Spring: The Constitutional Discourse since the Fall of Gaddafi |date=2016 |publisher=Springer |isbn=978-3-658-11381-0 |page=31}}</ref>. Shuningdek, u [[Sanussiy tariqati]]ga ham boshchilik qilgan.

== Manbalar ==

=== Iqtiboslar ===

{{Manbalar}}

=== Adabiyotlar ===

{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{cite book |last=Gokkent |first=Giyas M. |title=Journey in the Grand Sahara of Africa and Through Time |publisher=G M Gokkent |location=US |year=2021 |isbn=978-1-73712-988-2 }}
* {{cite book |last=Bearman |first=Jonathan |title=Qadhafi's Libya |publisher=Zed Books |location=London |year=1986 |isbn=978-0-86232-434-6 }}
* {{cite book|last=St. John |first=Ronald Bruce |author-link= Ronald Bruce St. John|title=Libya: From Colony to Revolution |edition=revised |publisher=Oneworld |location=Oxford |year=2012 |isbn=978-1-85168-919-4 }}
* {{cite book|last=Mortimer|first=Gavin|title=LKill Rommel!: Operation Flipper 1941|publisher=Bloomsbury Publishing|location=London |year=2014}}
* {{cite book |last=Synge |first=Richard |title=Operation Idris: Inside the British Administration of Cyrenaica and Libya, 1942–52 |year=2015 |publisher=Silphium Press |isbn=978-1900971256 }}
* {{cite book |last=Vandewalle |first=Dirk |title=A History of Modern Libya |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=978-0521615549 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand }}
{{Refend}}

== Havolalar ==
* {{Commonscat-inline}}
*

{{Start box}}
{{S-hou|[[Sanusiylar]] sulolasi|12 March|1889|25 May|1983}}
{{S-reg}}
{{S-new}}
{{S-ttl|title=[[Kirenaika amirligi|Kirenaika amiri]]|years=1949-yil 1-mart – 1951-yil 24-dekabr}}

{{S-new|reason=[[Liviya Qirolligi|Liviya mustaqilligi]]}}
{{S-ttl|title=[[Liviya davlati rahbari|Liviya qiroli]]|years=1951-yil 24-dekabr&nbsp;– 1969-yil 1-sentyabr}}
{{S-aft|after=[[Muammar Qazzofiy]]|as=[[De facto va de jure|de-fakto]] Liviya yetakchisi}}
{{S-rel}}
{{S-bef|before=[[Ahmad Sharif es Senussiy]]}}
{{S-ttl|title=[[Sanusiylar|Sanussiy tariqati rahbari]]|years=1916&nbsp;– 1969-yil 4-avgust}}
{{S-aft|after=[[Hasan as-Senussiy|Valiahd shahzoda Hasan]]}}

{{S-new|loss|reason=[[Liviya|Liviya inqilobi]]}}

{{S-aft|after=[[Hasan as-Senussiy|Valiahd shahzoda Hasan]]}}
{{S-end}}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:1889-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1983-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Liviya davlat rahbarlari]]
[[Turkum:Davlat toʻntarishi bilan agʻdarilgan yetakchilar]]
[[Turkum:Liviya surgunlari]]
[[Turkum:Liviya musulmonlari]]
[[Turkum:Oʻlim jazosiga hukm qilingan Liviya mahbuslari]]
[[Turkum:Liviya tomonidan oʻlim jazosiga hukm qilingan mahbuslar]]
[[Turkum:Sanusiylar sulolasi]]
[[Turkum:Ikkinchi jahon urushi monarxlari]]
[[Turkum:Faxriy legionning Buyuk xochi sohiblari]]
[[Turkum:Sidr milliy ordenining Buyuk kordon sohiblari]]
[[Turkum:Al-Husayn bin Ali ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Liviya qirollari]]
[[Turkum:Misrga koʻchib borgan liviyaliklar]]
[[Turkum:Liviya mustaqilligi faollari]]
[[Turkum:Liviya qarshilik harakati yetakchilari]]
[[Turkum:Jinoyatlarda aybdor deb topilgan liviyalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Liviya qirollik sulolasi aʼzolari]]
[[Turkum:Musulmon monarxlar]]
[[Turkum:Taxtdan tushirilgan monarxlar]]
[[Turkum:Surgundagi qirollik aʼzolari]]
[[Turkum:Liviyalik 20-asr kishilari]]
[[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]]