Metaolam

Метаолам - Метаолам ҳақидаги илк тушунча 1992-йилда Нил Сйивенснинг “Лавина” илмий-фантастик романида тилга олинган. Унга ко’ра, 21-асрда Ер сайёрасида корпоратокрия – корпорациялар ҳукмронлиги о’рнатилади ва тартибсизликка то’ла реал ҳаётдан ташқари виртуал дунё ҳам пайдо бо’лади. Виртуал оламда ҳам инсонлар реал дунёдаги каби муносабатда бо’ладилар. Ҳаққоний ва виртуал олам қо’шилиб кетган бо’лади: биттасидаги воқеа иккинчисига бевосита алоқадор бо’лади. Айнан шу асар “аватар” атамасининг келиб чиқишига сабаб бо’лган.

Метаолам то’хтамайди: уни пауза қилиш, о’чириш ёки тугатишни иложи ё'қ.

Бугунги кунда Метаолам атамасига аниқ изоҳ бериш мумкин, я’ни у — физик, то’лдирилган ва виртуал ҳаққонийликнинг онлайн муҳитдаги о’заро аралашмаси. Метаолам ва ҳаққоний дунёнинг о’заро та’сир этишига “Биринчи о’йинчиликка тайёрланиш”(«Первому игроку приготовиться») филмини олиш мумкин.

Метаолам қандай тузилган?

Метаоламнинг ҳаётимиздаги илк белгиси бу интернетдир. Интернет оламининг йирик о’йинчилари аллақачон метаолам яратиш борасидаги режаларини ишлаб чиқишмоқда. Мисол тариқасида, 2021-йилда Марк Сукерберг бизни ахборот исте’молчиси эмас, балки ахборотлар ичида бо’лиш тасаввурини уйг’отадиган “уч о’лчамли интернет” устидаги ишлар ҳақида ма’лум қилган эди. Метаолам ҳақидаги фикрлар ко’п, энг машхури венчур инвестори Метю Болга тегишли. Бол о’згача олам ҳақидаги тушунчаларини 7 та тушунча билан изоҳлаган.

Метаолам то’хтамайди: уни пауза қилиш, о’чириш ёки тугатишни иложи ё'қ.

Унинг ичидаги воқеалар реал вақтда содир бо’лади, ҳодисалар эса ташқи та’сирларга алоқадор бо’лмайди.4

Унга ташриф буюрувчилар борасида чекловлар мавжуд эмас.

Унинг о’з иқтисодиёти бор: одамлар “бажарган” ишига мос равишда “ҳақ” олишади, мулкни тасарруф қилишади.

Метаоламда ҳаққоний оламдаги буюмларга эгалик қилиш мумкин: мисол учун о’зингизни реал ҳаётдаги ноутбугингиздан метаолам доирасида ҳам фойдалана оласиз.

Турли платформадаги ма’лумот ва рақамли активлар бирлаштирилган: Cоунтер-Стрике ва Фортните’даги буюмлардан фойдаланиш, Неэд фор Спеэд’даги машинани сотиб олиш ва уни Фаcебоок’даги до’стларга сотиш мумкин. Метаолам алоҳида ёки ташкилот ко’ринишидаги фойдаланувчилари томонидан яратилган “контент ва тажриба” билан то’ла. Метаоламни лойиҳалаштириш та’лим, мулоқот ва корпоратив муҳит учун долзарб.

Метаолам ё’лидаги илк қадамлар

Яқинда Фаcебоок компаниясиОcулус Қуэст 2 виртуал ҳаққонийлик шлеми учун илова ишлаб чиқди.Ҳоризон Wоркроомс — бу масофавий ишловчилар учун виртула муҳит. Бу турдаги учрашувларга қо’шилиш учун ВР ко’зойнак ёки шлем талаб этилмайди, шунчаки компютер бо’лса етарли. Ҳар бир иштирокчи о’з аватарига эга.

Бугунги кунда Ҳоризон Wоркроомс метаоламга о’хшамайди, у ко’проқ синовдан о’таётган технология ко’ринишига эга: илова бармоқ изини о’қиш, масофадаги иш столини узатиб бериш, аудио, шунингдек Оутлоок ва Гоогле тақвимлари билан ишлайди. Унинг ичида аватарлар текис ҳаракат қилишига мо’лжалланган ко’з, юз, тана қисмлари учун трекер мавжуд. Бир вақтнинг о’зида виртуал муҳитда 50 тача киши йиг’илиши мумкин. Аслини олганда, бу технология унчалик ҳам янги эмас: Аппле ҳали 2020-йилда мемоджи тақдим этган эди. Унда эмоцияларни нафақат инсонга о’хшайдиган аватар, балки жониворга о’хшаганлари ҳам, мисол учун яккашох (бир шохли афсонавий жонивор -таҳр.) ҳам ифодалаши мумкин.

Фаcебоок’нинг яна бир лойиҳаси — Оcулус Қуэст орқали уйдан туриб ишлаш учун мо’лжалланганИнфините Оффиc’дир. Бироқ бунданда технологик ечимга ҳалича компания қарор қилганича ё’қ. Яқинда Фаcебоок Рай-Бан билан биргаликда юзни аниқлашга мо’лжалланган ақлли ко’зойнаклар г’оясини ишлаб чиқди. Бироқ кейинчалик бу г’оядан шахсий ҳаётга даҳл қилиш ҳавфи борлиги туфайли воз кечишди.