Mushfiqiy Abdurrahmon sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Abdurrahmon Mushfiqiy
 | asl ismi             = {{lang-fa|ابدوررحمآني موشفيقي}}
 | tavallud_sanasi      = 1525-yil
 | tavallud_joyi        = [[Buxoro]], [[Shayboniylar davlati]]
 | vafot_sanasi         = 1588-yil
 | vafot_joyi           = Buxoro, Shayboniylar davlati
}}
'''Mushfiqiy Abdurrahmon''' yoki '''Mavlono Abdurrahmoni Mushfiqiy''' ({{lang-fa|ابدوررحمآني موشفيقي}}; [[1525-yil]], [[Buxoro]], [[Shayboniylar davlati]] — [[1588-yil]], Buxoro, Shayboniylar davlati) — tojik xalqining buyuk shoirlaridan bird {{sfn|БСЭ3 // Мушфики Абдурахман|1969—1978}}, [[g‘azal]], kinoya va yumor sanʼatining rivoji va takomillashuvida muhim oʻrin egallagan.
== Hayoti ==
Hijriy 947-yili (milodiy [[1525]]) Buxoro shahrida kambagʻal oilada tugʻilgan. Mushfiqiyning asl kelib chiqishui [[Marv]]dan boʻlib, ota-onasi keyinchalik Buxoroga kelib oʻrnashib qolgan. Shuning uchun Abdurrahmon marvlik ekanligini koʻp marta eslab oʻtgan. Shoirning otasi shaharning oʻrtahol kishilaridan boʻlib, farzandlarini tarbiyalash uchun koʻp mehnat qilgan. Ammo, juda erta vafot etadi. Oradan koʻp oʻtmay Abdurrahmon Mushfiqiyning onasi ham olamdan oʻtib, yetim qolgan. U bu haqda shunday eslagan:
: Bo padar xursand budam, bevafoyi kard umr,
: Mehr bar modar nihodam, yoft modar ham vafot.
Keyin hunarmandga yordamchi boʻlib ishlagan, hunarmandning yordami bilan maktabda oʻqib, boshlangʻich bilim oladi. Keyinchalik madrasalarda [[arab tili]] [[grammatika]]si va [[fiqh]] ilmi bilan birga [[tarix]], [[falsafa]], hikmat, hisob ilmlarini oʻrgangan. Madrasada Mushfiqiy xayr-ehsonchi yoshlardan iborat buxorolik lavandalar bilan yaqindan tanishib, boʻsh vaqtlarining bir qismini shu guruh suhbatlari va uchrashuvlarida oʻtkazgan. Mushfiqiy madrasada oʻqib yurgan chogʻida sheʼriyat bilan shugʻullanib, tez orada yosh satirik shoir sifatida mashhur boʻlib, hijriy 965-yili (milodiy [[1571]]) 24 bobga boʻlingan 1140 misradan iborat „Gulzori Iram“ masnaviyini va qoʻshigʻini yozgan. Mushfiqiy hijriy 972-yilgacha (milodiy [[1564]]) Buxoroda yashab, keyin [[Samarqand]]ga kelib, qariyb oʻn uch yil shu yerda yashaydi. Mushfiqiy Samarqandda ushbu viloyat hokimi Sulton Said saroyida kutubxonachi boʻlib xizmat qiladi va bir qancha gʻazallardan tashqari hijriy 973-yil (milodiy [[1565]]) da yaratgan va 2020 baytni oʻz ichiga olgan birinchi gʻazal kitobini unga bagʻishlaydi. Biroq kutubxonachining daromadi, hokimning kichik afvlari shoirning ehtiyojini qondira olmagan. Bu vaqtda Mushfiqiy faqirlik, qashshoqlik, uy-joysizlik, rizq va yonilgʻi yoʻqligidan tinmay shikoyat qiladi. [[Abdullaxon II]] 983-yili (milodiy [[1575]]) Samarqandni bosib, butun Oʻrta Osiyoni oʻz qoʻliga oladi. Mamlakatning markazlashuvi natijasida mamlakatning iqtisodiy ahvoli yaxshilandi, ilm-fan, [[madaniyat]], [[musiqa]], [[san’at]], [[hunarmandchilik]], [[qishloq xo‘jaligi]] maʼlum darajada yuksaldi, Oʻrta Osiyoning boshqa mamlakatlar bilan savdosi rivojlandi. Lekin, uning zolimona mehnati shoirni umidsizlikka olib boradi. Hijriy 985-yilda (milodiy [[1577]]) AbdurRahmon Mushfiqiy ikkinchi gʻazallar toʻplamini yozib, shu yili Samarqanddan [[Hindiston]]ga hijrat qilib, Hindiston shohi [[Akbar]] (1556—1605) bilan uchrashgan. Biroq surgun azobiga chiday olmay, bir yildan soʻng Buxoroga qaytadi va Abdullaxon II saroyiga xizmatga oʻtadi, xon tomonidan „Malik ush-shuaro“ mansabiga tayinlanib, umrining oxirigacha shu mansabda qoladi. Mushfiqiy hijriy 996-yili (milodiy [[1588]]) Buxoroda vafot etgan. Uning qabri [[Ikkinchi jahon urushi]]gacha [[Xoʻja Ismat qabristoni]]daligi maʼlum boʻlgan, hozir esa gʻoyib boʻlgan.
== Ijodi ==
Mushfiqiy boy adabiy meros qoldirgan. Shoirning hajviya, gʻazal va qasidalari „Devoni mutoibot“, „Devoni gʻazaliyot“, „Devoni kasoid“, „101 tugun“ („Sadu yak buvad“) kabilarda jamlangan. Goʻzallik va muhabbat haqida „Eram bogʻi“, shuningdek, „Soqiynoma“ va „Jahonnoma“ kabi poetik asarlarni yaratgan. Mushfiqiy asarlari xalq orasida keng tarqalgan va uning oʻzi ham Mulla Mushfiqiy nomi bilan tojik xalq latifalari qahramoniga aylangan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
== Xotirasi ==
[[Dushanbe]]ning Ibn Sino hududidagi koʻchalaridan biri uning nomi bilan atalgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://kartami.ru/dushanbe |title=Карта Душанбе |access-date=2013-09-19 |archive-date=2013-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921175335/http://kartami.ru/dushanbe |deadlink=no }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://wikimapia.org/street/16822352/ru/%D1%83%D0%BB-%D0%9C%D1%83%D1%88%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B8 |title=Wikimapia |access-date=2013-11-13 |archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113154931/http://wikimapia.org/street/16822352/ru/%D1%83%D0%BB-%D0%9C%D1%83%D1%88%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B8 |deadlink=no }}</ref>.
== Adabiyotlar ==
* Бертельс Е. Э., История персидской и таджикской литературы, М., 1970. 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Buxoro shoirlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]]
[[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Buxoroda vafot etganlar]]