Martha Mitchell effekti sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Martha_Mitchell_1969_-_NARA_-_194649_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Martha_Mitchell_1969_-_NARA_-_194649_%28cropped%29.jpg/175px-Martha_Mitchell_1969_-_NARA_-_194649_%28cropped%29.jpg|right|thumb|226x226px| Martha Mitchell sharafiga bu Martha Mitchell effekti deb nomlangan]]
'''Martha Mitchell effekti''' deb [[psixiatr]], [[psixolog]], [[Ruhiy salomatlik|ruhiy salomatlik boʻyicha]] [[Bosinqirash|klinist]] yoki boshqa tibbiyot mutaxassisi bemorning real voqealarni toʻgʻri idrok etishini notoʻgʻri tashxis qoʻyishi sababli sodir boʻladigan jarayonga aytiladi<ref name="Coleman2015">Coleman, A. (2015). [https://books.google.co.uk/books?id=UDnvBQAAQBAJ&lpg=PA441&pg=PA441#v=onepage&q&f=false A Dictionary of Psychology]. p441.</ref><ref name="Alexander1996">Alexander, G. J. (1996). [https://digitalcommons.law.scu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1155&context=facpubs International Human Rights Protection Against Psychiatric Political Abuses.] Santa Clara L. Rev., 37, 387.</ref>.

== Tavsifi ==
Bell va boshqalarning soʻzlariga koʻra, „baʼzida, ehtimol boʻlmagan tashxislar notoʻgʻri ruhiy kasallikning alomatlari sifatida qabul qilinadi (Maher, 1998-yil)“, „intuitiv jihatdan qanchalik imkonsiz boʻlishidan qatʼi nazar, voqealar haqiqatan ham sodir boʻlganligini tekshirishning muvaffaqiyatsizligi yoki qobiliyatsizligi sababli, ular band boʻlgan klinisyenga uchrashlari mumkin“<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bell|first1=Vaughan|last2=Halligan|first2=Peter|last3=Ellis|first3=Hadyn D.|date=August 2003|title=Beliefs about delusions|url=https://www.researchgate.net/publication/265280728|journal=Psychologist|volume=16|pages=418–422|issn=0952-8229}}</ref>.

Bunday holatlarga misollar:

* Uyushgan jinoyatchilarning taʼqibi<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bell|first1=Vaughan|last2=Halligan|first2=Peter|last3=Ellis|first3=Hadyn D.|date=August 2003|title=Beliefs about delusions|url=https://www.researchgate.net/publication/265280728|journal=Psychologist|volume=16|pages=418–422|issn=0952-8229}}</ref>
* Huquqni muhofaza qilish organlari xodimlari tomonidan kuzatuvga olinish<ref name=":0" />
* Turmush oʻrtogʻining xiyonati<ref name=":0" />
* Jismoniy muammolar

[[Psixoterapevt]] [[Jozseph Berke]]dan iqtibos keltirgan holda, shifokorlar „hatto [[Paranoya|paranoyaklarning]] ham dushmanlari bor“ deb taʼkidlaydilar<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bell|first1=Vaughan|last2=Halligan|first2=Peter|last3=Ellis|first3=Hadyn D.|date=August 2003|title=Beliefs about delusions|url=https://www.researchgate.net/publication/265280728|journal=Psychologist|volume=16|pages=418–422|issn=0952-8229}}</ref>. Aldashlar „gʻayritabiiy eʼtiqodlar“ boʻlib, gʻalati (haqiqat boʻlishi mumkin emas deb hisoblanadi) yoki gʻalati boʻlishi mumkin (mumkin, lekin klinisyen tomonidan ehtimoli kam deb hisoblangan). Zaharlanish, taqibga uchrash, nikohdagi xiyonat yoki ish joyidagi fitna haqidagi farazlar gʻalati boʻlmagan eʼtiqodlarga misol boʻlib, ularni aldanish deb hisoblash mumkin<ref name=":0" />. Har qanday bemorga klinisyenlar notoʻgʻri tashxis qoʻyishi mumkin, ayniqsa paranoid aldanish tarixiga ega boʻlgan bemorlar bu holatda yuqori koʻrsatkich qayd etadi. 

Bemorlarning shikoyatlari tibbiyot xodimlariga va/yoki sogʻliqni saqlash muassasalariga tegishli boʻlsa, hatto bemorda [[xayolparastlik]] tarixi boʻlmasa ham, ular xayolparastlik tashxisini qoʻyishlari mumkin. „Boshqa sogʻliqni saqlash mutaxassisi tomonidan jarohatlangan deb daʼvo qilgan bemor begunoh hamkasbining karerasini buzishi mumkin boʻlgan aqldan ozgan odam sifatida etirof etildi.“<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Blacklisting Patients|url=http://patient-safety.com/blacklisting-patients.htm|kirish sanasi=2020-07-09|ish=patient-safety.com}}</ref>

== Kelib chiqishi ==
Psixolog [[Brendan Maher]] bu effektni [[Martha Mitchell]] nomi bilan atagan<ref name="Maher1988">Maher, Brendan A. (1988) „Anomalous Experience and Delusional Thinking: The Logic of Explanations“. In T. Oltmanns and B. Maher (eds) ''Delusional Beliefs''. New York: Wiley Interscience</ref>. ,artha Mitchell Nikson maʼmuriyatida Qoʻshma Shtatlar Bosh prokurori Jon Mitchellning rafiqasi edi. U [[Oq uy]] rasmiylari noqonuniy faoliyat bilan shugʻullanganligini daʼvo qilganida, uning daʼvolari ruhiy kasallik bilan bogʻliq deya baholangan. Biroq, oxir-oqibat, [[Watergate ishi|Watergeyt mojarosi]] faktlari uni oqladi va unga „Watergeytning [[Cassandra|Kassandrasi]]“ yorligʻi berildi.

Garchi uning koʻplab daʼvolari isbotlanmagan boʻlsa-da, masalan, eri mehmonxonadan chiqib ketishiga yoʻl qoʻymaslik uchun [[Vashington (shahar)|Vashingtonga]] chaqirilganidan keyin [[Kaliforniya]]ga tashrifi chogʻida giyohvand moddalar isteʼmol qilgani va taqibga uchraganligi haqidagi daʼvosi yoki axborot vositalariga telefon qoʻngʻiroqlarini amalga oshirilishi<ref>Reeves, Richard ''President Nixon: Alone in the White House'', p. 511</ref> kabilar James McCord tomonidan 1975-yilda ''[[The New York Times|The New York Times gazetasida]]'' xabar qilingan voqealarni haqiqat ekanligini tan oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=McCord Declares That Mrs. Mitchell Was Forcibly Held |work=www.nytimes.com |url=https://www.nytimes.com/1975/02/19/archives/mccord-declares-that-mrs-mitchell-was-forcibly-held-comment-from.html?_r=0 |access-date=19 October 2020}}</ref>.

Marthaning daʼvolarini tasdiqlovchi koʻplab dalillar [[2017-yil]]da ''[[Newsweek]]'' jurnalida AQSh elchisi tayinlanishi haqidagi maqolada chop etilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Stein |first=Jeff |date=11 December 2017 |title=One of Trump's ambassadors beat and "kidnapped" a woman as part of the Watergate cover-up: reports |language=en |work=Newsweek |url=https://www.newsweek.com/2017/12/29/donald-trump-watergate-stephen-king-martha-mitchell-richard-nixon-john-744823.html |access-date=19 October 2020}}</ref>. 2022-yilda [[Netflix]] ''"Martha Mitchell effekti'' " nomli hujjatli filmni namoyish etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Marie |first=Ashley |date=May 23, 2022 |title=Watch: Netflix releases trailer for 'The Martha Mitchell Effect' |url=https://wegotthiscovered.com/news/watch-netflix-releases-trailer-for-the-martha-mitchell-effect/}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{med-stub}}

[[Turkum:Effektlar haqidagi maqolalar]]
[[Turkum:Tibbiyot xatoliklari]]
[[Turkum:Tibbiyot tashxislari]]
[[Turkum:Psixiatrik xato tashxislar]]
[[Turkum:Watergate mojarosi]]