Мешех, Мосох (ибронийча: משך‎ ‎ — Инжил қаҳрамони) Нуҳ пайғамбарнинг набираси Ёфаснинг олтинчи ўғли.

Библия манбалари

Библияда Мешех (ва унинг авлоди) билан бирга Тубал ва Явон (Иэз. 27:13 ва бошқалар.)ни бирга эслайди, баъзи тадқиқотчилар Геродот ва бошқа тарихий манбаларда эслатиб ўтилган Мосох ва мосхлар ёки Муски халқини боғлаб, шундан келиб чиқиб, унинг авлодларининг асл жойлашуви Қора денгиз ва Каспий денгизлари оралиғида ёки Мелитена (замонавий Туркия) шимолидаги Кичик Арманистон минтақасида бўлган деган хулосага келишади. Бир қатор тарихчилар ҳам мушклар: маскутлар, моссинеклар ва макронлар билан боғлашган. Бироқ, Псалтир 119:5 „Ҳолимга вой, Мешеҳда мусофирман, Кедар чодирлари орасида яшайман“ ояти мосх ва араб қабилаларини боғловчи халқ деб талқин деб талқин қилинади.

Солиҳлар китобида Мешех (Мешек) ўғилларининг исмлари Дедон, Сарон ва Шебашни тилга олинади[1].

Қадимги ҳаволалар

Ненний ва Иосуф Флавий уларни Кападокияликлар, яъни, айнан мушклар (Мосчои) билан боғлайди[2]. Римлик Ипполит ва ўрта аср арман тарихчилари Мешехнинг авлодларини илирияликлар билан аниқлайдилар[3][4].

Замонавий идентификациялар

Мешех (Мосох) номининг Россия пойтахти номи билан уйғунлиги сўнгги ўрта аср адабиётида топонимик афсоналарни келтириб чиқарди, унга кўра Мосох Москванинг эпонимидир. 1674-йилда биринчи марта нашр этилган Киев синопсиси Мешех ва Москва авлодлари ўртасидаги алоқа ҳақидаги версияга таянади. Москваликлар афсонавий Мешехнинг авлодлари бўлгани ҳақидаги Киев синопсисига кейинчалик В. Н. Татишев ҳам славянларнинг келиб чиқишининг бошқа версиялари қаторида ҳавола берди. Худди шу гипотеза кўплаб бошқа манбаларда, асосан, ХВИИ-асрда[5] учрайди ва Ломоносов[6] ва Тредиаковский[7] томонидан кўриб чиқилади.

Айзек Азимов Мешехни оссурияликлар „мушки“ деб атаган фригияликлар билан бирлаштиради[8].

Манбалар

  1. ↑ КНИГА ЯШЕРА (ПРАВЕДНОГО), Глава 7:8 „И синовя Мешека били: Дедон (Дедон), Царон (Зарон) и Шебашни (Шебашни).“
  2. ↑ Иудейские древности, Кн. 1, гл. 6:1
  3. ↑ Мовсес Каганкатваци „Гл. 2 Родословная Иафета и его потомков“, . История страны Алуанк. 
  4. ↑ Ованес Драсханакертци „Гл. 1 О поколениях Ноя“, . История Армении. 
  5. ↑ „Основаниэ Москви“. 2010-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-июн.
  6. ↑ „„Древняя российская история“ М. В. Ломоносов“. 2012-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-июн.
  7. ↑ "Три рассуждения о трех главнейших древностях российских" В. К. Тредиаковский
  8. ↑ Азимов А. В начале / пер с англ. Бабенко В. и Гакова Вл. — М.: Политиздат, 1989 — С.325

Ҳаволалар