Ziyosfera

Manoj Kumar

Ҳарикришан Госвами (ҳиндча: हरिकृष्ण गोस्वामी, मनोज कुमार, русча: Харикришан Госвами, Манодж Кумар 1937-йил 24-июл) — Манож Кумар номи билан машҳур, ҳинд киносида фаолият олиб борувчи актёри, кинорежиссёри, ссенарий муаллифи, лирик ва муҳаррир. Кумар актёрлик ва ватанпарварлик мавзуларида филмлар суратга олиш билан танилган ва унга Бҳарат Кумар тахаллуси ҳам берилган. Кумар турли тоифаларда Миллий кино мукофоти ва еттита Филмфаре мукофоти совриндоридир.

Манож Кумар
Таваллуди
Ҳарикришан Госвами

1937-йил 24-июл (1937-07-24) (89 ёш)
Абботобод, Шимолий-Ғарбий чегара провинсияси, Британия Ҳиндистони
(ҳозирги Хайбер Пахтунхва, Покистон)
Касби
  • Актёр
  • режиссёр
  • филм продюсери
  • ссенарий муаллифи
  • лирик
  • муҳаррир
  • сиёсатчи
Фаолият йиллари 1957—1999-йиллар
Партияси Бҳаратия Жаната партияси
Турмуш ўртоғи Шаши Госвами
Болалари

2;

Ёшлиги

Кумар ҳинду браҳманлари[1] оиласида туғилган, Абботтобод, Шимолий-Ғарбий чегара провинсияси, Британия Ҳиндистони (ҳозирги Хайбер Пахтунхва, Покистон)[2]. Унинг асл исми Ҳарикришан Гири Госвами эди. Кумар 10 ёшга тўлганда, унинг оиласи бўлиниш[3] туфайли Жандиала Шер Хондан Деҳлига кўчиб ўтишга мажбур бўлди.

Фаолияти

Кумар ёшлигида актёрлар Дилип Кумар, Ашок Кумар ва Камини Каушални ҳайратда қолдирди ва ўзини Шабнам филмидаги Дилип Кумар образи шарафига Манож Кумар деб номлашга қарор қилди[4]. 1957-йилда Мода (Фашион) филмида унчалик кўзга ташланмайдиган дебют қилганидан сўнг, Кумар Саида Хон билан жуфтлик Каанч Ки Гудиа (1960) филмида ўзининг биринчи бош ролини ижро этган. Пия Милан Ки Аас ва Решми Роомал эргашдилар ва Мала Синха қаршисида Вижай Бҳатт томонидан бошқариладиган Ҳарияли Аур Рааста (1962) филми учун саҳналаштирилган. Кейин Кумар Садҳана билан Раж Хосланинг Wоҳ Каун Тҳи (1964) филмида пайдо бўлди ва Ҳимолой Ки Год Меин (1965) филмида Вижай Бҳатт ва Мала Синҳа билан яна жуфтлик рол ижро этди. Кумар ва Раж Хосла кўп сабабларга кўра эсда қолган До Бадан филми билан муваффақиятли актёр-режиссёр ҳамкорлигини такрорладилар, жумладан, Раж Хосланинг режиссёрлиги, Кумар ва қаҳрамон Аша Парехнинг ижроси ва шеър муаллифи Шакеэл Бадаюни томонидан ёзилган қўшиқлар ва бошқалар. 

Кино иши

1960-йилларда унинг муваффақиятли филмлари орасида асал ойи (Ҳонеймоон), Апна Банаке Декҳо, Нақли Наваб, Паттҳҳар Ке Санам, Сажан ва Саван Ки Гата каби романтик филмлар ҳамда Шаади, Гриҳасти, Апне Ҳуе Парае ва Аадми каби ижтимоий филмлар ҳамда Гумнаам, Анита каби триллерлар ва Wоҳ Каун Тҳи ва Пикник каби комедия филмларида суратга тушган. Кумар 1965-йилда мустақиллик инқилоби Бҳагат Сингх ҳаётига асосланган Шаҳид филмида рол ижро этган. 1965-йилги Ҳиндистон-Покистон урушидан кейин Бош вазир Лал Баҳодур Шастри ундан машҳур Жаи Жаwан Жаи Киссан (аскарга салом, деҳқонга салом) шиори асосида филм яратишни сўраган[5].

Натижада Кумарнинг режиссёрлик дебюти Упкаар (1967) филми суратга олинадиган бўлди. Ушбу мукофотга сазовор бўлган филмда у ҳам аскар, ҳам деҳқон ролини ижро этган. Филм шунингдек, Калянжи-Ананджи томонидан ёзилган ва Маҳендра Капур томонидан куйланган Гулшан Бавра томонидан ёзилган „Мере Деш Ки Дҳарти“ қўшиғи билан ҳам эътироф этилди. Упкаар унга биринчи Филмфаре энг яхши режиссёр мукофотини қўлга киритди. 

Кумар Пураб Аур Пашим филмида (1970) ватанпарварлик мавзуларига қайтди, унда Шарқ ва Ғарбдаги ҳаёт ёнма-ён жойлашган. Соҳанлал Канвар режиссёрлигидаги Пеҳчаан филмида Кумар Бабита билан жуфтлик роли муваффақиятли бўлган. 1972-йилда у Бе-Имаан филмида рол ижро этди (бу учун у „Энг яхши актёр“ номинациясини қўлга киритди), кейинроқ „Шор“ (1972) филмида режиссёрлик қилди ва бош ролни ижро этди. Иккинчиси, Нандага қарама-қарши бўлиб, унинг чиқарилишида катта касса муваффақияти бўлмади, лекин йиллар давомида диний мақомга эга бўлди. Унда Лата Мангешкар ва Мукеш дуэти бўлган „Эк Пяр Ка Нагма Ҳаи“ эсда қоларли қўшиғи Лахмикант-Пярелал ва Сантош Ананд томонидан ёзилган. Кумар ўз фаолиятида Прем Натҳ, Пран, Прем Чопра, Камини Каушал ва Ҳема Малини каби актёрлар билан ишлашни яхши кўрарди. Унинг саноатдаги энг яқин дўстлари орасида Раж Капур, Мукеш, Маҳендра Капур, Дҳармендра, Ражендра Кумар, Шаши Капур ва Ражеш Ханна каби актёрлар эди.

Сиёсатдаги ўрни

Манож сиёсатчи Маниш Тевари билан 2013-йилда Ҳиндистоннинг 44-халқаро кинофестивалида

Бошқа кўплаб Боллйwоод юлдузлари сингари, Кумар нафақага чиққанидан кейин сиёсатга киришга қарор қилди. Ҳиндистонда 2004-йилги умумий сайлов олдидан у расман Бҳаратия Жанта партиясига қўшилди[6].

Филмографияси

Йил Филм Рол Эслатма
1957 Фашион
1958 Саҳара Шям
Панчаят Гопал
1959 Чанд Гокул
1960 Ҳонеймоон
1961 Каанч Ки Гудия Ражу
Пия Милан Ки Аас Мажи
Суҳаг Синдоор Ратан
Решми Румал Шям
1962 Ҳарияли Аур Раста Шанкар
Др. Видя Ратан Чоwдҳурй
Шаади Ража
Банарси Тҳуг Шям
Маа Бета Кешав
Нақли Наwаб Юсуф
1963 Апна Бана Ке Декҳо
Гҳар Басаке Декҳо Кумар
Граҳасти Моҳан
1964 Апне Ҳуе Парае Др. Шанкар
Wоҳ Каун Тҳи? Др. Ананд
Пҳоолон Ки Сеж Нирмал Верма
1965 Шаҳеэд Шаҳеэд-э-Азам Бҳагат Сингҳ
Бедааг Ражеш
Ҳималай Ки Год Меин Др. Сунил Меҳра
Гумнаам C. И. Д. Инспеcтор Ананд
Поонам Ки Раат Пракаш Гупта
1966 Пиcниc Винод
До Бадан Викас
Саwан Ки Гҳата Гопал
1967 Паттҳар Ке Санам Ражеш
Анита Неэраж
Упкар Бҳарат режиссёр ҳам
1968 Неэл Камал Рам
Аадми Др. Шекҳар
1969 Сажан Ашок Сахена
1970 Пураб Аур Пасчим Бҳарат режиссёр ҳам
Яадгаар Бҳану
Пеҳчан Гангарам
Мера Наам Жокер Давид Франcис
1971 Балидаан Ража
1972 Шор Шанкар режиссёр ҳам
Бе-Имаан Моҳан
1974 Роти Капда Аур Макаан Бҳарат режиссёр ҳам
1975 Саняси Рам Раи
1976 Дус Нумбри Аржун
1977 Ширди Ке Саи Баба Доcтор / Сcиэнтист
Амаанат Деэпак
1979 Жат Пунжаби Жат Пунжаби
1981 Кранти Бҳарат / Кранти режиссёр ҳам
1987 Калюг Аур Рамаян Паwан Путра Шри Ҳануман
1989 Сантош Сантош Сингҳ
Cлерк Бҳарат режиссёр ҳам
1991 Дешwаси Санграм Сингҳ
1995 Маидан-Э-Жунг Мастер Динанатҳ
1999 Жаи Ҳинд фақат директор

Мукофот ва унвонлари

Ҳиндистон Президенти Пранаб Мукержи 2016-йилда 63-Миллий кино мукофотлари маросимида Манож Кумарга Дадасаҳеб Пҳалке мукофотини топширмоқда

Фуқаролик мукофоти

Йил Ҳурмат Натижа Мнб.
1992 Ҳиндистон ҳукумати томонидан Падма Шри Ғолиб [7]

Миллий кино мукофотлари

Йил Туркум Иш Натижа Мнб.
1968 Иккинчи энг яхши бадиий филм Упкаар Ғолиб [8]
2016 Дадасаҳеб Пҳалке мукофоти Ғолиб [9]

Давлат мукофотлари

Йил Туркум Иш Натижа Мнб.
2008 Кишоре Кумар мукофоти Ғолиб [10]
2010 Раж Капур мукофоти Ғолиб [11]

Филмфаре мукофотлари

Йил Туркум Иш Натижа Мнб.
1968 Энг яхши филм Упкаар Ғолиб [12]
Энг яхши режиссёр Ғолиб
Энг яхши ҳикоя Ғолиб
Энг яхши диалог Ғолиб
Энг яхши актёр Номзодликка қўйилган
1969 Энг яхши иккинчи пландаги актёр Аадми Номзодликка қўйилган
1972 Энг яхши актёр Бейман Ғолиб
Энг яхши режиссёр Шор Номзодликка қўйилган [13]
Энг яхши ҳикоя Номзодликка қўйилган
Энг яхши таҳрир Ғолиб
1975 Энг яхши филм Роти Капда Аур Макаан Номзодликка қўйилган [14]
Энг яхши режиссёр Ғолиб
Энг яхши ҳикоя Номзодликка қўйилган
Энг яхши актёр Номзодликка қўйилган
1976 Саняси Номзодликка қўйилган [15]
1999 Ҳаёт давомидаги муваффақият мукофоти Ғолиб [16]

БФЖА мукофотлари

Йил Туркум Иш Натижа Мнб.
1968 Энг яхши диалог Упкаар Ғолиб [17]

Бошқа мукофотлари

  • 2007-йил — Сардар Пателнинг умр бўйи муваффақияти халқаро мукофоти[18]
  • 2008-йил — Юлдузли экраннинг умр бўйи муваффақияти мукофоти
  • 2010-йил — 12- Мумбай кинофестивалида умр бўйи муваффақият мукофоти[19]
  • 2012-йил — Апсара кино ва телевидение продюсерлари гилдияси мукофотида умр бўйи муваффақият мукофоти
  • 2012-йил — Нашик халқаро кинофестивалида умр бўйи муваффақият мукофоти
  • 2012-йил — Ню-Жерси, АҚШда Бҳарат Гаурав мукофоти
  • 2013-йил — Жагран кинофестивалидаги умр бўйи муваффақият мукофоти[20][21]
  • 2019-йил — Поwер Брандс томонидан БФЖА да (Болливуд кино журналистлари мукофотлари) умр бўйи муваффақият мукофоти[22]
  • 2020-йил- Калаимамани[23]

Бошқа унвонлари

  • 2008-йил — Манож Кумарни шарафлаш учун Мадҳя Прадеш ҳукумати унинг номига 100,000 рупий мукофотини таъсис этишга қарор қилди. Штат ҳукумати марказий ҳукуматга Бҳарат Ратна учун Кумар исмини ҳам тавсия қилди.
  • 2011-йил — Манож Кумарнинг Шри Саи Бабага бўлган садоқатини эътироф этган ҳолда, Ширдидаги Шри Саибаба Санстҳан Труст ширдидаги „Пимпалwади йўли“ ни „Маножкумар Госвами йўли“ деб ўзгартирди.

Манбалар

  1. ↑ „10 интерестинг фаcц абоут Манож Кумар - Тимес оф Индиа“. Тҳе Тимес оф Индиа.
  2. ↑ Вергҳис, Шана Мариа. „'И лефт беҳинд а cан оф марблес ин Абботабад афтер Партитион'“ (2011-йил 8-май). 2011-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-май.
  3. ↑ Вижаякар, Ражив. „А патриот ат ҳеарт“. Деccан Ҳералд. ДҲНС. 2016-йил 18-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 17-август.
  4. ↑ Вергҳис, Шана Мариа. „'И лефт беҳинд а cан оф марблес ин Абботабад афтер Партитион'“ (2011-йил 8-май). 2011-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-май.
  5. ↑ Вергҳис, Шана Мариа. „'И лефт беҳинд а cан оф марблес ин Абботабад афтер Партитион'“ (2011-йил 8-май). 2011-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-май.
  6. ↑ „Манож Кумар, Апра Меҳта жоин БЖП“. www.редифф.cом. 2019-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 26-март.
  7. ↑ „Падма Аwардс“. Министрй оф Ҳоме Аффаирс, Говернмент оф Индиа (2015). 2015-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 21-июл.
  8. ↑ „15тҳ Натионал Филм Аwардс“. Диреcторате оф Филм Фестивалс. 2020-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-сентябр.
  9. ↑ Кумар, Ануж. „Кноw ёур Бҳарат“ (эн-ИН). Тҳе Ҳинду (2016-йил 10-март). 2016-йил 11-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 16-август.
  10. ↑ „Манож Кумар то бе ҳоноуред он Кишоре Кумар'с биртҳ аннив“. Зеэ Неwс (2008-йил 24-июл). 2013-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 4-август.
  11. ↑ „Манож Кумар гец Раж Капоор Аwард“. индиатодай.интодай.ин. 2011-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-апрел.
  12. ↑ „Филмфаре Аwардс Wиннерс фром 1953 то 2020“.
  13. ↑ Реубен, Буннй. ...анд Пран: А Биограпҳй. ҲарперCоллинс анд Ливинг Медиа, 2005 — 265–267-бет. ИСБН 978-81-72234-66-9. 
  14. ↑ „Филмфаре Аwардс Wиннерс фром 1953 то 2020“.
  15. ↑ „Лакшми, Тимес Эхcлусиве Пҳото, 1975 Филмфаре Аwардс: ...“. www.тимесcонтент.cом.
  16. ↑ Бҳатт, СC. Ланд анд Пеопле оф Индиан Статес анд Унион Территориэс (ин 36 Волумес). Калпаз Публиcатионс, 2006 — 685-бет. ИСБН 81-7835-372-5. 
  17. ↑ „31ст Аннуал БФЖА Аwардс. Аwардс Фор Тҳе Еар 1967“. 2010-йил 8-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 8-январ.. бфжааwардс.cом (1968)
  18. ↑ „НРИ Аwард, Сардар Пател Аwард, Сардар Ратна, Праваси Бҳаратия Аwард, Интернатионал Аwард“. сардарпателаwард.орг. 2019-йил 4-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-январ.
  19. ↑ „Манож Кумар & Оливер Стоне ҳоноуред ат 12тҳ Мумбаи Филм Фестивал“. 2010-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 29-октябр.. БоллйwоодҲунгама.cом (29 Оcтобер 2010). Ретриэвед он 1 Жануарй 2014.
  20. ↑ „Манож Кумар ҳоноуред wитҳ Лифетиме Ачиэвемент аwард“. индиатодай.интодай.ин (2013-йил 2-октябр). 2013-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-октябр.
  21. ↑ „Жагран Филм Фестивал 2013: Манож Кумар Реcеивес Лифетиме Ачиэвемент Аwард [Wиннерс Лист+ПҲОТОС“]. ибтимес.cо.ин (2013-йил 30-сентябр). 2013-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-октябр.
  22. ↑ „Поwербрандс БФЖА“. 2019-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 17-май.
  23. ↑ „Т.Н. Говт. Анноунcес Калаимамани аwардс фор 2019, 2020“. Тҳе Ҳинду (2021-йил 19-феврал).

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Manoj_Kumar" dan olindi