Mavzeyi Xojakalon sahifasining manbasini koʻrish

{{Bino bilgiqutisi
| name             = Mavzeyi Xojakalon
| location         = Buxoro shahri
| start_date       = XVI asrning ikkinchi yarmi
| owner            = Xoja Sa’d Kalonxoja
| building_type    = majmua
}}

'''Mavzeyi Xojakalon''' — [[Buxoro|Buxoro shahrida]] XVI asrning ikkinchi yarmida [[Xoja Saʼd Joʻyboriy|Xoja Sa’d Kalonxoja]] tomonidan qurilgan binolar majmuyi. Bu majmuada [[hovuz]], [[karvonsaroy]], [[Chorbogʻ|chorbog‘]], [[hammom]], [[xonaqoh]], [[minora]], [[masjid]], [[madrasa]] mavjud<ref>{{Kitob manbasi |title=Чор Бакр |page=45 |location=Тошкент |publisher=Шарқ |year=2001 |author=Ҳусенов С., Ражабова И}}</ref>. 

== Majmuadagi inshootlar ==

=== Hovuz ===
Bu ichimlik suv mahzani guldasta shaklidagi binolar o‘rtasida joylashgan. Ixchamgina, pillapoyalari sariq, marmartoshdan. Suvkirar yo‘li [[Nodir devonbegi]] hovuzi suv yo‘li bilan tutashtirilgan. Atrofda, qadimiy [[Chorbogʻ|chorbog‘chilik]] an’anasiga ko‘ra, oq balxiy tutlar bor.

=== Minora ===
Xojakalon minorasi [[Poi Kalon|Poyi Kalon]], [[Vobkent minorasi]] hamda Vang‘oziy minorasidan keyin hajm va ko‘rkamlikda 4-o‘rinni egallaydi. [[Masjid]] darvozasi o‘ng qanotida. Balandligi 18 metr. Bezak uchun ishlatilgan halqalari ([[sharafa]] bilan qo‘shib hisoblaganda) 24 ta. Halqalariga obi g‘isht kesmalari orqali bezak berilgan. Pillapoyalari marmartoshdan. Ostonalariga gujum yog‘ochi ishlatilgan. Boshidagi darichalari 9 ta. [[Sharafa|Sharafasi]] juda ko‘rkam. Boshida kulohiy [[Gumbaz|gumbazcha]]. Aslida u ravzan vazifasini o‘tagan. [[Minora|Minoraga]] chiqish yo‘li [[masjid]] ichkari tomonidan ochilgan. [[Peshtoq]] darvozasining [[Guldasta|guldastasi]] orqali tomga, minoraga chiqiladi.

=== Masjid ===
Xojakalon obidalari majmuyida joylashgan [[masjid]] [[Buxoro viloyati]] miqyosidagi barcha masjidlardan [[Tarh|tarhi]] tomonidan ajralib turadi. Masjidi [[Masjidi Kalon|Poyi Kalonga]] o‘xshashlik tomoni bor. Ichkari sahni juda katta. Usti ochiq. Darvoza ikki yon tomoni bilan tolorlar qatorasiga qurilgan. O‘rtada [[mehrob]]. [[Peshtoq]] bilan ihotalangan. [[Peshtoq]] yuza qismiga vaqtida naqshi kundali bilan bezak berilgan. Bezaklar yillar o‘tishi bilan to‘kilib ketgan. [[Girih|Girihlar]] o‘rni hali ham mavjud. Bino farshi o‘rtasida obrav qo‘yilgan. Obrav yerosti [[Tazar|tazarlariga]] borib qo‘shiladi. Masjidning asosiy [[Peshtoq|peshtoqi]] juda hashamatli. Katibasida yozuvlar bilan naqshlar juda ko‘rk bag‘ishlab turgan. 

=== Xonaqoh ===
U masjid bilan ro‘parama-ro‘para turibdi. Hovuzdan sharq tomonda. Bino ikki qavatli. [[Peshtoq]] qismida to‘qqizta [[hujra]] hamda ikkita [[guldasta]] bor. [[Guldasta|Guldastalar]] usti [[Koʻshk|ko‘shksiz]]. Sababi, agar [[xonaqoh]] yonida [[minora]] bo‘lsa, [[guldasta]] bosh qismida [[Koʻshk|ko‘shk]] qurilmaydi.

=== Karvonsaroy ===
[[Karvonsaroy]] [[Xonaqoh|xonaqohning]] janub tomonida joylashgan. Darvozasi [[Peshtoq|peshtoqli]], ikki qavatli. Darvozaning o‘ng va so‘l tomonlari bilan hujralar qurilgan. Pillapoyalari hali ham o‘sha qurilgan paytidagidek ko‘rkam. Ikkinchi qavatda joylashgan hujralar ichi keng. Mehmonxona usulida bino etilgan. Oldi ayvonli.

=== Madrasa ===
Xojakalon madrasasi [[minora]] bilan bir qatorda turibdi. Minor bilan madrasa o‘rtasida Shohruh arig‘i va katta yo‘l o‘tgan. [[Madrasa]] oldida ixchamgina [[Chorbogʻ|chorbog‘cha]] ham mavjud. Kiraverish darvozasi hashamatli [[peshtoq]] bilan birga juda ko‘rkam ko‘rinadi. Bino tarhi shahardagi boshqa madrasalarga o‘xshamaydi. [[Peshtoq]] qismi ikki qavatli. Qolgan uch tomonida hujralar qator qilib qurilgan. An’anaga muvofiq peshtoq bezaklari gulnoriy rangda bo‘lib katibasida [[oyat]] naqsh etilgan. Ayni kunda katiba qismidagi bezak va yozuvlar to‘kilib ketgan. Parchinkoriy qilinganligi uchun qolibi turibdi.

=== Hammomi kunjak ===
Uning asosiy nomi ayollar garmobasidir<ref>{{Jurnal manbasi |last=Madamiovna K.D. |date=2023 |title=Architecture of Traditional Baths in Central Asia |magazine=Best Journal of Innovation in Science, Research and Development |volume=2(3) |page=43}}</ref>. Ichkarisi sharafashakl kodok bilan bezatilgan. Asosiy yuvinish xonalariga pillapoya orqali bir metr pastga tushgandan keyin kiriladi. Mavjud yettita xona ichma-ich qurilgan. Xonalarning havosi bir-biridan (issiq va sovuqligi bilan) ajralib turadi.  

== Manbalar ==
[[Turkum:Buxorodagi bino va inshootlar]]
[[Turkum:Buxorodagi majmualar]]
[[Turkum:Jo'yboriylar qurgan bino va inshootlar]]