Muflih at-Turkiy sahifasining manbasini koʻrish

'''Muflih at-Turkiy''' ({{Lang-ar|مفلح التركي}}; 872-yil 2-aprelda vafot etgan) – IX asr oʻrtalarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligining]] [[Turkiy xalqlar|turk]] harbiy zobiti. [[Samarradagi anarxiya]] voqealarida muhim rol oʻynagan va keyinchalik [[Iroq]] janubida sodir boʻlgan [[Zanjilar qoʻzgʻoloni|Zanjilar qoʻzgʻoloniga]] qarshi jangda halok boʻlgan.

== Faoliyati ==
Muflih at-Turkiy qoʻmondon [[Muso ibn Bugʻa al-Kabir|Muso ibn Bugʻo al-Kabirning]] yaqin hamkori boʻlgan{{Sfn|Gordon|2001}}. Uning nomi ilk bor solnomachi [[Tabariy|at-Tabariy]] tomonidan [[Abbosiy fuqarolar urushi (865—866)|865–866-yillardagi fuqarolar urushi]] voqealarida tilgan olingan. Bu urushda Muflih [[Bagʻdod]] shahrini qamal qilgan qoʻshin tarkibida boʻlgan{{Sfn|Saliba|1985}}. Urushdan soʻng, 867-yilda Muso [[Jibal]] hokimi etib tayinlangan. Jibalda boʻlgan davrida Muhlif Musoning oʻrinbosari sifatida xizmat qilib, bir nechta harbiy yurishlarda ishtirok etgan. [[Hamadon]] va [[Karaj|al-Karaj]] yaqinida Dulofiylar hukmdori [[Abdulaziz ibn Abu Dulaf|Abdulaziz ibn Abu Dulafni]] magʻlub etgan{{Sfn|Saliba|1985}} hamda [[Qum (shahar)|Qum]] aholisiga qarshi hujum qilgan{{Sfn|Saliba|1985}}.

869-yilda Muflih Zaydiy isyonchisi al-Hasan ibn Zayd tomonidan nazorat qilinadigan [[Mozandaron|Tabariston]] viloyatiga kirib bordi. U yerda al-Hasanni magʻlub etib, [[Sari, Iran|Sari]] va Omul hududlarini egallashga muvaffaq boʻldi. Shundan soʻng, al-Hasan qochib ketgan Daylam mintaqasiga yoʻl oldi{{Sfn|Ibn Isfandiyar|1905}}. Biroq safar chogʻida Muso tomonidan poytaxt [[Samarra]] shahriga chaqirib olindi. Shu sababli Muflih Tabaristonni tashlab ketdi va al-Hasan ushbu hududda yana qayta oʻz hukmronligini tikladi{{Sfn|Waines|1992}}.

Samarraga qaytib kelgach, Muflih xalifa [[Muhtadiy|al-Muhtadiyning]] ({{Hukmronlik|869|870}}) qisqa hukmronligi davrida Musoning yaqin tarafdorlaridan biriga aylandi{{Sfn|Kennedy|2001}}. U Musoning raqibi boʻlgan sarkarda [[Solih ibn Vosif|Solih ibn Vosifning]] hokimiyatdan agʻdarilishida ishtirok etdi, shuningdek, xalifani taxtdan agʻdarish fitnasida ham qatnashgan deb gumon qilindi{{Sfn|Waines|1992}}. 870-yilda Muso, Muflih va Bayakbak [[Jazira|Yuqori Mesopotamiyaga]] joʻnab ketdi va u yerda [[xorijiylar]] yetakchisi Musavvirga qarshi jang qilib, uni qochishga majbur etdilar{{Sfn|Waines|1992}}. Shu safar davomida Muso va Muflih al-Muhtadiy ularni lavozimdan olib tashlash, hibsga olish yoki oʻldirish rejasini tuzayotganini eshitib, yurishni tark etishdi va qoʻshinlari bilan birga Samarra tomon yoʻl olishdi. Yuzaga kelgan siyosiy inqiroz davomida al-Muhtadiy taxtdan agʻdarildi va oʻldirildi, Muso va Muflih esa poytaxtga qaytishga muvaffaq boʻldi{{Sfn|Waines|1992}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
{{refbegin}}
* {{Gordon-The Breaking of a Thousand Swords}}
* {{cite book | last = Ibn al-Athir | first = 'Izz al-Din | authorlink = Ali ibn al-Athir | title = Al-Kamil fi al-Tarikh, Vol. 6. | publisher = Dar al-'Ilmiyyah | language = Arabic | location = Beirut | year = 1987 }}
* {{cite book | last = Ibn Isfandiyar | first = Muhammad ibn al-Hasan | authorlink = Ibn Isfandiyar | title = An Abridged Translation of the History of Tabaristan, Compiled About A.H. 613 (A.D. 1216). | others = Trans. Edward G. Browne. | publisher = E.J. Brill | location = Leyden | year = 1905 | url = https://books.google.com/books?id=HhNgAAAAMAAJ }}
* {{Kennedy-The Armies of the Caliphs}}
* {{cite book | last = Al-Mas'udi | first = Ali ibn al-Husain | authorlink = Al-Masudi | title = Les Prairies D'Or, Tome Huitieme. | others = Trans. C. Barbier de Meynard | publisher = Imprimerie Nationale | language = French | location = Paris | year = 1874 | url = https://books.google.com/books?id=XjhbAAAAQAAJ }}
* {{The History of al-Tabari | volume = 35 | url = https://books.google.com/books?id=3STT4w-sjdgC}}
* {{The History of al-Tabari | volume = 36 | url = https://books.google.com/books?id=-ctgf6WSCPMC}}
{{refend}}

[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:872-yilda vafot etganlar]]