Maks Penson sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat
|ismi            = Maks Penson
|asl ismi        = Maks Zaxarovich Penson
|portret         = Maks Zaxarovich Penson.jpg
|eni             = 
|tavsif          = fotograf
|tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1883|03|17}}
|tavallud joyi = [[Velij]], [[Rossiya Imperiyasi]]
|vafot sanasi = {{death year and age|1959|1883}}
|vafot joyi = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
|turmush oʻrtogʻi =
|imzo =
}}
'''Maks Penson ''' ([[1883-yil]] [[17-mart]], [[Velij]] qishlogʻi, [[Smolensk]] yaqinida – [[1959-yil]], [[Toshkent]]) – fotograf, [[Oʻzbekiston]]da foto sanʼati asoschilaridan<ref>{{veb manbasi |title=История Узбекистана в фотографиях Макса Пенсона |url=https://kun.uz/ru/news/2022/11/05/istoriya-uzbekistana-v-fotografiyax-maksa-pensona-fotopodborka-iz-proshlogo-veka |website=www.kun.uz |accessdate=26-noyabr 2023-yil}}</ref><ref>{{ensiklopediya manbasi | year = 2000–2005 | title = Penson, Maks Zaxarovich | encyclopedia = [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] | publisher = Oʻzbekiston milliy ensikopediyasi Bosh redaksiyasi | location = Toshkent | language = | id =}}</ref>. „Pravda Vostoka“ gazetasi fotomuxbiri.

== Hayoti ==
Maks Penson [[1893-yil]] [[17-mart]]da [[Velij]] qishlogʻida (hozirgi Smolensk viloyati) yahudiy, mahalliy bosmaxona xodimi oilasida tugʻilgan<ref>{{veb manbasi |title=История фотографии. Макс Пенсон |url=https://humus.livejournal.com/3056236.html |website=www.humus.livejournal.com |accessdate=26-noyabr 2023-yil}}</ref>. U 1911-yilda Velij shahar maktabini tamomlagan, soʻngra olti oy Poltava viloyatining Mirgorod shahridagi sanʼat maktabida, soʻngra Vilnadagi Antokolskiy jamiyatining badiiy va sanoat maktabida (dekorativ va rassomchilik boʻlimida) oʻqigan.

[[1915-yil]]da Maks Penson oilasi bilan Qoʻqonga koʻchib oʻtadi va u yerda [[1917-yil]]gacha dastlab hisobchi, bir vaqtning oʻzida mahalliy maktabda sanʼat oʻqituvchisi boʻlib ishladi. [[Qoʻqon]]dagi hunar maktablarida rassomlik sanʼati va chizmachilikdan dars bergan, keyinchalik fotografiya bilan shugʻullangan. Soʻngra 1917—1922-yillarda Qoʻqon xalq taʼlimi boʻlimida oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari mudiri boʻlib ishladi.

1921-yildan „[[Pravda Vostoka]]“ gazetasida fotomuxbir. Penson Oʻzbekistonning fotoyilnomasini yaratishga hissa qoʻshgan. „Oʻzbek madonnasi“, „Oʻgʻil savod chiqardi“ va boshqa fotosuratlari haqiqiy fotosanʼati asaridir. Penson respublika va xorijiy foto koʻrgazmalari ishtirokchisi. Uning foto suratlari respublika va xorijiy nashrlarda chop etilgan. Pensonning oʻgʻillari Miron Maksiyevich (1928-yil 15-mart) va Zahar Maksimovich (1930-yil 6-dekabtr), qizi Dina Maksimovna (1932-yil 23-may) ham moxir fotograflardir. [[1923-yil]]dan Maorif xalq komissarligi buyrugʻi bilan [[Toshkent]] shahriga chaqirib olingan. Keyin Maorif xalq komissarligida shtat qisqartirilganidan keyin [[1925-yil]]gacha Toshkentdagi tamaki ustaxonasida hisobchi boʻlib ishladi. [[1925-yil]]dan fotoreportajlar tayyorlay boshladi va [[1926-yil]]da „Pravda Vostoka“ gazetasi tahririyatida fotomuxbir boʻlib ishlay boshladi. Uning fotoreportajlari XX asrning 20-30-yillarida Sovet Ittifoqida juda mashhur edi. „SSSR on Construction“ jurnali bilan hamkorlik qilgan.

Uning eng mashhur surati, [[1937-yil]]da [[Parij]]dagi Butunjahon koʻrgazmasida oliy mukofotga sazovor boʻlgan „Oʻzbek madonnasi“ portretida roʻmolini yechib, farzandini emizayotgan ozodlikka chiqqan musulmon ayol tasvirlangan.

[[1949-yil]]da unga fotojurnalist sifatida ishlashni davom ettirish taqiqlangan. Bu uning jamoat fotografi sifatidagi faoliyatini yakunladi.

Kelib chiqishi [[Yahudiylar|yahudiy]] boʻlgan Penson 1959-yil [[Sovet Ittifoqi]]da avj ola boshlagan [[antisemitizm]] tufayli oʻz joniga qasd qilgan. U Yevropa-Yahudiy qabristoniga dafn etilgan (Toʻqimachilik).

U olgan rasmlar koʻrgazmasi 2007-yil Londonda (Buyuk Britaniya) Gilbert kolleksiyasida, 2005-yil [[Toshkent]] Fotosuratlar uyida (Oʻzbekiston), 2004-yil BMT shtab-kvartirasida, [[2003-yil]] [[Rim]]da Xalqaro fotofestivalda (Italiya), 2003-yil Moskva Fotosuratlar uyida (Rossiya), [[2001-yil]] „Bildens Hus“ fotosuratlar muzeyida (Shvetsiya), [[2000-yil]] Sanʼat markazida (Rossiya), [[1998-yil]] Luvrda (Parij, [[Fransiya]]) namoyish etilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-jul-21-1959-3590614/ Nekrolog]

{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Penson, Maks}}
[[Turkum:1959-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]]