Majma' az-zavoid sahifasining manbasini koʻrish

{{Kitob bilgiqutisi
|Nomi=Majma’ az-zavoid
|muallif=Ali ibn Abu Bakr Haysamiy
|Til= Arab
|Janr=Hadis}}
'''“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid”''' (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) - Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan.

== Tavsif ==
'''Az-Zavoid'''<br />
Asrlar oʻtishi bilan ba’zi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali [[hadis]] toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, ya’ni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7.">''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah'', by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, ''Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam'', Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.</ref>.

'''Majma’ az-zavoid'''<br />

“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda [[Ahmad ibn Hanbal|Ahmad ibn Hanbalning]] “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Mu’jam al-avsat” va “al-Mu’jam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html|title=MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI|website=sifatusafwa.com|qaralgan sana=2023-03-15|arxivsana=2023-03-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230325081412/https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html}}</ref>.

U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/> . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2.">''al-Risalah al-Mustatrafah'', by al-Kattani, pg. 171-2, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', seventh edition, 2007.</ref> Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/>.

== E’tirof ==
Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2."/>.

== Yozilish tarixi ==
•	“Majma’ az-zavoid” muallifning oldingi bir qator asarlarini oʻzida jamlagan. Bu asarlar quyidagilar:<br />
•	“Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;<br />
•	“Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;<br />
•	Abu Ya’lo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;<br />
•	“Al-Badr al-munir fi zavoid al-mu’jam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Mu’jam al-kabir” asarining zavoidi;<br />
•	“Majma al-bahrayn fi zavoid al-mu’jamayn”: Tabaroniyning “al-Mu’jam al-avsat” va “al-Mu’jam as-sag’ir” asarining zavoidlari.

== Nashrlari ==
•	Asar Hijriy 1352–1353/milodiy 1933-1934 yillarda Qohirada bosilgan.
•	Muassasa al-Maorif tomonidan 1986-yilda Bayrutda jami 5 jildda chop etilgan (har bir jildda 2 qismdan iborat). Unga Iroqiy va Ibn Hajar Asqaloniyning tahriri kiritilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum: Hadislar  ]]