Muhammad Lütfiy sahifasining manbasini koʻrish

'''Mehmet Lütfiy Budak''', '''Hoja Muhammad Lütfiy Effendi''' yoki '''Alvarli Efe''' („Alvardan chiqqan Efe“ maʼnosida) (1868–1956) turk imomi, soʻfiy va shoir boʻlib, Naqshbandiya va Qodiriya [[tasavvuf|soʻfiy]] tariqatlarida shayx boʻlgan.

== Hayoti ==

Muhammad Lutfiy Erzurum viloyatining Pasinler (Hasankale) tumaniga qarashli Kındigi (Altınbaşak) qishlogʻida tugʻilgan. Rasmiy hujjatlarga koʻra tugʻilgan yili 1854, oʻgʻli Haji Seyfeddin rivoyatiga koʻra esa 1868-yilda tugʻilgan<ref>Kutlu, Hüseyin; ''Efe Hazretleri Alvar İmamı Muhammed Lütfi Effendi'', Sufi Kitap, İstanbul 2013, 2. Baskı ISBN 978-605-5215-26-2 p. 51</ref>. Otasining ismi Hoja Huseyin, onasining ismi esa Hatice edi. U onasi tomondan [[Sayyid|sayyid]] ([[Muhammad]] avlodi) edi<ref name="Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 52">Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 52</ref>. 1890-yilda Hasankaledagi Sivasli masjidida imomlik faoliyatini boshlagan. Oʻsha yili u otasi bilan birga Bitlisda istiqomat qilgan [[Naqshbandiya]] shayxi Muhammad Kufraviyni birinchi marta ziyorat qiladi<ref>Küfrevi, Vahyeddin; ''Pir Muhammed Küfrevi'', Kaynak Yayınları, İzmir 2013, ISBN 978-605-4770-56-4 p. 166</ref>. Besh yildan soʻng u Muhammad Kufraviydan Naqshbandiya xalifaligini oldi<ref name="Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 52" />. U Qodiriya soʻfiy tariqatida taʼlim berish uchun shayx Nur Hamzadan ijaza oladi<ref>Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 67</ref>.

[[Birinchi Jahon urushi|Birinchi jahon urushi]] davrida 1916-yilda ruslar Erzurumni ishgʻol qilgan paytda u Dinarkom qishlogʻida imom edi. Tercanning Yavi qishlogʻidagi masjid imomi boʻlib ishlaganida, u qishloq aholisi orasidan tuzgan militsiya jamoasi bilan urushda qatnashdi<ref>Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 68</ref>. Urush tugab, rus bosqini yakunlangach, u Hasankaledagi Alvar qishlogʻida imomlik faoliyatini boshladi. U bu yerda 1939-yilgacha istiqomat qildi<ref>Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 81</ref>. U Alvarni tark etganidan keyin uning oʻrniga kelgan imom Ramiz – [[Fethullah Gülen]]ning otasi edi<ref>Ünal, Ali; ''M. Fethullah Gülen Bir Portre Denemesi'', Nil Yayınları, İstanbul 2002, ISBN 975-315-149-7 p. 491</ref>. Gülenning aytishicha, Alvarli Efe vafot etganida u 16 yoshda boʻlgan<ref>Küfrevi, Vahyeddin; ibid. p. 174</ref>. U 1947, 1949 va 1950-yillarda [[Haj|Makka ziyorati]]ni ado etgan. Muhammad besh marta uylangan. Oʻgʻillaridan faqat Haji Seyfeddin undan keyin yashab qolgan. U 1956-yil 12-martda Erzurumda vafot etgan. Qabri Alvarda joylashgan<ref>Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 88</ref>.

Onasining tili turk tili boʻlib, u arab, fors va kurd tillarida ham [[sheʼrlar]] yozgan<ref>Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 77</ref>. Vafotidan soʻng uning sheʼrlari oʻgʻli tomonidan ''Hulasatʼul-Haqoyiq'' („Haqiqatlar xulosasi“) nomi bilan nashr etilgan<ref>Hace Muhammed Lütfi, Hulasatʼul Hakayık, Damla Yayınevi, İstanbul 2006, ISBN 9753818049</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://fgulen.com/en/fethullah-gulens-works/the-broken-jug-en/fethullah-gulen-a-builder-of-spirituality-muhammed-lutfi-efendi-the-imam-of-alvar Maʼnaviyat bunyodkori: Muhammad Lütfi Effendi, Alvar imomi]
* [https://genccaglayan.com/projeler/anadoludan-siirler/poems-from-anatolia/ Anadoludan sheʼrlar]

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Lutfiy, Muhammad}}
[[Turkum:1868-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1956-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Turk soʻfiylari]]
[[Turkum:Soʻfiy shoirlar]]
[[Turkum:20-asr imomlari]]
[[Turkum:Osiyolik imomlar]]
[[Turkum:Naqshbandiya tariqati]]
[[Turkum:Qodiriya tariqati]]
[[Turkum:Turk erkak shoirlar]]
[[Turkum:XX asr turkiyalik shoirlari]]
[[Turkum:Turk militsiya zobitlari]]
[[Turkum:Birinchi jahon urushi davrida Usmonlilar]]