Ziyosfera

Merchendayzing

Кофе кружкаси — бу жуда кичик бизнесдан тортиб ИБМ каби трансмиллий компанияларгача бўлган кенг доирадаги корхоналар томонидан қўлланиладиган классик савдо мақоласи ва мусиқа гуруҳлари томонидан ҳам тез-тез фойдаланилади.

Мерчендайзинг — бу сотишни кўпайтириш учун маҳсулотларни илгари суриш. Маҳсулот рекламалари нархнинг ўзгариши, эътиборни жалб қилиш учун намойишлар, махсус таклифлар ёки мижознинг сотиб олиш қарорига таъсир қилувчи бошқа усулларни ўз ичига олиши мумкин. Чакана сотувчилар савдо ва фойдани ошириш учун маҳсулотни тўғри нархда, тўғри вақтда, тўғри жойда ва керакли миқдорда тақдим этиш ғоясига асосланади. Чакана савдонинг мақсади, тоифаси ва брендига қараб мерчендайзинг учун кўплаб стратегиялар мавжуд. Мерчендайзинг кўпинча сотишни кўпайтириш, мижозларнинг содиқлигини ривожлантириш, бренд хабардорлигини ошириш каби аниқ мақсадга қаратилган[1].

Бизнесга оид

Мерчендайзинг бизнес оламида бир қатор маъноларга эга, аммо кенг маънода истеъмол товарларини сотишни англатади.

Ҳар қандай маҳсулот чакана савдосида мерчендайзинг — бу товарларни сотишга тайёрлаш, уларни иложи борича бўлажак истеъмолчи учун қулай ва жозибадор қилиш амалиётидир. Бу реклама материаллари ва кўргазмалардан тортиб, товарларнинг ташқи кўринишигача бўлган ҳамма нарсани ўз ичига олади. Истеъмолчиларнинг жозибадорлигини ошириш билан бир қаторда, мерчендайзинг маҳсулотлар тақдимоти давлат маркетинг стандартларига мос келишини таъминлашга ёрдам беради .

Бироқ, бу мерчендайзинг фақат жисмоний чакана савдо соҳаси эканлигини англатмайди. Рақамли дунё мерчендайзинг таърифини қайта шакллантиришга ёрдам берди. Чегирмали ёки рақобатбардош нархлар, электрон почта маркетинги компаниясининг бир қисми сифатида юборилган реклама чегирма кодлари ёки мақсадли рекламаларни етказиб бериш ушбу рақамли контекстда савдонинг барча шаклларидир[2].

Лицензиялаш

Маркетингда мерчандайзингнинг таърифларидан бири бу бир маҳсулот ёки хизматнинг бренди ёки тасвиридан бошқасини сотиш учун фойдаланиш амалиётидир. Савдо белгиси бўлган бренд номлари, логотиплар ёки белгилар тасвирлари ўйинчоқлар ёки кийим-кечак каби маҳсулотларни ишлаб чиқарувчиларга лицензияга эга бўлиб, улар кейинчалик лицензия тасвири билан безатилган ёки бундай тасвири бўлмаган бир хил маҳсулотдан яхшироқ сотилади деган умидда маҳсулотлар ишлаб чиқаради. Кўриб чиқилаётган ИП (интеллектуал мулк) эгалари учун савдо-сотиқ жуда машҳур даромад манбаи бўлиб, учинчи шахсга товар ишлаб чиқаришга рухсат беришнинг арзонлиги туфайли, ИП эгалари эса савдо (роялти) тўловларини йиғади[3].

1903-йилда, „Питер қуёнининг эртаги“ (инглизча: Тҳе Тале оф Петер Раббит) нашр этилганидан бир йил ўтиб, инглиз ёзувчиси Беатрих Поттер биринчи Питер Раббит юмшоқ ўйинчоғини яратди ва уни Лондондаги Патент идорасида рўйхатдан ўтказди, бу эса Питерни лицензияланган энг қадимги фантастик қаҳрамонга айлантирди. Тҳе Тимес газетасидан Эрика Вагнер шундай дейди: „Беатрих Поттер биринчи бўлиб ушбу таркибни тан олди — биз ҳозир китоб ёки филмни ташкил этувчи нарсалар — бу фақат бошланиши эди. 1903-йилда Питер ўз саҳифаларидан ташқарига чиқди ва патентланган бўлди. юмшоқ ўйинчоқ, бу унга нафақат жаноб МаcГрегорнинг ўлик душмани бўлиш, балки биринчи лицензияланган қаҳрамон бўлиш билан ажралиб турди.“

Болалар

Болалар учун савдо-сотиқ асосан филмлар ва видеоўйинлар билан боғлиқ, одатда ҳозирги нашрларда ва болаларга қаратилган телекўрсатувлар билан боғлиқ.

Мерчандисинг, айниқса болаларга мўлжалланган филмлар, телекўрсатувлар ва адабиётлар билан боғлиқ ҳолда, кўпинча шоу ёки китоб қаҳрамонлари (ҳаракат фигуралари) ёки улар ишлатадиган нарсаларга ўхшаш ўйинчоқлардан иборат. Бу биринчи марта 1903-йилда Питер Раббит юмшоқ ўйинчоғида кўрилган, Смицон журнали Беатрикс Поттер „Микки Маусдан Гарри Поттергача бўлган барча лицензияланган белгиларга фойда келтирадиган тизимни яратган“ деб таъкидлаган. Аксинча, шоу ўйинчоқларни товар рекламаси сифатида киритиш учун ёзилган.

Баъзида телекўрсатувлар савдоси асл шоудан анча ошиб кетиши мумкин, ҳатто шоу машҳурликдан бутунлай ғойиб бўлганидан кейин ҳам ўнлаб йиллар давом этади. Бошқа ҳолларда, жуда оз миқдордаги манба материалидан (Машимаро) катта миқдордаги маҳсулот ишлаб чиқарилиши мумкин.

Онлине мерчендайзинг

Онлайн сотувчилар анъанавий дўконда харид қилиш тажрибасига нисбатан дуч келадиган қийинчилик — бу экран орқали истеъмолчилар учун мавжуд бўлмаган сенсорли қидирув. Бу, айниқса, кийим-кечак ёки мода чакана савдоси кенг тарқалган бўлиб, унда потенциал ўлчам билан боғлиқ муаммолар мижознинг буюмни онлайн харид қилишдан бош тортишида катта омил бўлиши мумкин. Бундан ташқари, мода билан чекланиб қолмасдан, чакана савдонинг барча соҳаларида маҳсулотнинг тузилиши ва сифатини тўғри тасвирлаш онлайн савдо соҳасида муаммо бўлиб қолмоқда, чунки унинг этишмаслиги истеъмолчиларнинг кўпроқ қатъияцизликка олиб келиши исботланган[4]. Шу сабабли, кўплаб компаниялар ўсиб бораётган онлайн бозорга риоя қилган ҳолда товарларни иложи борича дўкондаги тажрибага ўхшаш қилиш учун онлайн харид қилиш имкониятларини яхшилаш йўлларини излайдилар.

Мерчендайзинг турлари

Мерчендайзинг 4 турга бўлинади:

  • Маҳсулот савдоси
  • Чакана Савдо
  • Рақамли/Электрон тижорат/Онлине савдо
  • Визуал савдо[5]

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.индеэд.cом/cареэр-адвиcе/cареэр-девелопмент/wҳат-ис-мерчандисе
  2. ↑ ҳттпс://сқуареуп.cом/гб/эн/глоссарй/мерчандисе
  3. ↑ АБC Неwс: Cоффинс беаринг басебалл теам логос. (аccессед 2007-01-06)
  4. ↑ Жаи, Тун-Мин (Cатҳерине); Фанг, Дан; Бао, Форрест С.; Жамес, Русселл Н.; Чен, Тианwен; Cаи, Wеидонг (2021). "Сеэинг Ит Ис Лике Тоучинг Ит: Унравелинг тҳе Эффеcтиве Продуcт Пресентатионс он Онлине Аппарел Пурчасе Деcисионс анд Браин Аcтивитй (Ан фМРИ Студй)" (эн). Жоурнал оф Интераcтиве Маркетинг 53: 66–79. дои:10.1016/ж.интмар.2020.04.005. ҳттпс://жоурналс.сагепуб.cом/дои/фулл/10.1016/ж.интмар.2020.04.005. 
  5. ↑ ҳттпс://www.wаллстреэтможо.cом/мерчандисинг/

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Merchendayzing" dan olindi