Most

Кириш

Маст (қатиқ)

Мост (қатиқ; кефир; нордон таъмли сут) — бактериялар томонидан ферментация натижасида ҳосил бўлган сут маҳсулотидир ва уни овқат билан истеъмол қилинса янада мазали бўлади. Бу жараёнда сутдаги лактоза сут кислотасига айланади.

Тарихи

Мост — қадимий Ҳиндистон ва Эрон тарихида милоддан беш юз йил аввал тилга олинган. Бу ҳудудларда чорвачилик кенг тарқалгани сабабли сут маҳсулотлари бошқа ҳудудларга қараганда хилма-хил.

1919-йилда Испаниянинг Барселона шаҳрида биринчи саноат қатиқ ишлаб чиқариш фабрикаси қурилди ва қатиқ истеъмоли кундан-кунга ортди.

Ферментация ва кимёвий хоссалари

Қатиқ лактоза деб аталадиган сут шакарининг ферментациясидан олинади. Қатиқни тайёрлаш учун махсус бактериялар лактозани сут кислотасига айлантиради ва қатиққа желга ўхшаш тузилиш беради. Сут кислотаси мавжудлиги туфайли қатиқ нордон таъмга эга.

Қатиқ тайёрлаш учун пастеризацияланган сутга махсус бактериялар қўшилиши керак. Шунингдек, сут ҳарорати ва атроф-муҳит шароитлари жуда муҳимдир. Бу бактериялар сутдаги шакарни парчалайди ва сут кислотасини ҳосил қилади. Бу кислота мавжудлиги туфайли сут таркибидаги оқсил қаттиқ массага айланади.

Тайёрланиши

Керакли масаллиқлар:

Сут — 1 литр (5 стакан);

Қатиқ — 2 ош қошиқ. Уйда қатиқ тайёрлаш учун сут ва оз миқдорда қатиқдан фойдаланишингиз мумкин. Энг оддий кўрсатмалардан бири — 1 литр кам ёғли сутдан фойдаланиш.

Аввало, сутни қайнатиб оламиз ва онда-сонда аралаштириб турамиз. Қатиқни қўшамиз. Сўнг идиш оғзига ликопча қўйиб устига қалин латта билан ёпиб, совигунча 4-5 соатга қолдирилиши керак. Орада қопқоқни очиб текшириб туринг. Тўлиқ совигунича кутинг.

• Пастеризация қилинган сутни 85 даражагача қиздиринг. Бу ҳароратга етганда, унинг микробларини ўлдириш учун уни икки дақиқа давомида оловда қолдиринг.
• Ушбу пастеризацияланган сутни стерилланган идишга қуйинг ва уни совутиб қўйинг.
• Сутга ярим стакан (120 мл га тенг) илиқ қатиқ қўшинг ва идишни тўлиқ ёпинг.
• Таҳминан 6 соат ўтгач, у қатиқ таъмини беради. Идишни эгиб қўйсангиз, у сувсиз ҳолда, ҳаракатдан тўхтаб, қатиқ тайёр бўлади.

Сут ферментацияси учун ҳарорат жуда муҳим, бир неча соат давомида сут ҳарорати 43 даража Селсийда қолиши керак. Қатиқни саноат усулида тайёрлашда сутни бу ҳароратда доимий сақлаш машиналар томонидан амалга оширилади. Шунингдек, идиш ва асбобларнинг тозалигига ҳам катта эътибор бериш керак.

Манбалар

қазаҳаесоннати — емазандарани