Dipol

Дипол (ди... ва юн. полос — қутб) )— бир-биридан д масофада жойлашган миқдор жиҳатдан ўзаро тенг ва турли ишорали икки нуқтавий заряд +қ ва —қ дан ташкил топган система. Ташқи электростатик майдон таъсири бўлмаган ҳолда, молекула таркибидаги мусбат ва манфий зарядларнинг оғирлик марказлари бир-бирига нисбатан маълум масофага силжиган бўлса, бундай молекулага электр Д. деб қараш мумкин. Бу эса ташқи электр майдонга жойлаштирилган диэлектрикларда содир бўлаётган физик жараёнларни тушунишда катта қулайликлар яратади; 2) магнит Д. — айланма токка ва магнит хусусиятига эга бўлган жисм. Маълумки, ҳар қандай жисм атомлардан ташкил топган. Атомлар таркибидаги электронлар ёпиқ орбита бўйича жуда катта тезлик билан ҳаракатланиб, айланма токларни вужудга келтиради. Айланма токнинг мусбат ёки шим. қутби деб контурдан магнит индуксия векторининг чиқиш томони, унга тескари томони эса манфий ёки жан. қутби деб аталади. Агар бирор жиемдаги электронларнинг орбитадаги ҳаракати туфайли вужудга келган айланма токлар ўзаро маълум тартибда жойлашиб, уларнинг магнит майдонлари бир-бирларини кучайтириб юборса, бундай жисм магнит хусусиятига эга бўлади. Шунинг учун истаган магнитни қатор катта ва кичик бўлакчаларга ажратиб юборилганда ҳам, ҳар бир бўлакча шим. ва жан. қутбга эга бўлиб, магнитлик хусусиятини сақлаб қолади.

Адабиёт

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил