Muhammad al-Axsosiy al-Muvakkat
Muhammad al-Axsosiy al-Muvakkat (arabcha: محمد الاخصاصي الموقت) XVII asr misrlik astronom boʻlib, uning kalendariumi va yulduzlar katalogi — ad-Durra al-muziya fī al-a‘māl ash-shamsiya („Quyosh amallari ustidagi porlovchi durdonalar“) taxminan 1650-yilda Qohirada yozilgan. Al-Axsosiy shayx, yaʼni bilimdon oqsoqol boʻlib, Qohira universitetining Bosh masjidida xizmat qilgan; u yerda uning ismidagi al-Muvaqqit unvoni uning masjiddagi vaqt va soatlarni belgilashdagi lavozimini anglatgan. Axsosiy nisbasidagi taxallus esa uning kelib chiqishini Qohiraning janubi-gʻarbida joylashgan Fayumdagi bir qishloq bilan bogʻlaydi[1].
Al-Axsosiyning kitobi nusxalari gʻarb olimlari, shu jumladan astronomlar yoki fan tarixi tadqiqotchilariga 1895-yilgacha maʼlum emas edi; oʻsha yili toʻliq boʻlmagan qoʻlyozma ingliz havaskor astronimi Edward Ball Knobel tomonidan qoʻlga kiritildi. Shuning uchun al-Axsosiyning nomi XIX asrning fransuz va ingliz bibliografiyalari hamda kutubxona kataloglarida uchramaydi. Knobel oʻsha yili oʻz kashfiyotini Qirollik astronomiya jamiyati jurnalida eʼlon qilgan[1].
Saqlanib qolgan qoʻlyozma qirollik astronomiya jamiyatining arxiv toʻplamining bir qismi hisoblanadi (RAS Add MS 14)[2].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Knobel 1895, s. 429.
- ↑ „Additional Manuscripts“. Royal Astronomical Society. Qaraldi: 2023-yil 4-may.
Havolalar
- Knobel, Edward Ball (1895). "Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of Mohammad Al Achsasi Al Mouakket". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 55 (8): 429–438. doi:10.1093/mnras/55.8.429.