Muhammad ibn Ahmad ash-Shayboniy sahifasining manbasini koʻrish

'''Muhammad ibn Ahmad ash-Shayboniy''' ({{Lang-ar|محمد بن أحمد الشيباني}}) 898–899-yillarda [[Diyor Bakr]]ning yarim mustaqil hukmdori boʻlgan, shundan soʻng u [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] tomonidan taxtdan agʻdarilgan.

Muhammad [[Ahmad ibn Isa ash-Shayboniy|Ahmad ibn Iso ash-Shayboniy]]ning oʻgʻli va [[Iso ibn ash-Shayx ash-Shayboniy]]ning nabirasi edi. „[[Samarradagi anarxiya]]“ voqealaridan keyin [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning zaiflashuvidan foydalanib, Iso va Ahmad [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]]dagi [[Diyor Bakr]]ning amalda mustaqil hukmdorlari sifatida oʻrnatilishdi. Ahmad, shuningdek, oʻz hokimiyatini janubiy Armanistongacha kengaytirishga muvaffaq boʻldi va qisqa vaqt davomida [[Mosul]] ustidan ham nazorat oʻrnatdi, biroq xalifa [[Al-Mutazid]] uni shahardan chiqarib yubordi va 893-yilda Abbosiylar hukmronligini tan olishga majbur qildi. Ahmad Diyor Bakr va Armanistondagi yutuqlari ustidan nazoratni saqlab qoldi, biroq shundan keyin xalifani rozi qilishga va unga sodiq koʻrinishga ehtiyotkorlik bilan harakat qildi<ref>Canard (1978), pp. 88–90</ref><ref name="Kennedy">Kennedy (2004), p. 182</ref>.

Ahmad 898-yilda vafot etganida, Muhammad Diyor Bakrda uning oʻrnini egalladi, biroq al-Mutazid endi butun Jazirani bevosita xalifalik nazoratiga boʻysundirishni yakunlashga qaror qilgan edi. 899-yilda u Muhammadga qarshi yurish qilib, uni poytaxti [[Diyorbakir]]da aprel/maydan iyungacha qamal qildi, shunda Muhammad oʻzi va tarafdorlari uchun afv evaziga taslim boʻldi<ref name="Kennedy"/><ref name="EI2-90">Canard (1978), p. 90</ref>. Xalifa Muhammadga yaxshi muomala qildi va Jazira hokimi sifatida oʻzining oʻgʻlini, [[Al-Muktafiy|Ali al-Muktafiy]]ni tayinlagach, asir amirni oʻzi bilan birga [[Bagʻdod|Bagʻdod]]ga olib ketdi. U yerda Muhammadga [[Tohiriylar davlati]]ning sobiq saroyi yashash uchun berildi. Biroq 900-yil yanvarda [[Vazir|vazir]] [[Ubaydulloh ibn Sulaymon]] Muhammad qochishni rejalashtirayotganini bilib qoldi va u hibsga olindi. Shundan keyin uning taqdiri haqida boshqa hech narsa maʼlum emas<ref name="Kennedy"/><ref name="EI2-90"/>.

Muhammadga nisbat berilgan maʼlum yodgorliklardan biri – [[Mayyafariqin]] bosh masjidining minorasi – hozirgacha saqlanib qolgan<ref name="EI2-90"/>.

== Adabiyotlar ==
{{Manbalar|2}}

== Manbalar ==
* {{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri| volume = 4 | title = ʿĪsā b. al-S̲h̲ayk̲h̲ | first = Marius | last = Canard | authorlink = Marius Canard | pages = 88–91 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/isa-b-al-shaykh-SIM_3601}}
* {{Kitob manbasi| title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century | edition = Second | last=Kennedy| first=Hugh N. | authorlink=Hugh N. Kennedy | year=2004 | publisher=Pearson Education Ltd. | location=Harlow, UK |isbn=0-582-40525-4 | url = https://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC}}

[[Turkum:9-asrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:10-asrda vafot etganlar]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi hokimlari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligining asirlari va mahbuslari]]
[[Turkum:Banu Shaybon]]
[[Turkum:IX asr arablari]]