Merkuriy sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Merkuriy (maʼnolari)}}
<table border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" align="right" style="margin-left:1em;">
<caption><big><big>'''Merkuriy&nbsp;'''[[Tasvir:Mercury symbol (bold).svg|24px|Merkuriy astronomik ramzi|alt=☿]]</big></big></caption>
<tr>
<th bgcolor="#0e1915" colspan="2">[[Tasvir:Mercury in color - Prockter07.jpg|250px]]</th>
</tr>
<tr><td colspan="2" align="center">
Merkuriy (MESSENGER surati)<br /></td>
</tr>
<th bgcolor="#ffc0c0" colspan="2">[[Mehvar]] tasnifi</th>
</tr><tr>
<td align="left">O'rtacha [[radius]]</td><td>69 816 927 [[Kilometr|km]]</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Ekssentrisiteti]]</td><td>0,20530294</td>
</tr><tr>
<td align="left">Aylanish davri
</td><td>87,969 sutka</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Sinodik davri]]</td><td>115,88 sutka</td>
</tr><tr>
<td align="left">Eng kichik orbital tezligi</td><td>38.86&nbsp;km/s</td>
</tr><tr>
</tr><tr>
<td align="left">O'rtacha orbital tezligi</td><td>47.87&nbsp;km/s</td>
</tr><tr>
</tr><tr>
<td align="left">Eng katta orbital tezligi</td><td>58.98&nbsp;km/s</td>
</tr><tr>
<td align="left">Chekinish</td><td>3,38°</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Tabiiy yo'ldosh]]lar soni</td><td>0</td>
</tr><tr>
<th bgcolor="#ffc0c0" colspan="2">Fizik tasnif</th>
</tr><tr>
<td align="left">[[Ekvator]]ining [[diametr]]i</td><td>4879.4&nbsp;km</td>
</tr><tr>
<td align="left">Maydoni</td><td>7.5×10<sup>7</sup> [[Kvadrat kilometr|km<sup>2</sup>]]</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Massa]]si</td><td>3.302×10<sup>23</sup> [[Kilogramm|kg]]</td>
</tr><tr>
<td align="left">O'rtacha [[Jism zichligi|zichlik]]</td><td>5.427 g/sm<sup>3</sup></td>
</tr><tr>
<td align="left"> [[tortish kuchi]]</td><td>3.701 [[Tezlanish|m/s<sup>2</sup>]]</td>
</tr><tr>
<td align="left">Aylanish davri</td><td>-58.6462 sutka</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Ekliptika]]ga og'ish burchagi</td><td>0.01°</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Albedo]]</td><td>0,10-0.12</td>
</tr><tr>
<td align="left">[[Ikkinchi kosmik tezlik]]</td><td>4,25&nbsp;km/s</td>
</tr><tr>
<td align="left"> Sirtidagi [[Harorat]]</td>
<td>
<table cellspacing="0" cellpadding="2" border="0">
<tr><td>min.*</td><td>o'rta.</td><td>maks.</td></tr>
<tr><td> 90 [[Kelvin|K]]</td><td>340 K</td><td>700 K</td></tr>
</table>
</tr><tr>
<td colspan="2">(*Minimal harorat bulut qatlamining eng ustiga oid.)</td>
</tr>
</td>
</tr><tr>
<th bgcolor="#ffc0c0" colspan="2">[[Atmosfera]] tasnifi</th>
</tr><tr>
<td align="left">[[Atmosfera bosimi]]</td><td>Juda past</td>
</tr><tr>
<td>[[Kaliy]]</td><td>31,7 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Natriy]]</td><td>24,9 %</td>
</tr><tr>
<td>A [[Kislorod]]</td><td>9,5 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Argon]]</td><td>7 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Geliy]]</td><td>5,9 %</td>
</tr><tr>
<td>M [[Kislorod]]</td><td>5,6 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Azot]]</td><td>5,2 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Karbon dioksidi]]</td><td>3,6 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Suv]]</td><td>3,4 %</td>
</tr><tr>
<td>[[Vodorod]]</td><td>3,2 %</td>
</tr><tr>

</table>

'''Merkuriy''' yoki '''Utorid''' ('''Atorid''')(''arab.'') —  [[Quyosh tizimi|Quyosh tizimidagi]] Quyoshga eng yaqin sayyora. Merkuriy [[Quyosh]] chiqishi oldidan va botgandan soʻng uning yaqinida koʻrinadi. Merkuriyning diametri 4865&nbsp;km; massasi 3,304–1023&nbsp;kg; Oʻrtacha zichligi 5,52 g/sm<sup>3</sup>. Merkuriyning Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 0,387 astronomik birlikka (58 mln. km), Quyosh atrofidagi [[ekssentrisitet]]i ye=0,206 ga teng Merkuriyning Quyosh atrofida aylanish davri 88 sutka. Orbital harakatining tezligi 47,9&nbsp;km/sek. M. satxida ikkinchi kosmik tezlik 4,3&nbsp;km/sek, koʻrinma [[sferik albedo]]si Ak=0,058. Quyoshdan oʻrtacha uzoklikdagi temperaturasi; Quyosh zenit da boʻlganda T=618 K; nadirda esa G<250 K. Quyoshdan eng uzoq masofada boʻlganda yorugʻligi —0,3 dan + 0,6 gacha yulduz kattaligida. Merkuriy Quyoshdan 28° uzoqlashgani uchun uni kuzatish qiyin, shuning uchun kechki payt yoki erta tongda kuzatiladi. Bu vaqtda Merkuriy fazasi deyarli 90° ga teng boʻlib, kuzatuvchiga uning yoritilgan yarim doirasi koʻrinadi. Yuzasida qora, oqish dogʻlar va kuchsiz atmosfera (SO, O, O2) borligi aniqlangan. Atmosfera tarkibida azot N va argon Ag boʻlishi mumkin. Merkuriyning tabiiy yoʻldoshi mavjud emas.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{quyosh tizimi}}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Astronomiya]]
[[Turkum:Quyosh tizimi]]
[[Turkum:Sayyoralar]]