Marokash arab sahifasining manbasini koʻrish

{{Til bilgiqutisi}}
'''Arab tilining Marokash lahjasi''' yaʼni shevasi ({{Lang-ar|لهجة مغربية}}(mɑɣribi); {{Lang-ar|الدارجة}} ''ad-) dārija'', soʻzma-soʻz maʼnoda „dialekt“; Shuningdek, '''Darija''') – [[Marokash|Marokashda]] keng tarqalgan boʻlib [[Arab tili|arab tilining]] soʻzlashuv xilma-xilligi va uslubi.

[[Marokash|Marokash Qirolligining]] rasmiy tili adabiy arab tilidir . Biroq, aslida, Marokash aholisi orasida mahalliy dialektning tarqalish va foydalanish darajasi juda yuqori boʻlganligi sababli Adabiy arab tili, baʼzan fransuz tili bilan birga, rasmiy sharoitlarda, yozuvda, taʼlim tizimida va ommaviy axborot vositalarida qoʻllanadi. Boshqa hududlarda ''Darija'' va baʼzi hollarda [[Berber tili|berber tillari]] deyarli toʻliq ustunlik qiladi. Dialekt rasmiy ravishda yozilmagan, ammo baʼzida [[Arab tili yozuvi|arab yozuvi]] va lotin yozuvidan foydalangan holda mahalliy nutqning oʻziga xos xususiyatlarini yetkazish uchun ogʻzaki tilning ham yozuvi mavjud.[[Fayl:WIKITONGUES-_Anass_speaking_Moroccan_Arabic.webm|thumb|Marokkanes iz Sale govoryaщiy na marokkanskom arabskom.]]
[[Fayl:Árabe_marroquí.png|thumb| Marokashda tarqalish]]Leksik va grammatik tomondan olinsa Marokash ''Darija'' adabiy arab tilidan ancha uzoqlashgan va boshqa (magʻrib boʻlmagan) arab lahjalarida soʻzlashuvchi xalqlar uchun deyarli tushunarsizdir.

Lugʻatda [[Ispan tili|ispan]] va koʻproq darajada [[Fransuz tili|fransuz]] tilining taʼsiri bor.

Marokashning arab tilisi toʻrtta asosiy dialektga boʻlingan. [[Fos]], [[Rabot (shahar)|Rabat]], Sale va [[Tetuan|Tetouan]] shahar lahjalari (''mdini'') sezilarli Andalusiya arab taʼsiriga ega. Togʻ lahjasi (''Jebli'') asosan shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, mahalliy aholining eng qadimgi ''Amazigh'' [[Berber tili|tilining]] baʼzi xususiyatlarini oʻz ichiga oladi. Badaviy lahjasi (''arubi'') vodiylarda (Gharb, Shavia, Dukkala va boshqalar) [[Atlantika okeani|Atlantika]] sohilida joylashgan jamoalarda rivojlangan; shuningdek, vodiylarda ([[Marokash (shahar)|Marrakesh]], Tadla va Sousse yaqinidagi Xauz) ichki qismida joylashgan. Toʻrtinchisi, [[Sahroi Kabir|Sahroi]] Kabirning baʼzi hududlarida qoʻllanadigan ''Hasaniya'' dialekti.

== Tarixi ==
[[Arab tili]] [[Marokash|Marokashga]] bir nechta yoʻllar bilan yetib kelgan: [[VII asr|7-asrda]] Okba ben Nafi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mtu-net.ru/ariad-in/History/Tunis.htm|sarlavha=''Окба бен Нафи в истории Туниса''|qaralgan sana=2011-03-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304233107/http://www.mtu-net.ru/ariad-in/History/Tunis.htm|arxivsana=2016-03-04}}</ref> qoʻshinlari bilan, soʻngra [[IX asr|9-asrda]] [[Fos|Fosdagi]] Al-Karauin masjidida universitet tashkil etilishi bilan tilning rivojlanishiga yangi imkon yaratildi. XII-XIII asrlarda arab badaviy qabilalari ''Hiloli'' va ''Maakili'' Marokashga, [[XIV asr|XIV asrda]] esa [[Rekonkista]], Andalusiya arab qabilalari koʻchib oʻtgan.

== Fonetika ==
[[Fayl:Alphabets_KtbDarija.jpeg|left|thumb|736x736px| Marokash ''Darijining'' alifbosi va fonetikasi]]

== Gazetalar ==
Hozirda kunda Marokashda arab tilida kamida uchta gazeta nashr etib kelinadi. [[:en:Telquel (Morocco)|Telkel]] jurnali, shuningdek, [[:en:Nichane|Nichane]] deb nomlangan marokash-arabcha versiyada nashr etiladi.

Marokash lahjasida nashr etiladigan „standart“ haftalik bepul jurnal ham mavjud boʻlib: Khbar Bladna (Mamlakatimiz yangiliklari) deb nomlanadi.

== Adabiyot ==

* {{Книга|автор=[[Кямилев, Саид Хайбулович|Кямилев С. Х.]]|заглавие=Марокканский диалект арабского языка|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Наука (ГРВЛ)|год=1968|страниц=132|серия=[[Языки народов Азии и Африки]]|тираж=1700}}
[[Turkum:Marokash]]