Muhammir Burhonov sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Muhammir Burhonov
 | kasbi                = [[Oʻqituvchi]]
 | faoliyat_yillari     = [[1914]]—[[1936]]
 | fuqaroligi           = [[Buxoro amirligi]], [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]], [[SSSR]]
 | tavallud_sanasi      = [[1897-yil]]
 | tavallud_joyi        = [[Buxoro]]
 | vafot_sanasi         = [[1937-yil]]
 | vafot_joyi           = [[Toshkent]]
 | turmush_oʻrtogʻi     = Nazmiyaxonim<br/>Mahfuzaxon
 | taʼlimi              = Turkiya universitetlari
}}
'''Muhammir yoki Muammir Burhonov''' ([[1897|1897-yil]], [[Buxoro]] — [[1937|1937-yil]], [[Toshkent]]) — [[Jadidchilik]] harakati aʼzolaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Madhiyasining bastakori [[Mutal Burhonov|Mutal Burhonovning]] kenja amakisi. Qatagʻon qurboni boʻlgan.

== Biografiyasi ==
1897-yilda [[Buxoro amirligi]] poytaxti Buxoro shahrida tavallud topgan. Burhonlar sulolasi ilk oʻrta asrlardan boshlab Buxorodagi badavlat xonadonlardan hisoblangan. XX asr boshlaridan boshlab sulola vakillari Buxorodagi jadidchilik harakatida muhim oʻrin tuta boshlashgan. Muhammir jadid maktabi va madrasasida ta‘limning ilk bosqichini oladi. Shundan soʻng 1912-yilda Turkiyaga o‘qishga yuboriladi. U „Yosh buxoroliklar“ jamiyatining Turkiyadagi „Taʼmimi maorif“ uyushmasi tashkilotchilaridan biri bo‘lgan. 1914-yildan 1921-yilgacha Turkiyaning [[Bursa]], Eski shahar, Kostumaniya shaharlarida o‘qigan, o‘qish bilan birga muallimlik qildi. Buxoroda amir hokimiyati ag‘darilib, „Yosh buxoroliklar“ning hokimiyatga kelganidan xabar topib, 1921-yilda Buxoroga qaytib keladi. Muhammir Burhonov 1921-yilning kuzida [[Buxoro]] shahar militsiyasi boshlig‘i etib tayinlanadi. 1921-yildan 1923-yilgacha BXSR militsiya noziri o‘rinbosari bo‘lgan. Undan so‘ng uch oy mobaynida BXSR Nozirlar kengashi raisi kotibi vazifalarini bajargan. 1923-yilning sakkiz oy davomida Chorjo‘y viloyati militsiya boshlig‘i sifatida faoliyat yuritadi. 1923—1924-yillarda olti oycha Shahrisabz militsiya boshlig‘i lavozimlarida ish olib borgan. [[1923|1923-yilda]] Labi Hovuz yonidagi kinozalda yuz bergan yongʻin sabali oʻgʻli Muzaffardan ayrilib qolgan Nazmiyaxonim kichik oʻgʻli Mustafoni olib Istanbulga qaytib ketadi.

Muhammir Burhonov 1924-yilning aprel oyida xotini va o‘g‘lini olib kelish niyatida yana Turkiyaga safarga ketadi. Biroq, o‘g‘lining sog‘lig‘i yaxshi emasligi va xotini Nazmiyaxonim Buxoroga kelishni istamagani sababli ikki yildan ortiqroq vaqt mobaynida [[Turkiya]]da qolib ketishiga to‘g‘ri keladi. Muhammir Burhonovning bu safargi Turkiya davlatiga sayohati sovet maʼmurlari tomonidan Usmon Xo‘jayevga katta miqdordagi mablagʻ yetkazganlik va Turkiya davlatidan [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi|BXSR]] hukumatini qo‘llab-quvvatlash yoxud dunyo hamjamiyatidan uning mustaqilligini saqlab qolishda yordam umidi sifatida talqin qilinadi<ref>{{veb manbasi |title=Buxoro amiri tomonidan 14 yoshida zindonga tashlangan o‘smir, ilk o‘zbek matematigi va Fayzulla Xo‘jayevning shaxsiy kotibiga aylangan Burhonovlar sulolasi vakillari qismati |url=https://oyina.uz/uz/article/1353 |website=oyina.uz |accessdate=21-iyul 2023-yil |date=20.01.2023}}</ref>. Muammir Burhonov 1926-yilning iyunida Buxoro shahriga qaytadi. Biroq, shundan so‘ng hukumat lavozimlaridan butunlay voz kechib, faqat muallimlik bilan shug‘ullanadi. Buxoro viloyat o‘qituvchilar uyushmasi aʼzosi va [[Samarqand]]ga ko‘chib kelgach hududdagi 5-maktabda o‘qituvchilik qiladi. 1937-yilning 23-mayida Muammir Burhonovni „Milliy ittihod“ aʼzosi, militsiyada ishlab yurgan vaqtida sovet armiyasiga qarshi qo‘rboshilarni qo‘llab-quvvatlagan, 1924—1926-yillari Turkiya davlatida bo‘lib, chet mamlakatlaridan [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqiga]] qarshi kurashda yordam so‘ragan kabi ayblar bilan hibsga olishga qaror chiqariladi. Ammo qaror biroz kechiktirilib, 1937-yilning 2-iyunida uni qamoqqa olish toʻgʻrisida order berilgan.

Muhammir Burhonov 1937-yil 13-iyun kuni so‘roqda o‘zining 1921—1922-yillarda [[Fayzulla Xo‘jayev]] va [[Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayev|Usmon Xo‘jayevlar]] rahbarligidagi „Ittihod va taraqqiy“ partiyasi aʼzosi bo‘lgani hamda Toshkentda [[Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli|Munavvarqori Abdurashiudxonov]] ochgan „[[Milliy ittihod]]“ tashkiloti bilan yaqin aloqada bo‘lganligini tan oladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://zamin.uz/uz/jamiyat/63765-madhiyamiz-bastakori-eshligida-nene-kurgiliklarni-boshidan-utkazganini-bilamizmi.html |sarlavha=Muammir Burhonov |qaralgan sana=21.07.2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230721141417/https://zamin.uz/uz/jamiyat/63765-madhiyamiz-bastakori-eshligida-nene-kurgiliklarni-boshidan-utkazganini-bilamizmi.html |arxivsana=2023-07-21 |sana=zamin.uz }}</ref>.

== Oilasi ==
Burhonovning ikkinchi turmush o‘rtog‘i Mahfuzaxon (25 yosh) ham o‘qituvchi boʻlgan.

== Oʻlimi ==
Muhammir Burhonov 1937-yil 14-oktyabrda oʻlim jazosiga hukm qilingan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:1878-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1937-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari]]
[[Turkum:Kishilar]]
[[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]]
[[Turkum:Jadidlar]]