Нагара (арабча: نقارة‎‎ нақр — урмоқ, қоқмоқ) — икки ёқлама ноғоранинг бир тури. Озарбайжон, Грузия (доли), Арманистонда (доол, дҳол) тарқалган[1].

Нагара, нагора[2], наккара номи остида зарбли чолғу асбобларининг яна бир тури мавжуд — Озарбайжон (гоша нагара)[3][4], Арманистон (нагара)[3], Грузия (диплипито)[3], Ўзбекистон, Тожикистон[2], Ҳиндистон[3] мусиқаларида қўлланадиган жуфт ноғоралар. Шунингдек қаранг: Накрлар.

Озарбайжон ноғораси

Озарбайжон ноғораси (озарбайжонча: Наğара), ҳажмига қараб, қуйидаги турларга бўлинади[2]:

  • Кёс нагара, беюк нагара — катта ноғора.
  • Бала нагара, чюре нагара — ўрта.
  • Кичик нагара — кичик.

Ижро

Нагарни икки ёки бир қўл билан ўйнайдилар, халқ оғзаки ижодининг айрим намуналарида таёқчалардан фойдаланадилар. Турли ансамблларда (шу жумладан, замонавий муғомларда) ритмик чолғу сифатида, айниқса зурн, балабанлар билан бирга қўлланади. Нагар чалиш катта ритмик ва динамик хилма-хиллик билан ажралиб туради[2]. „Наагар“ чалиш кўпинча „Ялла“, „Жанги“ рақслари ва бошқа ритмик рақсларга ҳамроҳ бўлади. У анъанавий халқ маросимларида ва халқ театр ўйинларида қўлланади. Ҳозирги вақтда нагара халқ чолғулари ансамбллари ва оркестрларида етакчи чолғу сифатида катта рол ўйнайди[5].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Меджнун Керимов. Голтуг нагара // Атлас традиционной азербайджанской музыки : сайт.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Музыкальная энциклопедия 1976.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Атлас 1963.
  4. ↑ Спеcтор, Жоҳанна. „Нагара.“ Грове Мусиc Онлине. 11 Феб. 2013; Аccессед 28 Феб. 2022. ҳттпс://www-охфордмусиcонлине-cом.wикипедиалибрарй.идм.оcлc.орг/гровемусиc/виэw/10.1093/гмо/9781561592630.001.0001/омо-9781561592630-э-4002232653
  5. ↑ Алендер И.З. На́гара // Музыкальные инструменты Индии. — М.: Наука, 1979. — С. 31. — 48 с.

Адабиётлар

  • „Нагара“, Музыкальная энциклопедия. Том 3. М.: Советская энциклопедия, 1976. 
  • „Нагара́ азербайджанская (с. 86). До́ли, далаба́нди грузинская (с. 98). Доол армянский (с. 92)“, Атлас музыкальных инструментов народов СССР. М.: МузГИз, 1963.