Михаил Илич Чуб (1904-йил 31-май, Эски Полтова, Самара вилояти – 1982-йил 5-апрел, Қрим вилояти) – совет ўқитувчиси, партия-хўжалик арбоби ва Окреченский техникуми директори. Улуғ Ватан уруши қатнашчиси, Ичкилинский қўмондони партизан отряди, Қримнинг 1-партизан вилояти қўмондони. Депутат ва ёзувчи-мемуарист.

Михаил Чуб
Таваллуди 1904-йил 31-май
Эски Полтава, Новузенский тумани, Самара вилояти, Россия империяси
Вафоти 1982-йил 5-апрел
Қрим вилояти, Украина ССР, СССР
Фуқаролиги  Совет Иттифоқи
Хизматдаги йиллари 1920—1922; 1926—1928; 1941—1943
Унвони Катта сиёсий инструктор
Мукофотлари

Ҳаёти

Михаил Чуб 1904-йил 31-майда Эски Полтавка қишлоғида (ҳозирги Волгоград вилоятининг вилоят маркази) туғилган. Катта оиланинг тўнғич ўғли бўлган. Айтишларига қараганда, унинг ота-боболари казаклар оиласидан чиққан.

Фуқаролар уруши даври

Отаси билан бирга 1920-йилдан фуқаролар урушида қатнашган. 1926–1929-йилларда Ўрта Осиёда босмачиларга қарши курашда қатнашган. Тошкентда В. Ленин номидаги ҳарбий билим юртида эскадроннинг сиёсий инструктори (катта лейтенантга мос) ҳарбий унвонини берилган. У РКСМга биринчилардан бўлиб қўшилган. Армия комсомол ячейкаси котиби бўлиб, В комсомол қурултойига делегат этиб сайланган. 1926-йилдан ВКП(б) аъзоси. Унга хизматни давом эттириш таклиф қилинади, аммо Чуб тинч касб – чорвачилик мутахассисини танлайди. 1934-йилда Саратов зооветеринария институтига ўқишга кирган. Кейин совхоз директори, 1937–1939-йилларда эса совхозлар халқ комиссарлигининг қўйчилик совхозлари бош бошқармаси бошлиғи этиб тайинланади. 1940-йилда Қримга Окреченский қишлоқ хўжалиги коллежи директори сифатида кетади[1].

1941-йил 3-ноябрда Ичкилинский отрядининг жанги жойидаги ёдгорлик белгиси. А. Трифонов сурати.

Фаолияти

Симферополдаги Абдал-1 қабристонидаги М. И. Чуб ҳайкали. А. Трифонов сурати

Михаил Чуб жамоат ишларига, ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашга киришади ва партизанлар бўлимига раҳбарлик қилади. Кўплаб учрашувлар ўтказиб, сафдошлари учун ёдгорликларни очган. Ёзувчи И. В. Вергасов ўзининг „Қрим дафтарлари“ китобида шундай деб ёзган: „Партизанларнинг учрашувлари бизнинг анъанамизга айланган: Ғалаба кунида қаерда бўлсангиз ҳам, Қримга учинг. У ерда, қўриқланадиган ўрмонларда, сизнинг ҳамкасбларингиз сизни асосий байроқда – афсонавий Чубда кутишмоқда“.

1980-йилда М. И. Чуб Таврия нашриётида „Так било“ ҳикоясини нашр этган. Унда ўз сафдошларининг ҳарбий ишлари ва жасоратларини тасвирлаб берган[2].

Михаил Илич 1982-йилнинг апрел ойида вафот этган. Симферополдаги Абдал-1 қабристонига, 14-блокда дафн этилган.

Хотираси

Қримдаги партизан ҳаракати қўмондони ўринбосари Г. Л. Северский шундай деб ёзган эди: „Агар Михаил Илйич Чуб Қримдаги партизан ҳаракатининг ҳақиқий қаҳрамонларидан бирига айланди, десам муболаға бўлмайди“. Украинада хизмат кўрсатган рассом И. С. Петров унинг портретини чизган. Украинада хизмат кўрсатган артист В. В. Петренко эса бюст яратган. В. И. Вернадский номидаги КФУ Сув мелиорацияси ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш коллежи (филиали) ҳудуди Заветное қишлоғидаги мактабда унинг ҳайкали ўрнатилади. 1978-йилда Қрим партизанлари, Ичкилинский партизан отрядининг музейи очилган[3].

М. И. Чуб номи берилган жойлар:

  • Совет Марказий кутубхонасининг асосий кутубхонаси;
  • Совет шаҳари кўчаси[4].

Оиласи

Рафиқаси – Чуб Анастасия Василевна. Урушдан олдин ҳамширалик курсларини тамомлаган. Эри билан 1941-йилнинг кузида партизан ўрмонига боради. У ерда ярадорларга ғамхўрлик қилиб, орқа томонни таъминлайди – овқат пиширади, тикади, кийим ва бинтларни ювади. У „Жасорат учун“ медали билан тақдирланган. Урушдан кейин эрта вафот этади.

Мукофотлари

Адабиётлар

  • Филиппов С. Территориалниэ руководители ВКП(б) в 1934—1939 гг. Справочник. – М.: РОССПЕН, 2016.
  • Басов А. В. Крим в Великой Отечественной войне. 1941—1945. – М.: Наука, 1987. – 334 с.
  • Генов И. Г.. Четыре времени года: дневник партизана. М: Воениздат, 1969. 
  • Колпаков Н. Е.. Всегда в разведке. Симферополь: СГТ, 2008. 
  • Попов Р. Л. Қримдаги қуруқликдаги ва денгиздаги жанглар : тарихий иншо. – Симферопол : Шаре, 2008. – 208 б.
  • Қрим 1941-1945. Хроника / И. П. Кондранов ; Қрим гуманитар фанлар академияси. – Симферопол : КАГН, 2000-йил. – 224 б.
  • Энг олий мукофотни олди : иншолар / Олег Соболев. – Симферопол : Таврия, 1980-йил. – 192 б.
  • Чуб М. И.. Так было : документальная повесть. Симферополь: Таврия, 1980. 
  • Шаповалова С. Н., Барбух В. Н., Вьюницкая Л. Н., Ляхович А. А., Щербак С. М.. Крым, памятники славы и бессмертия. Симферополь: Таврия, 1985. 

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ „Партизанский командир“. Сайт МБОУ «Заветненская СШ им. Крымских партизан» (2014).
  2. ↑ Чуб М. И. 1980.
  3. ↑ „Партизанский командир“. Сайт МБОУ «Заветненская СШ им. Крымских партизан» (2014).
  4. ↑ „Улица Чуба, пгт Советский, район Советский на карте Республики Крым“. постид.ру.[сайт ишламайди]
  5. ↑ Чуб-Пронина Н. М., Пронина-Шум О. Ю., Аман Д. „Чуб Михаил Ильич“. Солдаты Победы (2016). 2018-йил 1-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 10-март.