Muhammad Panah
Моҳаммад Панаҳ — афғон ҳарбий қўмондони бўлиб, у Аҳмад Шаҳ Массоудга содиқ бўлган[1]. Панаҳ Афғонистоннинг шимолий ҳудудлари, айниқса Панжшир қишлоғида Совет қўшинларига қарши жангларда қатнашгани билан танилган. У совет қўшинларининг ҳужумларига қарши муваффақиятли қаршилик кўрсатган қўмондонлардан бири сифатида тилга олинади. Совет чиқиши Афғонистондан ва Кобулдаги коммунистик ҳукумат қулаганидан кейин ҳам Панаҳ Афғонистондаги можароларда фаол иштирок этган. Бу даврда у Ҳэзб-э Ислами Гулбуддин ҳамда Талибан кучларига қарши жанг қилган. У кейинчалик Кобул учун олиб борилган жанглар вақтида Пагҳман туманида Толибон ҳужуми пайтида ҳалок бўлган[2].
Дастлабки йиллар
Моҳаммад Панаҳ афғон ҳарбий қўмондони бўлиб, Аҳмад Шаҳ Массоудга содиқ кучлар сафида фаолият юритган. У Сафидчечр қишлоғида туғилган. Дастлаб ўз қишлоғида диний та’лим олган. Кейинчалик, у Аҳмад Шоҳ Мас’уд бошчилигидаги қаршилик ҳаракатига қўшилиб, қисқа вақт ичида қўмондонлар сафида юқори лавозимларга кўтарилган. Панаҳ Совет қўшинларига қарши олиб борилган жангларда фаол қатнашган. У айниқса, Панжшир водийси, Саланг довони, Тахар вилояти, Бағлон вилояти, Парбон вилояти ёки Каписа вилояти ҳудудларида Совет кучларига қарши ҳарбий операцияларда иштирок этган[3].
Ҳарбий мартаба
Моҳаммад Панаҳ Аҳмад Шаҳ Массоуд бошчилигидаги мужоҳидлар ҳаракатида муҳим ҳарбий қўмондонлардан бири бўлган. У кейинчалик, катта генерал унвонига кўтарилиб, айниқса Панжшир водийси Совет қуролли кучлари ҳужумларига қарши мудофаада муҳим рол ўйнаган. Совет армиясининг Панжшир водийсига қарши энг шиддатли ҳужумлари даврида Панаҳ мужоҳидларнинг муҳим ҳарбий базаларидан бири бўлган Чамалwарде лагерига қўмондонлик қилган. У бошчилигидаги кучлар Совет қўшинларига катта талафот етказган. Кейинчалик, Панаҳ Саланг Пасс ҳудуди қўмондони этиб тайинланган. У бу ерда Совет қўшинларига қарши бир неча ҳарбий операцияларни режалаштириб амалга оширган. Унинг қўмондонлиги остидаги кучлар кўплаб ҳарбий техника ва қуролларни йўқ қилган, шунингдек, кўплаб совет аскарлари ва офицерларини асирга олган. Саланг водийсидаги муваффақиятлари туфайли Панаҳ афғонлар орасида машҳур бўлган ва мужоҳидларнинг жасорати рамзларидан бири сифатида кўрилган. Унинг Совет қўшинларига етказган зарбалари натижасида Афг'онистон Демократик Республикаси ҳукумати уни сиртдан ўлим жазосига ҳукм қилган. 1985-йилда (Афғон тақвими бўйича 1364-йил) Панаҳ Багҳлан Провинcега юборилиб, Совет қўшинлари ва уларни қўллаб-қувватлаган кучларга қарши операцияларни режалаштирган. У Наҳрин тоғли ҳудудларида қўмондонлик марказини ташкил этиб, бир йил давомида мужоҳидлар кучларига раҳбарлик қилган. Панаҳ Фаркҳар ва Калфган гарнизонларини эгаллаш, шунингдек Талоқан шаҳрини қўлга киритиш каби ҳарбий операцияларда муҳим рол ўйнаган.
Совет қўшинлари Афғонистондан чиқиб кетганидан сўнг, Панаҳ Афг'онистон Ислом давлатининг армиясининг марказий тузилмасидаги биринчи бўлинма қўмондони этиб тайинланган. Кейинчалик, у Тахор вилояти ва Қундуз вилояти ҳудудларини назорат остига олишда қатнашган. Панаҳ мужоҳидларнинг Афг'онистон Демократик Республикаси ҳукуматига қарши ғалабасида муҳим рол ўйнаган. У Жабал Сараж, Чарикар ва Баграм ҳудудлари эгаллангандан сўнг, мужоҳидлар қўмондонларидан бири сифатида Кабулга кирган. Кейинчалик, Кобулда турли мужоҳид гуруҳлари ўртасида ҳокимият учун кураш бошлангач, Панаҳ ҳам бу жангларда қатнашган. У 1995-йилда Талибан кучлари билан бўлган жангларда ҳалок бўлган[4].
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ „Биограпҳй оф Cоммандер Моҳаммад Панаҳ“. Афгҳан Wеб (2018-йил 14-март). Қаралди: 2019-йил 10-декабр.
- ↑ „Cуррент Чалленгес Дуэ То Поор Манагемент: Массоуд“. ТОЛОнеwс. Қаралди: 2019-йил 10-декабр.
- ↑ „Афгҳан Биограпҳиэс“. АфгҳанБиограпҳиэс. Қаралди: 2019-йил 10-декабр.
- ↑ Тҳе Афгҳан Wар: А Ҳисторй оф тҳе Совиэт Унион'с Инвасион анд Оccупатион. Ретриэвед 3рд Новембер 2024