MAN Truck & Bus sahifasining manbasini koʻrish

{{Shirkat bilgiqutisi|name=MAN Truck & Bus SE|type=[[Aksiyadorlik jamiyati]]|key_people=[[Yoaxim Dres]] <small>([[Chief executive officer|Rahbar]])</small>|industry=[[Tijorat transport vositalari]]|products=[[Yuk avtomobillari]] va [[avtobuslar]] <br />Dizel va tabiy gas dvigatellari|parent=[[MAN SE]]|homepage={{URL|www.mantruckandbus.com}}}} '''MAN Truck & Bus SE''' (ilgari '''MAN Nutzfahrzeuge AG''') — MAN SE korporatsiyasining eng yirik shoʻba korxonasi boʻlib, tijorat transport vositalarini yetkazib beruvchi yetakchi xalqaro korxonalardan biri hisoblanadi. Kompaniyaning bosh qarargohi [[Germaniya]]<nowiki/>ning [[Munhen|Myunxen]] shahrida joylashgan boʻlib, kompaniya umumiy oʻgʻirligi 3.0 tonnadan 5.5 tonnagacha boʻlgan furgonlar (VAN), umumiy ogʻirligi 7.49 t. dan 44 tonnagacha boʻlgan yuk mashinalari, umunmiy ogʻirligi 250 t. gacha boʻlgan poyezdlar, avtobus-shassilari, turistik avtobuslar, shaharlararo va shahar avtobuslari ishlab chiqaradi. Shu bilan birga „MAN Truck & Bus“ dizel va [[Tabiiy gazlar|tabiiy gaz]] dvigatellarini ham ishlab chiqaradi. „MAN“ qisqartmasi dastlab „'''''Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg AG“ deb atalgan,''''' ilgarigi „'''MAN AG“'''.

„MAN“ kompaniyasining yuk mashinalari va avtobuslari hamda „Neoplan“ markasi ostidagi avtobuslar „MAN Truck & Bus Group“ga tegishli sanaladi.<ref>{{Web manba|url=http://www.man-mn.com/en/Company/Company.jsp|title=MAN Nutzfahrzeuge website: general information|accessdate=2010-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111130043849/http://man-mn.com/en/Company/Company.jsp|archivedate=2011-11-30}}</ref><ref>{{Web manba|url=http://www.man-mn.com/en/Company/Marken_/Marken_.jsp|title=MAN Nutzfahrzeuge website: brands|accessdate=2010-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627185942/http://man-mn.com/en/Company/Marken_/Marken_.jsp|archivedate=2011-06-27}}</ref><ref>[http://www.man-mn.de/de/unternehmen/MANNutzfahrzeugeGruppe/MAN_Nutzfahrzeuge_Gruppe.jsp MAN website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20101231034549/http://www.man-mn.de/de/unternehmen/MANNutzfahrzeugeGruppe/MAN_Nutzfahrzeuge_Gruppe.jsp |date=2010-12-31 }} (German)</ref>

2011-yil 1-yanvarda MAN Nutzfahrzeuge (''soʻzma-soʻz: tijorat transporti vositalari'') kompaniyaning mahsulotlarini xalqaro bozorda yaxshiroq namoyish etish uchun „MAN Truck & Bus“ deb nomlandi.<ref>[http://www.mantruckandbus.com/en/media/show_press.jsp?id=231901 MAN Nutzfahrzeuge AG to become MAN Truck & Bus AG]</ref>

== Tarix ==
[[Fayl:MAN_G90_LKW_in_Regensburg.JPG|thumb| Regensburgdagi toʻxtab turish joyidagi MAN 8.150 yuk mashinasi ]]
[[Fayl:MAN_L2000_8-163_Pritschenwagen.jpg|thumb| L 2000 yuk mashinasi ]]
[[Fayl:2018_MAN_TGM_6.9.jpg|thumb| MAN TGM ]]
[[Fayl:MAN_TGX_EOT_18680_V8_06.jpg|thumb| MAN TGX 18.680, V 8 ]]
{{Keng tasvir|Wzwz munich mtb dachauer strasse.jpg|1000px|360°-Panorama: MTB at Dachauer Straße in Munich|alt=Panorama MTB}}

=== Saviem va Volkswagen bilan yengil yuk mashinalari hamkorligi ===
1967-yildan 1977-yilgacha MAN Fransiyaning Saviem kompaniyasi bilan hamkorlik qilib, „MAN“ brendi ostida oʻrta vazinli yuk mashinalarini Germaniyada va boshqa bir qator bozorlarda sotadi. Yuqoridagi hamkorlik tugagandan soʻng, Volkswagen bilan 1993-yilgacha davom etgan shartnoma imzolandi. 1979-yilda Volkswagen LT korpusidan foydalangan holda yuk mashinasini ishlab chiqarish boshlangan boʻlib, 1993-yilga qadar 72 000 dona transport vositalari ishlab chiqarilgan va shu-yili ishlab chiqarish nixoyasiga yetgan. Yuqoridagi yuk avtomobillarining toʻrt xil dvigatelli turlari va toʻrt xil gʻildirak bazasi mavjud edi; Ushbu seriyadagi yuk avtomobillar odatda eng keng tarqalgan modellardan boʻlib '''G90''' deb nomlanadi, ammo „G“ -series deb ham ataladi. Buyuk Britaniyada u dastlab „MAN MT“ seriyali sotilgan. Buyuk Britaniyada odatta 6.90 va 8.90 dan iborat (birinchi raqam tonna bilan (umumiy ogʻirligi), ikkinchisi metrik ot kuchida) va 8.136 va 9.136 dan iborat edi.<ref name="truckchat">{{Cite journal|journal=TRUCK|date=June 1980|ref=truck80|pages=22–23|editor-last=Kennett|editor-first=Pat|title=MAN MT advertisement|place=London, UK|publisher=FF Publishing Ltd}}</ref>

„MAN AG“ bir chiziqdagi 4 silindirli (inline-four) va 6 silindirli (inline-six) konfiguratsiyalik, ot kuchi DIN boʻyicha oʻlchanadigan motorlarni yetkazib bergan:

** 67 kilowatts (91 PS; 90 bhp)
** 75 kilowatts (102 PS; 101 bhp)
** 101 kilowatts (137 PS; 135 bhp)
** 112 kilowatts (152 PS; 150 bhp)

MAN G seriyasibini L2000 va M2000 bilan almashtiradi. Shu bilan birga kompaniyaning MAN-VWCV va VWCV LT lineykasidagi bir qancha modellar Ispaniyaning Enasa (Pegaso) kompaniyasiga sotiladi, Ekus nishon (znachok) ishb chiqaruvchi kompaniya edi.

VWCV va MAN hamkorlik shartnomasiga muvofiq loyihani ishlab chiqishni quyidagicha boʻlishdilar:

Volkswagen Tijorat transport vositalari (CV) quyidagilarga gʻamxoʻrlik qildi:

* Kabinani qotirilishi, qoʻl ushlagichlari va oyoq pedallarini oʻz ichiga olgan egilish haydovchisining kabinasi. {{Efn|The [[Volkswagen LT|VW LT Mk 1]] cabin was used for the MAN-VW range, the cabins are wider than the standard [[Volkswagen LT|LT]]}} kabinalari, ular yuk mashinalari shassisiga mos kelishi mumkinligi
* toʻliq ichki jihozlar va isitish tizimi
* qoʻlda uzatma qutisi debriyaj va tishli tutqichi bilan, orqa oʻqni orqa aks uzatish va suspenziyasi bilan
* rulmanlarni oʻz ichiga olgan Kardan vallari
* butun kontseptsiya uchun elektr tizimi va standart dizayn uchun platformalar.

MAN quyidagilarga masul edi:

* sovutish, gazlarni chiqazish, kirish va yonilgʻi tizimlarini oʻz ichiga olgan vositalar
* oldingi oʻqni toʻxtatib turish va boshqarish
* asos va prujinalar, rulni, batareyalarni, tormoz tizimi va yonilgʻi tizimini ulash uchun barcha qismlarga ega boʻlgan ramka
* tormozlar, yaʼni old va orqa gʻildiraklarning toʻliq tormozlari uchun, ikki pallali elektr tormozlari va toʻxtash tormozlari
* gʻildiraklar va shinalar
* maxsus dizayn va tejamkorlik mexanizmi uchun platforma.

MAN-VWCV transport vositalari Volkswagenning [[Hannover|Gannover]] zavodida ishlab chiqarila boshlagan, keyinchalik Volkswagen kompaniyasining boshqa modellarini chiqarish ustunroq boʻlgandan soʻng, ular MAN AG kompaniyasining Salzgitter-Watenstedt fabrikasida ishlab chiqarilishi boshlagan.

MAN-VWCV avtomobillar turlari 6.90, 8.90, 6.100, 8.136, 8.100, 8.150, 9.136, 9.150 & 10.136. {{Efn|F & FAE are sometimes on the end of some of these model numbers.}}

== Yuk mashinalari ==
[[Fayl:FMOGP1_8.jpg|thumb| Parij yongʻin brigadasining MAN TGS 33.440. ]]

=== Tijorat yuk mashinalari ===

* LE / L2000
* ME / M2000
* FE / F2000
* CLA
* TGL, gibrid yuk mashinalari bilan (MAN TGL Optistrang va TGL EDA).
* TGM
* TGA
* TGX / TGS — TGS modelining turkumlari Dakar rallida ishtirok etgan
* MAN TGE — qayta jihozlangan Volkswagen Crafter .

2007-yilga qadar MAN, shuningdek, Buyuk Britaniya bozori uchun moʻljallangan ERF yuk mashinalarini ham ishlab chiqarishni boshlagan.

=== Harbiy yuk mashinalari ===
Rheinmetall MAN Military Vehicles, Rheinmetall bilan hamkorlikda bir qator taktik yuk mashinalarini ishlab chiqaradi:

* HX
* LX / FX
* SX

== Avtobuslar ==
[[Fayl:MAN_Lion's_Intercity.jpg|thumb| MAN Lionning shaharlararo avtobus. ]]

=== Hozirgi ===

* Lionʼs City, shahar va shaharlararo avtobuslar
* Lionʼs Coach, turistik avtobus
* Lionʼs shahar, shaharlararo avtobuslar

=== Tarixiy ===
[[Fayl:MAN_750HO_Linienbus.jpg|thumb| MAN 750 HO. ]]; Birinchi integral avtobuslar

* 760 UO, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1957-yil -?))
* MAN / Krauss-Maffei Metrobus ([[:de:Metrobus (Fahrzeugtyp)|de]])<ref name="omnibusarchiv-metrobus">{{Web manba|url=http://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=215|title=MAN 750 HO Metrobus|publisher=Omnibusarchiv|date=17-avgust 2010-yil|accessdate=16-dekabr 2017-yil|language=German|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604043923/https://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=215}}</ref>
** 640 QO (1959-1962)
** 750 uy (1962-1974)
* 890 UO, dvigateli pastda joylashgan avtobus
* 890 UG, dvigateli pastda joylashgan avtobus
* 535 HO, shaharlar va shaharlararo avtobus; VöV-Standard avtobuslari, 1-avlod

[[Fayl:Seattle_1979_MAN_articulated_bus_on_Lenora_St_in_1994.jpg|thumb| MAN SG 220-18-2, [[Seattle|Sietl]] . ]]

* 750 HO-SL (1972-yildan oʻzgartirilgan SL 192), shahar avtobusi (1968-1973)
* 750 HO-SÜ (1972-yildan SUS 230 deb oʻzgartirilgan), mintaqaviy avtobus (1970-1975)
* 890 SG (1972-yildan SG 192 deb oʻzgartirilgan), artikulyar avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1970-1980)
* SL 200, shahar avtobusi (1973-1988)
* SÜ 240, mintaqaviy avtobus (1972-1989)
* SD 200, ikki qavatli avtobus (1973-1985)
* SG 220, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1978-1983)
* SG 240/280 H, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli orqa tarafda joylashgan (1980-1986)
* Shimoliy Amerika modellari:
** SG 220, avtomatlashtirilgan avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1978-1983)
** SG 310, avtobus, dvigateli pastda joylashgan avtobus (1981-1988); VöV-Standard avtobuslari, 2-avlod
[[Fayl:Koszalin - MAN NL222 - numer 1167 - KGO 8779 - 2018-02-28 16-23-40.jpg|thumb|MAN NL 222.]]
* SL 202, shahar avtobusi (1984-1993)
* SG 242/282 H, „tortuvchi“ bogʻlaydigan avtobus (1985-1990)
* SG 242/262/292/312/322, „itarib yuboruvchi“ avtobus (1986-1999)
* SD 202, ikki qavatli avtobus (1986-1992)
* SÜ 242/272/292/312/322, mintaqaviy avtobus (1987-1998)
* SM 152/182, midibus (1989-1992)
* NL 202, past oʻrindiqlari va past qavatli avtobus (1989-1992)
* NG 272, past oʻrindiqlari va past qavatli avtobus (1990-1992)
* NM 152/182, podiumga oʻrnatilgan oʻrindiqlari boʻlgan past qavatli midibus (1990-1993)
* NL 202/222/262/312, pastki qavatdagi avtobus faqat orqa qismida podiumga oʻtiradigan joylar
** MAN NL 262 R, [[Hong Kong|Gonkong]] uchun oʻng tomonda ishlaydigan versiya (1997-1999)
* NG 262/272/312, faqat orqa qismida podiumga oʻrnatilgan oʻrindiqlari boʻlgan past qavatli avtobuslar (1992-2000)
* NM 152/192, pastki qavatdagi midibus, faqat orqa qismida podiumga oʻrnatilgan (1993-1998)
* ND 202, past qavatli ikki qavatli avtobus (1995)
* EL 202/222/262/272, past kirishli avtobus (1993-2001)
* Shimoliy Amerika modellari:
** SL 40-102 „Americaana“, tranzit avtobus (1984-1988); Post-VöV-standart avtobuslar

[[Fayl:IMG_4988_Osnabrück_Hbf_RVM_00-09.JPG|thumb| MAN NG 313. ]]

* Lionʼs City avtobuslarining 1-avlod modellari / shahar avtobuslar (1996-2004)
** NÜ 223/233/263/283/313, past qavatli shaharlararo avtobus (1996-2004)
*** NÜ 313 / 353-15, 14,7 metrli versiya (1998-2004)
** NL 223/233/243/263/283/313, past qavatli shahar avtobusi (1997-2004) (shuningdek, „Lionʼs Line“ nomi bilan ham tanilgan)
*** NL 313 / 353-15, 14,7 metrli versiya (1999-2004) (shuningdek Lion Line XXL nomi bilan tanilgan)
** NM 223/283, past qavatli midibus (1997-2004)
** NG 223/243/263/313/353/363, past qavatli bogʻlovchi avtobus (1997-2004)
** EL 223/263/283/293, past kirishli avtobus (2003-2008)
* Lionʼs Classic shahar / shaharlararo avtobuslari (1999-2010) (2004-yilgacha nomlanmagan)
** SG 263/313, avtomatlashtirilgan avtobus (2001-2008) (2004-yildan beri Lionʼs Classic G nomi bilan ham tanilgan)
** SL 223/263/283 (2000-2010) (2004-yildan beri Lionʼs Classic nomi bilan tanilgan)
** SÜ 283/313 (1999-2009) (shuningdek, Lionʼs Compact, 2004-yildan beri Lionʼs Classic nomi bilan ham tanilgan); Viloyat avtobuslari

[[Fayl:660-as_busz_(LLB-803).jpg|thumb| MAN ÜL 363-13,7. ]]

* RÜ 240/280 (1980-1988)
* ÜL 242/272/292/312/322 (1990-1996)
** ÜM 192/222, midibus
* ÜL 313/353/363 (1996-2004)
** R 353/363 Arslonning qulayligi
* Lionʼs Regio (2004-2017); Turishtik avtobus

[[Fayl:Bussen_MAN_Lion’s_Star_blev_lanceret.jpg|thumb| MAN Lionʼs Star nusxasi. ]]

* SR 240/280 (1975-1984)
** SR 240/280 H, yuqori qavatli versiyasi (1978-1984)
** SR 321/361 H, yuqori qavatli versiya (? -?)
* SR 292/362 (1990-yildan FR 292/362 deb oʻzgartirilgan) (1985-1993)
** SR 292/362 H (1990-yildan boshlab FRH 292/362 deb oʻzgartirilgan), yuqori qavatli versiyasi (1985-1993)
* Arslon yulduzi (1991-2006, uning oʻrniga Lionʼs Coach Supreme egallagan)
** FRH 422/402 (1991-1998)
** RH 403/463 (1998-2001)
** RHS 414/464/484 (2001-2006)
* 1-avlod Lionʼs Coach : RH 353/363/403/413/423/463 (1996-2003)

=== Shassi ===
[[Fayl:MAN_Postbus_Schwanheim_09052009.JPG|thumb| MAN MKN &nbsp; 630. ]]
[[Fayl:Optare_Vecta_1.jpg|thumb| Optare Vecta MAN 11.190 &nbsp; HOCL. ]]
[[Fayl:SMB138Y_on_Service_971E.jpg|thumb| MAN NL <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAUc">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> 323 <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAUg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> F ning yangilangan MCV Evolution ]]

* MKN (1948-1950)
* 26 MKN (1950-1954)
* MKN 630 (1954-1956)<ref name="omnibusarchiv-mkn">{{Web manba|url=http://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=995|title=MAN MKN|publisher=Omnibusarchiv|date=17-avgust 2012-yil|accessdate=16-dekabr 2017-yil|language=German|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108044215/http://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=995}}</ref>
* MKH 2
* MKH 4
* 530 HOC (1955-?))
* 535 HOC (1956-?))
* 545 HOK
* 558 HOC (1956-?))
* 420 HOK (1957-1963)<ref name="omnibusarchiv-420hoc">{{Web manba|url=http://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=432|title=MAN 420 HOC 1 und HOC 2|publisher=Omnibusarchiv|date=17-avgust 2010-yil|accessdate=16-dekabr 2017-yil|language=German|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604033454/https://www.omnibusarchiv.de/include.php?path=article&contentid=432}}</ref>
* 10.xxx FOCL (L53) dvigateli oldingi qismida joylashgan midi
* 10.xxx HOCL (469) midi
* 11.xxx HOCL midi
* 12.xxx HOCL-NL (A76) past qavatli midi
* 12.xxx HOCL (A77) midi
* 13.xxx HOCL / SR (A53) midi
* 14.xxx HOCL-NL (A66)
* 14.xxx HOCL (A67)
* 16.xxx HOCL (470/475)
* 18.xxx HOCL-NL (A69) past kirishli
* 18.xxx HOCL (A51 / R33)
* 19.xxx HOCL (R33)
* 24.xxx HOCLN (474 / A54 / R37)
* 24.xxx HOCLNR-NL (A57 / A59)
* 28.xxx HGOCL (A61)
* EL 202 °F (A17) past kirishli
* ND 202 °F (A14) past qavatli va ikki qavatli
* NL 202 °F (898 / A29) past qavat
* ND xx3 F (A34 / A48 / A95) past qavatli va ikki qavatli
* NG xx3 F (A24) pastki qavat
* NL xx3 F (A22) past qavat
* NM xx3 F (A35) pastki qavatdagi midi
* SL 18.xxx HOC (A89)
* SÜ xx3 F (A91)
* Lionʼs shassi past kirish, shaharlararo

== Ishlab chiqarish joylari ==

=== Yuk mashinalari ===
Oʻta ogʻirlikdagi

* [[Munhen|Myunxen]] ([[Germaniya|GER]])
* [[Salzgitter]] (GER)
* [[Krakov]] ([[Polsha|POL]])

'''Yengil va oʻrta ogʻirlikdagi'''

* [[Steyr]] ([[Avstriya|A]])

'''Maxsus transport vositalari'''

* [[Vena (shahar)|Vena]] (A)

=== Avtobuslar ===

* [[Anqara]] ([[Turkiya|TUR]]): MANASH — premium avtobuslar, standart avtobuslar, ikki qavatli avtobuslar, shaharlararo avtobuslar, shahar avtobuslari
* [[Poznan|Poznań]] (POL) — Starachowice shahriga koʻchirib oʻtilgan
* Starachowice (POL) — shahar avtobuslari, avtobus va poyezdlar uchun shassilar, butlovchi qismlar (keyinchalik: premium va standart avtobuslar, ikki qavatli poyezdlar, shaharlararo avtobuslar)
* [[Salzgitter]] (GER) — avtobus va shassilar
* Carmona (PH) — Almazora Motors Corporation nomidagi avtobus korpusi
* Santa Rosa (PH) — Santarosa Motor Works, Inc. nomli avtobus korpusi. (Columbian Manufacturing Corp.)
* [[Keson-siti|Quezon City]] (PH) — Del Monte Motor Works, Inc. nomli avtobus korpusi .

=== Dvigatellar ===
* [[Nyurnberg]] (GER)

=== CKD-joylar ===
* Shushary, Sankt-Peterburg, ([[Rossiya|RUS]]): Ogʻir yuk mashinalari
* Pune, ([[Hindiston|IND]]): Ogʻir yuk mashinalari
* Pinetown ([[Janubiy Afrika Respublikasi|RSA]]): ogʻir, oʻrta va engil yuk mashinalari; avtobus shassisi<ref name="Annual report 2009, page 9">[http://www.man-nutzfahrzeuge.de/mn-prod-neu/man2/master/datapool/mediapool/200/Annual-Report-2009_en.pdf Annual report 2009, page 9]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Keretaro]] ([[Meksika|MEX]])
* Olifantsfontein ([[Janubiy Afrika Respublikasi|RSA]]): shaharlararo va doimiy xizmat koʻrsatish avtobuslari
* Sharja, ([[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]]): Shacman brendi ostida yuk mashinalarini yigʻish. Kompaniya Shaanxi Automobile Group tarkibiga kiradi.
* Sharqiy [[Jakarta]], ([[Indoneziya|IDN]]): Sharqiy Jakartaning Jatinegara shahridagi zavodda yuk mashinalari va avtobuslarni PT tomonidan yigʻish. Duta Putera Sumatera.
* Rawang, ([[Malayziya|MYS]])
* [[Keson-siti|Quezon Siti]], ([[Filippin|PH]]): MAN Auto Concessionaires Corporation tomonidan Kvalon shahridagi Novalichhes shahridagi MAN Truck va Bus Center yigʻish zavodida yuk mashinalari va avtobuslarni yigʻish.
* [[Bangkok]], ([[Tailand|THA]]): MAN Commercial Vehicle (Thailand) Co., Ltd. tomonidan Taylandda yuk mashinalari va avtobuslarni yigʻish.
* [[Samarqand]], ([[Oʻzbekiston|UZB]]): MAN Auto-Uzbekistan tomonidan ikkita yuk mashinasini yigʻish.

== Yana qarang ==
* Bussing
* Neoplan
* Volkswagen Caminhões e Ônibus
* Scania AB
* TRATON

== Izohlar == 
{{manbalar|group=lower-alpha}} 

== Manbalar == 
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://www.mantruckandbus.com}}