Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Avliyo Pyotr
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Avliyo Pyotr]]
{{Davlat arbobi
| ismi      = Avliyo Pyotr
| tasvir = Saint Peter A33446.jpg
| asl ismi  = Saint Peter
| lavozimi  = 1-[[Rim papasi]]
| bayroq    =
| boshlanish davri =
| tugash davri = [[67]]gacha
| oʻtmishdoshi = yoʼq
| vorisi = [[Lin]]
| hukmdor =
| dini = [[xristian dini]]
| monarx =
| tartib =
| tavallud sanasi = noma'lum
| tavallud joyi = [[Rim imperiyasi]]
| vafot sanasi = [[67-yil]] [[22-yanvar]]
| vafot joyi = [[Rim imperiyasi]]
| otasi = Jon
| sulola =
| onasi =
| xotini =
| bolalari =
}}
'''Avliyo Pyotr''' ('''Simon''') — [[Iso Masih]]ning oʻn ikki havoriylaridan biri va ilk cherkovning birinchi rahbari boʻlgan. U tarixdagi ilk papa hisoblanadi. Pyotrni [[Rim]]da imperator Neron xochga mixlangan. U anʼanaviy ravishda Rimning birinchi Yepiskopi („Papa“) va sharqiy masihiylik anʼanasi boʻyicha Antioxiyaning birinchi Patriarxi sifatida qabul qilingan. Qadimgi nasroniy cherkovlari Pyotrni avliyolar avliyosi sifatida va Antioxiya va Rim cherkovining asoschisi sifatida hurmat qiladilar, ammo hozirgi zamon vorislarining obroʻ-eʼtiboriga nisbatan munosabatlari turlicha. Katolik taʼlimotiga koʻra, Matto 16:18 da Iso Pyotrnini jamoatda alohida mavqega ega boʻlishga vaʼda bergan.
 
Yangi Ahddagi ikkita umumiy maktub Pyotrga tegishli, ammo zamonaviy olimlar umuman Pyotrning mualliflik huquqini rad etadilar. Uning nomi bilan atalgan bir qancha kitoblar — „Pyotrning Havoriylar faoliyati, Pyotrning Xushxabari, Pyotrning Voizligi, Pyotrning apokalipsisi va Pyotrning Hukmi“ kitoblari xristian mazhablari apokrif sifatida koʻrib chiqilgan va shuning uchun [[Injil]] qonunlariga kiritilmagan.
 
== Ismlari va kelib chiqishi ==
[[File:The Calling of Saints Peter and Andrew - Caravaggio (1571-1610).jpg|left|200px]]
[[Yangi Ahd]]da aytilganidek, Pyotrning asl ismi „Simon“ ([[Yunoncha]] Simōn) „Shimoʻn“ (yunoncha mΣυkεών)."[[Yahudiy]]larning taniqli urf-odati yoki Eski Ahdning shaxsini ismini erkak bolaga va shunga oʻxshash oʻxshash yunon / rim nomi bilan berish paytida paydo boʻlgan odatni aks ettiradi" deb tushuntiriladi.Keyinchalik unga oromiy tilida כֵּיפָא (Kepha) ismi beriladi. Koʻplab tarixchilar bu soʻzning maʼnosini „tosh“ deyishadi. Katolik ilohiyotshunos Rudolf Peshning taʼkidlashicha, oromiycha cefa „tosh, toʻp, parcha, parchalanish“ degan maʼnoni anglatadi va „tosh“ bu faqat bir tushuntirishdir; Attic Yunoncha petra „oʻsgan qoyalar, qoyalar, jarliklar, qabrlar“ degan maʼnoni anglatadi; va petros „kichik tosh, toshboʻron, sling tosh, harakatlanuvchi tosh“ degan maʼnoni anglatadi.Boshqa birlari esa boshqa fikrda. Qolgan tarixchilar bu soʻzni „qoʻpol“ deb atashadi.
 
== Biografik maʼlumotlar ==
=== Manbalar ===
Pyotrning hayotiy voqeasi toʻrtta qoidaga aylangan [[Injil]]da, [[Havoriylar]]ning faoliyati, [[Yangi Ahd]] maktublarida, [[Ibroniy]]larning kitoblarida va uning hayoti va oʻlimi haqidagi dastlabki Ilohiy Injillarda aytilgan. [[Yangi Ahd]]da u Isoning xizmati paytida chaqirilgan birinchi shogirdlardan biri ekanligi aytilgan. Pyotr ilk jamoatda Iso tomonidan tayinlangan birinchi roʻyxatga olingan havoriyga aylangan.
== Ilk cherkovning birinchi rahbari ==
Xushxabarchilar va [[Havoriylar]] Pyotrni eng taniqli havoriy sifatida tasvirlashadi, garchi u xochga mixlanish paytida Isodan uch marta tongan boʻlsa ham.Xristian anʼanalariga koʻra, Pyotr Isoning paydo boʻlgan birinchi shogirdi boʻlib, [[Cherkov]]ning birinchi rahbari va tarixdagi birinchi [[Rim papasi]]dir.
=== Havoriylarning holati ===
Pyotr har doim Xushxabarda (Injil) 12 havoriylar orasida birinchi oʻrinda turadi va albatta Havoriylar kitobida ham.
== Manbalar ==
== Havolalar ==
* [http://www.churchfathers.org/category/the-church-and-the-papacy/peters-primacy/ Church Fathers on the Peter’s Primacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711044612/http://www.churchfathers.org/category/the-church-and-the-papacy/peters-primacy/ |date=2012-07-11 }}
* [http://www.churchfathers.org/category/the-church-and-the-papacy/peters-successors/ Church Fathers on Peter’s Successors] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180626211430/http://www.churchfathers.org/category/the-church-and-the-papacy/peters-successors/ |date=2018-06-26 }}
* [http://www.catholicrevelations.com/category/saints/the-life-of-st-peter-the-apostle-saint-pope-apostle-of-the-catholic-church.html The Life & Miracles of St. Peter, Prince of the Apostles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730134537/http://www.catholicrevelations.com/category/saints/the-life-of-st-peter-the-apostle-saint-pope-apostle-of-the-catholic-church.html |date=2013-07-30 }}
* [https://web.archive.org/web/20050617085800/http://sol.sci.uop.edu/~jfalward/Cephas.htm Etymology of Peter]
* [https://web.archive.org/web/20070928110704/http://wikinoah.org/index.php/Simon_Kefa_(Peter)_bar_Jonah The Jewish St Peter]
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=790&letter=S&search=Simon%20Peter Jewish Encyclopedia: Simon Cephas]
* [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=100202 Veneration of the Precious Chains of the Holy and All-Glorious Apostle Peter] Orthodox [[icon]] and [[synaxarion]]
* [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=101841 The Holy Glorious and All-Praised Leader of the Apostles, Peter] icon and synaxarion
* [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=101840 The Holy Glorious and All-Praised Leader of the Apostles, Peter & Paul] sermon of Saint Augustine, Bishop of Hippo
* [https://web.archive.org/web/20071013083832/http://catholic.com/library/Was_Peter_in_Rome.asp Catholic response to Protestant claims that Peter never visited Rome]
* [http://www.stpetersbasilica.org/tours.htm stpetersbasilica.org] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120502221859/http://www.stpetersbasilica.org/tours.htm |date=2012-05-02 }} Books on St. Peter’s Basilica in Rome
{{Rim papalari}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Avliyo Pyotr
Saint Peter
1-Rim papasi
Mansab davri
 – 67gacha
Oʻtmishdoshi yoʼq
Vorisi Lin
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi noma'lum
Rim imperiyasi
Vafoti 67-yil 22-yanvar
Rim imperiyasi
Otasi Jon
Dini xristian dini

Avliyo Pyotr (Simon) — Iso Masihning oʻn ikki havoriylaridan biri va ilk cherkovning birinchi rahbari boʻlgan. U tarixdagi ilk papa hisoblanadi. Pyotrni Rimda imperator Neron xochga mixlangan. U anʼanaviy ravishda Rimning birinchi Yepiskopi („Papa“) va sharqiy masihiylik anʼanasi boʻyicha Antioxiyaning birinchi Patriarxi sifatida qabul qilingan. Qadimgi nasroniy cherkovlari Pyotrni avliyolar avliyosi sifatida va Antioxiya va Rim cherkovining asoschisi sifatida hurmat qiladilar, ammo hozirgi zamon vorislarining obroʻ-eʼtiboriga nisbatan munosabatlari turlicha. Katolik taʼlimotiga koʻra, Matto 16:18 da Iso Pyotrnini jamoatda alohida mavqega ega boʻlishga vaʼda bergan.

Yangi Ahddagi ikkita umumiy maktub Pyotrga tegishli, ammo zamonaviy olimlar umuman Pyotrning mualliflik huquqini rad etadilar. Uning nomi bilan atalgan bir qancha kitoblar — „Pyotrning Havoriylar faoliyati, Pyotrning Xushxabari, Pyotrning Voizligi, Pyotrning apokalipsisi va Pyotrning Hukmi“ kitoblari xristian mazhablari apokrif sifatida koʻrib chiqilgan va shuning uchun Injil qonunlariga kiritilmagan.

Ismlari va kelib chiqishi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yangi Ahdda aytilganidek, Pyotrning asl ismi „Simon“ (Yunoncha Simōn) „Shimoʻn“ (yunoncha mΣυkεών)."Yahudiylarning taniqli urf-odati yoki Eski Ahdning shaxsini ismini erkak bolaga va shunga oʻxshash oʻxshash yunon / rim nomi bilan berish paytida paydo boʻlgan odatni aks ettiradi" deb tushuntiriladi.Keyinchalik unga oromiy tilida כֵּיפָא (Kepha) ismi beriladi. Koʻplab tarixchilar bu soʻzning maʼnosini „tosh“ deyishadi. Katolik ilohiyotshunos Rudolf Peshning taʼkidlashicha, oromiycha cefa „tosh, toʻp, parcha, parchalanish“ degan maʼnoni anglatadi va „tosh“ bu faqat bir tushuntirishdir; Attic Yunoncha petra „oʻsgan qoyalar, qoyalar, jarliklar, qabrlar“ degan maʼnoni anglatadi; va petros „kichik tosh, toshboʻron, sling tosh, harakatlanuvchi tosh“ degan maʼnoni anglatadi.Boshqa birlari esa boshqa fikrda. Qolgan tarixchilar bu soʻzni „qoʻpol“ deb atashadi.

Biografik maʼlumotlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pyotrning hayotiy voqeasi toʻrtta qoidaga aylangan Injilda, Havoriylarning faoliyati, Yangi Ahd maktublarida, Ibroniylarning kitoblarida va uning hayoti va oʻlimi haqidagi dastlabki Ilohiy Injillarda aytilgan. Yangi Ahdda u Isoning xizmati paytida chaqirilgan birinchi shogirdlardan biri ekanligi aytilgan. Pyotr ilk jamoatda Iso tomonidan tayinlangan birinchi roʻyxatga olingan havoriyga aylangan.

Ilk cherkovning birinchi rahbari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xushxabarchilar va Havoriylar Pyotrni eng taniqli havoriy sifatida tasvirlashadi, garchi u xochga mixlanish paytida Isodan uch marta tongan boʻlsa ham.Xristian anʼanalariga koʻra, Pyotr Isoning paydo boʻlgan birinchi shogirdi boʻlib, Cherkovning birinchi rahbari va tarixdagi birinchi Rim papasidir.

Havoriylarning holati

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pyotr har doim Xushxabarda (Injil) 12 havoriylar orasida birinchi oʻrinda turadi va albatta Havoriylar kitobida ham.