Mut

Мут (юнон. Мw.т — „она“) — қадимги Миср осмон маъбудаси, Тебан триадасининг иккинчи вакили (Амон — Мут — Хонсу), она маъбудаси ва оналик рамзи.

Тасвири

Мут бирлашган пшент тожи кийган аёл ва бошида грифт — унинг иэроглифи сифатида тасвирланган. Ўз ўғли Хонсуга эга бўлган Мут Монтуни, шу жумладан Тебан пантеонида асраб олди, бу унинг оналик маъбудаси мақомини тасдиқлади.

Аменхотеп-ИИИ ҳукмронлиги даврида мусиқий маросим асбоби, менат бўйинбоғи Хатҳор эмас, балки Мут маъбудаси култи билан боғланган эди.

Мифология ва култ

Дастлаб, Мут герман Огдоад билан боғлиқ мифологик эътиқодлар тизимида асл Нун океанининг аёл жуфтлиги бўлган Наунет сувларининг эпитети ҳисобланган. Вақт ўтиши билан Мутнинг ўзи яратувчи маъбуда қиёфасида ҳаракат қила бошлади.

Ўрта Қироллик Мисрнинг пойтахти бўлган юксалиши даврида худолар шоҳи деб эълон қилинган маҳаллий худо Омоннинг аҳамияти шунга мос равишда ортди, шунинг учун унинг рафиқаси Амаунетнинг ўрни кичик эди. Амоннинг аёл эквиваленти, ранг-баранг маъбуда Мут томонидан олинган.

Мут Амонанинг онаси, хотини ва қизи ҳисобланган, „яратувчисининг онаси ва ўғлининг қизи“ — илоҳий абадиятнинг ифодаси. Унинг исмлари орасида „она маъбуда“, „маъбудалар маликаси“, "осмон бекаси (маликаси), „худоларнинг онаси“ ҳам бор. Мут доимий эпитети „Ишру кўлининг бекаси“, унинг ибодатхонасидаги муқаддас кўл номидан келиб чиққан ҳолда, Аменхотеп ИИИ томонидан Карнакнинг асосий ибодатхонасининг шимоли-шарқида қурилган ва у билан сфинкслар хиёбони ҳам боғланган.

Ҳар йили бўлиб ўтадиган Опет байрамида — Амун ва Мут никоҳ маросими давомида бу худолар ва уларнинг фарзанди Хонсу тасвирлари туширилган Карнак ибодатхонасидан Луксорга олиб кетилган. Байрам Ахет ойининг иккинчи ярмига, Нил дарёсининг тошқин мавсумига тўғри келар эди ва Янги Шоҳлик давридан бери нишонланади.