Meleta sahifasining manbasini koʻrish

'''Meleta''' ({{lang-grc|Μελέτη}}) — mulohaza va tajriba [[Muzalar|muzasi]], „katta muzalardan“ biri<ref name="павсаний">[http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1385000929 Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 29, 2].</ref><ref name="цицерон">[http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1422369003#054 Tsitseron. O prirode bogov III 54].</ref>.

== Kelib chiqishi ==
S[[Sitseron Mark Tulliy|itseronning]]<ref name="цицерон">[http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1422369003#054 Tsitseron. O prirode bogov III 54].</ref> soʻzlariga koʻra, Meletaning, shuningdek, toʻrtta „katta muzalar“ ([[Aeda (iloha)|Aeda]], Telksiopa va Arxi) ning otasi [[Yupiter (xudo)|Yupiter ikkinchi]] — [[Uran (mifologiya)|Osmonning]] oʻgʻli va Minervaning otasi edi. Meleta muzalarning birinchi avlodiga tegishli; [[Muzalar|Toʻqqiz muzadan iborat]] ikkinchi avlod, Sitseronning soʻzlariga koʻra, [[Yupiter (xudo)|Yupiter uchinchi]] va Mnemosinadan, uchinchisi ([[Muzalar|pieridalar]] yoki pieriyalar) — u ham xuddi shu nomdagi toʻqqizta muzadan iborat — [[Piyer|Pieron]] va Antiopadan tugʻilgan. Arnobiy yozishicha<ref name="arnobius">Arnobiy. Protiv yazichnikov. 3, 37.</ref>, yunon tarixchisi va mifograf olim Mnasey ham toʻrtta Muza borligini va ular Yer (Telluris) va Osmon (Caeli) qizlari ekanligini aytgan<ref> Аристарх Самофракийский. Схолии к Пиндару, «Немейские песни», III, 16.</ref>.

Efor Kimskiy, Arnobiyning<ref name="arnobius">Arnobiy. Protiv yazichnikov. 3, 37.</ref> soʻzlariga koʻra, „katta“ muzalar uchta boʻlganini taʼkidlagan. Pavsaniy<ref name="павсаний">[http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1385000929 Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 29, 2].</ref> soʻzlariga koʻra, Korinflik Kallippning „Orxomen tarixi“ da Gegesinning yoʻqolgan poemasining mazmunini qayta hikoya qilganiga ishora qilib, „katta muzalar“ ham uchta boʻlgan. Bundan tashqari, Pavsaniy ularning ismlarini koʻrsatadi va ularning kelib chiqish tarixini beradi. Muzalarning ismlari: Meleta (Tajriba), Mnema (Xotira) va [[Aeda (iloha)|Aeda]] (Qoʻshiq). Ular Gelikon togʻida yashagan va Gelikondagi Muzalarga qurbonlik qilgan va bu togʻni „Muzalarning muqaddas togʻi“ deb atagan birinchi odamlar Aloey farzandlari — Efialt va Ot boʻlgan. Mimnermga ishora qilib, Pavsaniy<ref name="павсаний" /> katta Muzalar [[Uran (mifologiya)|Uranning]] (Osmon) qizlari, qolganlari („yosh muzalar“) esa [[Zevs|Zevsning]] qizlari ekanligini taʼkidlaydi. [[Diodor Sitsiliyalik|Diodor Sitsiliyskiy]]<ref>[http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1454004000#7 Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka. Kniga IV. VII. (1)]</ref>, Alkmanga ishora qilib, u ham uchta „katta“ muzalarning ota-onalari [[Uran (mifologiya)|Uran]] va [[Geya]] ekanligini yozadi. Va nihoyat, Samofrakiyalik Aristarx ham „katta“ Musalar Uran va Geyaning qizlari ekanligini aytadi.

Biroq, Avsoniy<ref name="авсоний">[http://ancientrome.ru/antlitr/ausonius/three.htm#030 Avsoniy. Grif o chisle tri]. 30-32.</ref> ga koʻra, uchta „katta“ muzalarning onasi Mnemosina boʻlib, „toʻqqizta yosh muzalar“ esa tasodifan paydo boʻlgan. Uning, shuningdek, Varronning<ref>Pereskaz neizvestnogo proizvedeniya Varrona [[Августин|Avgustinom]] ([http://www.odinblago.ru/neretina_antologia_1/4 „O xristianskom uchenii“. Kn. 2. XVII. 27].).</ref> soʻzlariga koʻra, Kiferon aholisi uchta hunarmandni yollagan va har biriga uchta muzaning mis haykallarini yasashni buyurgan, shunda ular ulardan eng yaxshi uchtasini tanlab, [[Apollon]] ibodatxonasiga joylashtirishlari mumkin edi. Biroq, barcha haykallar shunchalik chiroyli ediki, aholi eng yaxshisini tanlay olmadi. Natijada, barcha toʻqqiztasi sotib olindi va ibodatxonada muqaddas qilindi va keyinchalik shoir Gesiod ularga yangi nomlar berdi<ref> Schmadel, Lutz D. Dictionary of Minor Planet Names (англ.). — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — P. 20. — ISBN 3-540-00238-3.</ref>.

== Astronomiyada ==
Asosiy kamar asteroidi (56) Meleta Meleta sharafiga nomlangan.

== Biologiyada ==
1831-yilda ingliz ornitologi va rassomi Uilyam Svenson Melete muzasi sharafiga Pireid (Belyanka) oilasiga mansub kapalaklarning jinsini Melete deb nomladi<ref>[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/pieridae/pierinae/melete/index.html ''Melete''], funet.fi</ref><ref>Alekseev V. N., Babenko V. G. Babochki v mifax i legendax. — M.: Drofa, 2006. ISBN 5-358-00249-9</ref>.

== Adabiyotda ==

* [[Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poning]] „Blekvud“ uchun hikoyani qanday yozish kerak" satirik hikoyasida qahramon mister Blekvud Miss Psixeya Zenobiyaga hikoyalarni qanday yozish kerakligini tushuntirib berar ekan, agar hikoyada shunchaki va goʻyo tasodifan „boshida faqat uchta muza bor edi — Meleta, Mnema, Aeda“ deb eslatib oʻtsa, bu, albatta, hikoyaga nafosat qoʻshishini aytib oʻtgan<ref>Edgar Alan Po. Kak pisat rasskaz dlya „Blekvuda“</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
[[Turkum: Muses]]