Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

London milliy galereyasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
(Milliy galereyadan yoʻnaltirildi)
Лондон миллий галереяси
Лондон натионал галлерй
Galería_Nacional,_Londres,_Inglaterra,_2014-08-07,_DD_035.JPG
Асос солинган сана 1824
Жойлашуви Трафалгар майдони, Wестминистр, Лондон, Буюк Британия
Келувчилар сони 6,011,007 (2019)
Директор Габриэле Финалди
[1]

Лондон миллий галереяси — Буюк Британиянинг Лондон марказидаги Вестминстер шаҳридаги Трафалгар майдонидаги санъат музейи. 1824-йилда асос солинган галереяда ХИИИ аср ўрталаридан 1900-йилгача бўлган 2300 дан ортиқ расмлар тўплами мавжуд. Унинг коллексияси Британия жамоатчилиги номидан ҳукуматга тегишли бўлиб, асосий коллексияга кириш бепул. 2020-йилда, CОВИД-19 пандемияси туфайли у атиги 1,197,143 нафар ташриф буюрувчини жалб қилди, бу 2019-йилга нисбатан 50 фоизга камайган, аммо у ҳали ҳам дунёдаги энг кўп ташриф буюриладиган санъат музейлари рўйхатида саккизинчи ўринни эгаллаб турибди.[1] У Британия ҳукумати 1824-йилда Жон Юлий Ангерштейннинг меросхўрларидан 38 та расм сотиб олгач, пайдо бўлган. Ангерштейн Лондонда жойлашган россиялик муҳожир банкир эди.

Тарихи

Миллий галерея 1824-йил 10-майда омма учун очилди. Ангенштейннинг расмларига 1826-йилда Бомонт коллексиясидагилар қўшилди. ХВ-ХВИ аср италян расмлари Миллий галереянинг асосини ташкил этди.[2]

1876-йили меъмор эд Берри лойиҳаси асосида галереянинг шарқий қаноти қурилади. 1885-йили эса меъмор Дж.Тейлор томонидан зинали марказий вестибюл қурилиб, галереяга яна 5 та зал қўшилади. Залларнинг сони кўпайгани учун йиғилган асарларни хронологик, систематик равишда жойлаштириш шароити туғилади. Асарлар келиб чиқиш жойи, мактаби бўйича бўлинади. 1871-йили Сер Роберт Пил орқали 'галереяга кўп сонли фламанд ва голланд рассомларининг картиналари келиб тушади. Уларнинг сони 70 тага яқин.[3]1875-йили эса Уинн Эллис 94 та ноёб асарларни Миллий галереяга тақдим қилади. Бу картиналарнинг 70 таси Фландрия, Голландия, Нидерландия мактаби рассомларига тегишлидир. Тўпланган картиналарнинг сони 1000 тадан ошади. 1880-йилда Галереяга Леонардо да Винчининг „Қоялар ичидаги Мадонна“ картинаси келиб тушади. 1889-йили Рафаэлнинг „Мадонна Аксидел“, Ван Дейкнинг „карл И портрети“ каби асарлари галерея учун сотиб олинади. 15 йилдан сўнг эса, Веласкеснинг „Ойна ушлаган Венера“, 1895-йили эл Греконинг „Савдогарларнинг ибодатхонадан қувилиши“ картиналари галерея тўпламидан ўрин олади. 1903-йили Англияда янги бадиий ўқув юрти очилади. Бу бадиий ўқув юртининг очилиши галереянинг ривожига катта таъсир ўтказади.

Ҳамкор рассомлар
Паула Рего 1989-1990
Кен Кифф 1991-1993
Питер Блейк 1994-1996
Анна Мария Пачесо 1997-1999
Рон Муек 2000-2002
Жон Виртуе 2003-2005
Алисон Уатт 2006-2008
Майкл Ленди 2009-2013
Жорж Шов 2014-2016

Фаолияти

1910—1915-йилларда галереяга илк бор ХИХ аср франсуз рассомларининг картиналари келиб қўшилади. Буларга Ж.Руссо, Э.Мане, Дега, К.Лоррен каби рассомларнинг асарлари ки-ради. Галерея ташкил этиш учун мистер Ангерстейннинг 38 та картинаси асос бўлди. картиналарнинг орасида клоднинг манзаралари, Себастяно дел Пиомбонинг „Лазарнинг тирилиши“, Титианнинг „Венера ва Адонис“, Рубенснинг „Сабинянкаларнинг ўғирланиши“, шунингдек, Англиядан чиққан рассомлардан Хогартнинг „Расм бўлган никоҳ“, Рейнолдснинг „Адмирал Хитфилднинг портрети“, Уилкиннинг „Деревенский праздник“ каби асарлари эътиборлидир. Булардан ташқари, яна бир қанча коллексионерлар ҳам бўлган. Бомонтнинг топширган картиналари туфайли галереяда уларнинг сони 54 гача кўпайди. Галерея иш фаолиятининг биринчи ўн йилликларида Пуссеннинг „Вакханалия“, Титианнинг „Бахус ва Ариадна“, Корреджонинг „Саватли Мадонна“ каби асарлари сотиб олинади. 1831-йили эса йирик коллексионер ҳисобланган Холуэлл-карр галереяга ўзининг ноёб ва бадиий қийматга эга бўлган коллексияларини васият орқали топширади. Галерея фаолиятининг илк даврида 44 та италян картиналаридан ташқари, 17 та болонияликларнинг полотнолари, 13 та венецияликлар, 23 та англияликлар, 20 та франсузлар (улардан 10 таси Клод Лорреннинг асарлари), 9 та фламанд, 8 та голланд рассомлари (6 таси Рембранд қаламига мансуб) нинг ишлари мавжуд эди. Испанлар мактаби эса ҳали тўлалигича ўзини намоён этмаган эди.[4] Бу ноёб санъат асарларнинг барчаси коллексионер Ангерстейннинг уйида жойлаштирилади. Вақт ўтиши билан картиналар кўпайиб боради ва тўпланган асарларга жой етмай қолади. шу сабабли 1831-йил махсус галерея биносини қуриш иши амалга оширилади. Қурилма меъмор Уилям Уилкинс лойиҳаси бўйича қурилади. Махсус бино учун жой Трафалгар майдонининг шимолий қисмидан ажратилади. Бинонинг марказий қисми гумбаз билан ёпилади. Фасад қисмида эса антик даврга хос 8 устунли пешайвон жойлаштирилади. 1838-йилгача Ангерстейн уйида жойлашган галерея ушбу бинога кўчирилиб, омма учун тантанавор равишда очиқ деб эълон қилинади. ҳар йили томошабинлар сони ошиб боради. Масалан, 1839-йили уларнинг сони 114 минг бўлса, 1841-йили 538 мингга етади. шу билан бирга, коллексионерларнинг сони ҳам ўсиб боради. Жумладан, 1838-йили лорд Фарнбру галереяга Пуссен, Рейсдал, Гварди, Рубенс кабиларнинг картиналарини беришни васият қилади. 1851-йили эса таниқли инглиз рассоми Джозеф Маллард Уилям Тёрнер 300 га яқин картина ва 19 мингга яқин чизматасвир, акварел хомаки ишланмаларини давлатга топширади. 1897-йили Тёрнернинг асарлари Тейт галереясига кўчирилиб, у ердан 9-зални эгаллайди. Миллий галереяда эса Тёрнернинг „Дидоне, карфаген“, „Тумандаги тонг отиши“ каби асарлари қолади. 1855-йили Чарлз Истлейк галереяга директор этиб тайинланади. У бошқарган даврда галерея гуллаб]]-яшнайди, унинг фонди бойиб боради. Унинг галереяга қилган хизмати ниҳоятда катта. Истлейк илк Нидерландия, Германиянинг Уйғониш даврига оид картиналарини, Венеция, Болоня мактабига оид кватраченто даврига доир картиналарни йиғиб, галереяга тўплайди. Истлейкдан сўнг, Уилям Бонсхол галереяни бошқарган пайтида Микеланжелонинг „Тобутга қўйиш“, „Авлиё Иоанн ва гўдак ушлаган Мадонна“ каби асарларни қўлга киритади. картиналар сони ўсиб борди. шу боисдан галереяга қўшимча бино қурилиши учун яна ҳаракатлар бошланади.

Титиан. Бахус ва Ариадна
Себастиан Пиомбо. Лазарнинг тирилиши. 1517-1519
Раислари
Исми Бошқарган йиллари
Чарлс Лок Истлейк 1855-1865
Уилям Боксал 1866-1874
Фредерик Уилям Буртон 1874-1894
Эдуард Пойнтер 1894-1904
Чарлс Ҳолройд 1906-1916
Чарлс Холмс 1916-1928
Аугустус Даниел 1929-1933
Кеннез Кларк 1934-1945
Филип Ҳенди 1946-1967
Мартин Давиэс 1968-1973
Майкл Левей 1973-1986
Нейл МакГрегор 1987-2002
Чарлс Саумарез Смиз 2002-2007
Николас Пенни 2008-2015
Габриэл Финалди 2015-ҳозиргача

Иккинчи жаҳон уруши даврида

Иккинчи жаҳон уруши бошланишидан сал олдин суратлар Уэлсдаги жойларга, жумладан Пенрин қал’асига, Бангор ва Абериствит университет коллежларига эвакуация қилинди. 1940-йилда Франсияга ҳужум вақтида хавфсизроқ жой қидирилди ва расмларни Канадага кўчириш ҳақида мунозаралар бўлди. Бу ғояни Уинстон Черчилл қатъиян рад этди, у режиссор Кеннет Кларкга телеграммада „Уларни ғорларга ёки ертўлаларга кўмиб қўйинг, аммо Британияни ҳеч қандай расм тарк этмайди“ деб ёзган.[5]

[6] Шимолий Уэлсдаги Блаэнау Ффестиниог яқинидаги Маноддаги ҳудуд Галереядан фойдаланиш учун қайта реконструксия қилинган.

Винсет Ван Гог. Қуёш гуллари

Картиналарнинг янги жойлашуви бўйича Мартин Девис Галерея кутубхонаси ёрдамида коллексия бўйича илмий каталогларни тузишни бошлади. Манодга кўчиб ўтиш расмларни доимий ҳарорат ва намликда сақлаш муҳимлигини исботлади, бунга узоқ вақт шубҳа қилинган, аммо исботланмаган эди. Бу охир-оқибат 1949-йилда биринчи кондиционерли галереянинг очилишига олиб келди.

Док эркаклари. 1912-йил
Венера ва Марс. Сандро Ботичелли

Яқин тарихда

Урушдан сўнг галереяда асарлар сақланадиган хона ташкил қилинади. У ерда асарлар яхши кузатувда бўлиб, таъмирлана бошланади. Урушдан кейинги йилларда Миллий галерея учун сурат сотиб олиш тобора қийинлашди. 1970-йили Миллий галереянинг шимолий қисмига янги корпус қурилади. 1975-йили бу қурилма якунига етказилиб, унинг тантанавор очилиш маросими ўтказилади. Миллий галереянинг янги қурилмасида 9 та катта ва 3 та кичик ҳажмдаги заллар жойлаштирилади. Умумий залларнинг сони эса 46 тага етади. Булардан ташқари, янги қурилган корпусда катта аудитория ташкил қилиниб, у ерда вақтинчалик кўргазмалар, лексиялар ўтказилиб турилади. Бутун экспозиция учун мўлжалланган залларнинг 22 тасида италян рассомларининг асарлари, қолган 15 тасида Уйғониш даври рассомларининг ишлари ўрин олади. Испан мактабига оид картиналар эса 2 — залда жойлаштирилади.[7]

1989-йилдан бери галерея замонавий рассомларга доимий тўплам асосида иш яратиш учун студияни тақдим этадиган схемани ишлаб чиқди. Улар одатда икки йил давомида ёрдамчи рассом лавозимини эгаллайдилар ва хизмат муддати охирида Миллий галереяда кўргазмага эга бўлишади. Ҳозирги кунда галерея дунёдаги энг нуфузли Миллий галереялардан бири ҳисобланади. Унда Уйғониш давридан бошлаб, ХИХ асргача бўлган етук рассомларнинг бадиий қийматга эга ноёб асарлари сақланади. Томошабинларнинг сони эса ҳар йили ошиб бормоқда.

Ҳаволалар

Манбалар