Mansaf sahifasining manbasini koʻrish

 

'''Mansaf''' ({{Lang-ar|منسف}}) quritilgan yogurt sousida pishirilgan qoʻy goʻshtili va [[guruch]] yoki bulgʻor bilan taqdim qilinadigan anʼanaviy Iordaniya taomidir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kinghussein.gov.jo/facts3.html|ish=kinghussein.gov.jo|nashriyot=kinghussein.gov.jo|qaralgan sana=2016-04-19|sana=2010-02-04|sarlavha=Jordanian cuisine|arxivsana=2018-12-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181226023346/http://www.kinghussein.gov.jo/facts3.html%20}}</ref>.

Bu butun [[Shom|Livanda]] isteʼmol qilinadigan mashhur taomdir. U [[Iordaniya|Iordaniyaning]] milliy taomi hisoblanib, [[Kuvayt|Quvayt]], [[Saudiya Arabistoni]] va [[Suriya|Suriyada]] ham uchratish mumkin<ref>{{Kitob manbasi|last=Alan Davidson|editor=Tom Jaine|title=The Oxford Companion to Food|url=https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA434|accessdate=14 April 2020|year=2014|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780199677337|page=434}}</ref>. Taomning nomi „katta tovoq“ yoki „katta idish“ atamasidan kelib chiqqan<ref>{{Kitob manbasi|last=Ghillie Basan|title=Middle Eastern Kitchen|url=https://books.google.com/books?id=-7wnpIi3VRwC&pg=PA70|accessdate=23 July 2012|date=30 September 2007|publisher=Hippocrene Books|isbn=978-0-7818-1190-3|pages=70–}}</ref> boʻlib, 1940-1980-yillar orasida juda rivojlangan. Retseptida ham, tayyorlash jarayonida ham oʻzgarishlar boʻlgan.

== Tayyorlanishi ==

=== Jamid ===
[[Fayl:Jameed.JPG|right|thumb| Iordaniyadagi [[El Karak|Al-Karak]] eng yuqori sifatli jamid ishlab chiqarishi bilan mashhur.]]
Jamid — qoʻy yoki echki sutini qaynatish orqali tayyorlanadigan qattiq quruq yogurt boʻlib, uni quritib, achitish uchun qoldiriladi<ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=zG1H75z0EYYC|title=Food Cultures of the World Encyclopedia [4 volumes]: [Four Volumes]|last=Albala|first=Ken|date=2011-05-25|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313376276|language=en}}</ref>. Bir necha kun davomida yogurtni yanada quyuqlashtirish uchun har kuni [[Osh tuzi|tuz]] qoʻshiladi, keyin u juda zich boʻlib, dumaloq toʻplar shakliga keltiriladi. Iordaniyadagi [[El Karak|Al-Karak]] shahri eng yuqori sifatli jamid ishlab chiqarish bilan mashhurdir<ref>{{Kitob manbasi|last=Sonia Uvezian|title=Recipes and remembrances from an Eastern Mediterranean kitchen: a culinary journey through Syria, Lebanon, and Jordan|url=https://books.google.com/books?id=E2sgAQAAMAAJ|accessdate=23 July 2012|year=2001|publisher=Siamanto Press|isbn=978-0-9709716-8-5}}</ref>.

=== Pishirilishi ===
Jamiyd bulyon tayyorlanib, unda qoʻzichoq boʻlaklari pishiriladi. Taom guruch va goʻsht bilan qoplangan [[Yopgan non|yassi non]] qatlami bilan katta laganda taqdim qilinadi. Soʻng bodom va qaragʻay yongʻoqlari bilan bezatilib, idishning ustiga qaymoqli murabbo sousi quyiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://addustour.com/15373/%C2%AB%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%8A%C2%BB+..+%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%B7%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A9+%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1+%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%81+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AF%D9%86%D9%8A.html|til=ar|qaralgan sana=2016-04-19|sana=2009-04-28|nashriyot=Ad Dustour|ish=Ad Dustour|sarlavha="الجميد الكركي" .. الخلطة السرية لانتشار شهرة المنسف الأردني|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161007120819/https://addustour.com/15373/%C2%AB%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%AF+%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%8A%C2%BB+..+%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%B7%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A9+%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1+%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%81+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AF%D9%86%D9%8A.html|arxivsana=2016-10-07}}</ref>.

== Anʼanalari ==
[[Fayl:Préparation_du_mansaf-Jordanie_(6).jpg|right|thumb| Petradagi ayol qo yva tovuqdan mansaf tayyorlamoqda]]
Mansaf taomi anʼanaviy Iordaniya madaniyati bilan aloqador boʻlib, agro-pastoral turmush tarziga asoslangan. Mansaf toʻy, tugʻilish va bitiruv kabi maxsus marosimlarda yoki mehmon kutish uchun, shuningdek, [[Roʻza hayiti|Ramazon hayiti]], [[Qurbon hayiti]], [[Mavlud|Rojdestvo]], [[Pasxa]] va Iordaniya Mustaqillik kuni kabi yirik bayramlarda tayyorlanadi. U anʼanaviy ravishda [[Badaviy|badaviylar]] va qishloq uslubidagi katta laganda birgalikda isteʼmol qilinadi. Mansaf Iordaniyadagi qabilaviy nizolarni ''Atva'' (sulh) va ''Jaʼha'' (tinchlik oʻrnatish jarayoni) deb nomlashda katta rol oʻynaydi<ref>{{Cite journal|last=Furr|first1=Ann|last2=Al-Serhan|date=2008|title=Tribal Customary Law in Jordan|url=https://scholarcommons.sc.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1055&context=scjilb|journal=South Carolina Journal of International Law and Business|volume=4|pages=17–34}}</ref>. Bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan qabila boshliqlarining bir-birlariga tashrif buyurishi va mezbonning umumiy mansaf uchun qo‘y yoki echki so‘yishi, yarashuv belgisi sifatida qabul qilinganda, nizo tugaganidan darak beradi, deb hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=|sarlavha=Mansaf|url=https://www.tasteatlas.com/mansaf|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=|ish=Taste Atlas}}</ref>.

Mansaf dastlab badaviylar orasida mashhur boʻlganligi sababli, ular taom tayyorlashda qoʻllagan anʼanalarning aksariyati bugungi kungacha ham saqlanib qolgan. Mansaf solingan patnis stol ustiga qo‘yilib, odamlar tik turgan holda atrofiga yig‘iladi. Mansafni chap qoʻli orqada turgan holda, oʻng qoʻl bilan yeyish kerak. Qoʻl guruch toʻp holatiga keltirish uchun ishlatiladi, soʻng 3 ta barmoq yordamida toʻpcha ogʻizga solinadi. Ushbu anʼanalarning koʻpchiligi hali ham qoʻllanadi; ammo uni qoshiq va likopchalar bilan ham yeyish mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.alaraby.co.uk/miscellaneous/2016/2/13/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AF%D9%86%D9%8A-%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D8%B3-%D9%88%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%A1|sarlavha=المنسف الأردني.. حاضر في الأعراس وسرادق العزاء|qaralgan sana=2016-04-19|sana=2016-02-13|nashriyot=Al Araby|ish=Al Araby|til=ar}}</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar|35em}}

== Qoʻshimcha manbalar ==

* ''Iordaniya merosi entsiklopediyasi'' / jild. 1-5: Roks Bin Zaid Al-Uzayzi.
* ''Mamluklar davrida Iordaniyaning madaniy tarixi 1250-1517'' . Professor Yusuf Gavanmeh. ''1979 yil, Ishchilar kooperativ jamiyati matbuoti.'' ''Amman, Iordaniya.'' ''1982 yil, Yarmuk universiteti .'' ''Irbid, Iordaniya.'' ''1986 yil, Madaniyat va yoshlar vazirligi.'' ''Amman, Iordaniya.'' ''1992 yil, Iordaniya universiteti .'' ''Amman, Iordaniya.''
* Xouell, Sally 2003 yil. „Modernizing Mansaf: The Consuming Contexts of Iordanʼs milliy taomlari“, ''Food and Foodways'', 11: 215-243
[[Turkum:Taomlar]]
[[Turkum:Arab oshxonasi]]