Musulmonlar faxri sahifasining manbasini koʻrish

{{Masjid
 |Oʻzbekcha nomi        = Musulmonlar faxri
 |Asl nomi   = {{lang-ru|Гордость мусульман}}
 |Tasvir             = Pride of Muslims mosque Shali.jpg
 |Tasvir imzosi     = Masjidning umumiy koʻrinishi
 |Tasvir kengligi      = 250px
 |Mamlakat                  = Rossiya
 |Hudud turi             = Respublika
 |Hudud                  = Checheniston
 |Joylashuv nomi = shahar
 |Joylashuvi          = Shali
 |Manzil                   = 
  |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec =
  |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
  |region     =   
  |CoordScale = 
 |Maqomi                  = amaldagi
 |Maktab yoʻnalishi          = sunniy
 |IDB                     = 
 |Mulkdor             = davlat mulki
 |Masjid turi              = Jomeʼ-masjid
 |Meʼmoriy uslub     = Islom meʼmorchiligi
 |Loyiha muallifi           = Abduqahhor Turdiyev
 |Meʼmor              = Abduqahhor Turdiyev
 |Binokor               = 
 |Binokorlik tashabbuschisi = Ramzan Qodirov
 |Homiylar          = [[Checheniston Respublikasi]]
 |Asosiy sana           = {{Diqqatga sazovor joylar/Sana||||||}}
 |Qurila boshladi    = [[2012-yil|2012]]
 |Qurilib bitkazildi = [[2019-yil]]lar
 |Imom                    = 
 |Holati               = Jomeʼ-masjid
 |Umumiy maydoni           = 
 |Oʻlchami                 = 
 |Bino maydoni       = 
 |Hajmi             = 
 |Gumbazlar soni      = 
 |Balandligi                  = 
 |Gumbaz balandligi           = 43 m
 |Gumbaz yoʻgʻonligi          = 
 |Minoralar soni    = 4
 |Minoralar balandligi         = 63
 |Qurilish materiali                = oq marmar
 |Tarovih                 = +
 |Saharlik va iftor           = +
 |Kutubxona              = 
 |Madrasa                 = 
 |Sayt                    = 
 |Commons                  = Muslim pride
}}

'''Muhammad paygʻambar (s.a.v.) nomidagi „Musulmonlar faxri“ masjidi (Shali masjidi)''' ({{lang-ru|Мечеть «Гордость мусульман» имени пророка Мухаммеда}}; {{lang-ru|Шалинская мечеть}}) — [[Rossiya Federatsiyasi]] tarkibidagi [[Checheniston]]ning [[Shali]] shahri markazida qad koʻtargan masjid. [[Shali city]] majmuasi tarkibiga kiritilgan. [[Buxoro]] va [[Samarqand]] mumtoz meʼmorchiligi uslubida [[Oʻzbekiston]]lik meʼmor — [[Abduqahhor Turdiyev]] tomonidan loyihalashtirilgan. 2012—2019-yillar mobaynida Oʻzbekistonlik meʼmorlar tomonidan barpo etilgan. Binokorlik tashabbuschisi — [[Ramzan Qodirov]]. Masjidni tantanali ochilish marosimi Chechenistonning birinchi Prezidenti — [[Ahmad Qodirov]] tugʻilgan kuni sanasiga atab belgilangan. Shu kuni oʻzbekcha [[palov]] tayyorlanib, mahalliy aholi va mehmonlarga tortiq qilingan. Hozirgi kungacha [[Yevropa]]ning eng katta masjidi hisoblanadi<ref name="Kun">{{veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/28777407|sarlavha=Chechenistonda Yevropadagi eng katta masjid ochildi|vebsayt=Kun.uz|kirish sanasi=2020-10-05|deadlink=no}}</ref>. Masjid barpo etilishiga qancha mablagʻ sarflangani oshkor etilmagan<ref name="Xs">{{veb manbasi|url=http://xs.uz/uz/post/evropaning-eng-jirik-maszhidini-ozbek-memorlari-barpo-etdilar|sarlavha=Yevropaning eng yirik masjidini Oʻzbek meʼmorlari barpo etdilar|vebsayt=Xs.uz|kirish sanasi=2020-10-05|deadlink=no|qaralgan sana=2020-10-05|arxivsana=2020-10-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201008081540/http://xs.uz/uz/post/evropaning-eng-jirik-maszhidini-ozbek-memorlari-barpo-etdilar}}</ref>. Shali masjidining sigʻimi mahalliy aholi sonidan ikki karra koʻpdir.

== Tarixi ==
Ushbu masjid qurilishi 2012-yilning dekabrida boshlangan. Dastlab 10 ming namozxonga moʻljallangan masjidni 2015-yilda ochish rejalashtirilgan edi. Biroq keyinroq qurilish rejasiga oʻzgartirish kiritilgan, uni foydalanishga topshirish muddati ham uzaytirilgan<ref name="Xs" />.

2017-yili yangi majmua barpo etilayotgan hudud atrofidagi yuzga yaqin uy buzib tashlangan, bu yerda majmuaga eltuvchi maxsus yoʻl barpo etilgan. 2018-yili Shalidagi uylari buzilgan 92 oilaga yangi uylardan iborat posyolka qurib berilgan. 2019-yili qurilayotgan masjid atrofida har xil turdagi qariyb 2000 daraxt, 28 xil atirgul oʻtqazilgan<ref name="Xs" />.

Masjidning qurilishi uchun, Checheniston hukumati tomonidan, [[Shali city]] majmuasi oldidan, 5 gektardan koʻproq yer ajratilgan. Masjidni [[Ramzan Qodirov]] nomiga qoʻyilishi taxmin qilingan boʻlsada<ref name="Ria">{{veb manbasi|url=https://ria.ru/20190823/1557819836.html|sarlavha=Золото и ручная роспись: в Чечне открывается самая большая в Европе мечеть|vebsayt=Ria.ru|kirish sanasi=2020-10-05|deadlink=no}}</ref>, biroq Qodirovning oʻzi masjid ochilishi vaqtida barcha uchun kutilmaganda masjid [[Muhammad paygʻambar]] nomi bilan atalishini ma'lum qilgan<ref name="Kun" />. Baʼzi bir sharqshunoslarning fikriga koʻra, Qodirovning ''Musulmonlar faxri'' masjidiga oʻz ismini berishdan bosh tortishi va uni Muhammad paygʻambar nomi bilan ochilishi, Prezidentning Islom dunyosidagi obroʻsini oshirish va shu bilan birga uning tanqidchilariga javob berish maqsadida amalga oshirilgan<ref name="Kavkazuzel">{{veb manbasi|url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/339409/|sarlavha=Переименование мечети в Шали стало ответом Кадырова на упреки в гордыне|vebsayt=Kavkaz-uzel.eu|kirish sanasi=2020-10-05|deadlink=no}}</ref>.

Masjidni tantanali ochilish marosimi Chechenistonning birinchi Prezidenti — [[Ahmad Qodirov]] tavalludining 68 yilliga atab belgilangan<ref name="Ria" />, 2019-yilning 23-avgustida oʻtkazilgan. Unda jami 43 mamlakatdan 150 oliymaqom mehmonlar, shu jumladan, [[Oʻzbekiston musulmonlari idorasi]] rahbari, muftiy [[Usmonxon Alimov]] ham qatnashgan. Oʻzbekistonlik bir guruh oshpazlar oʻzbekcha [[palov]] tayyorlab, mahalliy aholi va mehmonlarga tortiq qilishgan. Shu kuni Shali shahrida Qurʼon hofizlari maktabi ham ochilgan<ref name="Xs" />.

== Meʼmorchiligi ==
Yevropaning eng yirik masjidi [[Buxoro]] va [[Samarqand]] mumtoz meʼmorchiligi uslubida Oʻzbekistonlik meʼmorlar tomonidan barpo etilgan. Masjidning Bosh arxitektori etib, uning loyiha muallifi bo'lmish, Oʻzbekistonlik meʼmor — [[Abduqahhor Turdiyev]] taʼyinlangan. Loyihaga, Checheniston Prezidenti [[Ramzan Qodirov]] mulohazalari va takliflari asosida, oʻzgartirishlar kiritilgan<ref name="Xs" />.

Shali masjidining sigʻimi mahalliy aholi sonidan ikki karra koʻpdir<ref name="Kavkaz">{{veb manbasi|url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/339664/|sarlavha=Масштабы мечети в Шали вызвали сомнения в оправданности строительства|vebsayt=Kavkaz-uzel.eu|kirish sanasi=2020-10-05|deadlink=no}}</ref>. Uning ichi 30 mingdan koʻproq, qoʻshni hududlari esa 70 miggacha namozxonlarga moʻljallangan<ref name="Xs" />.

Masjid qurilishida faqatgina [[Gretsiya]]ning [[Tasos]] orolidan qazib olinadigan, qayta ishlangan va zarur shakl berilgan oq [[marmar]]dan foydalanilgan<ref name="Xs" />.

Masjidga [[Oʻrta Osiyo]] meʼmorchiligi uslibida yaratilgan [[peshtoq]] orqali kiriladi. Masjid toʻrtta minoradan (63 m.), bir nechta gumbaz va yarim gumbazlardan iborat. Markaziy gumbazi 40 metrdan balandroq. Masjid hududini 12 ta favvora bezab turadi<ref name="Kun" />.

Masjidning zalida [[lotos]] shaklidagi, maxsus buyurtma boʻyicha [[Turkiya]]da yasalgan qandil oʻrnatilgan (balandligi 8 m; ogʻirligi 3 t.). U 400 ta chiroq [[Swarovski billurlari]] va oltin bilan bezatilgan<ref name="Xs" />.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{Ovozli Vikipediya|sana=2022-06-09|Musulmonlar faxri.ogg}}