Kubro: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Kubro | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | |||
| religion = [[Islom]] | |||
| region = [[Koʻhna Urganch]] | |||
| era = [[Islom oltin davri]] | |||
| image = File:Najm_ad-Din_al-Kubra_Mausoleum.JPG | |||
| caption = [[Najmiddin Kubro maqbarasi]] | |||
| name = Najmiddin Kubro | |||
| birth_date = 1145-yil [[Bizning era|BE]]<br/>([[Hijriy yil hisobi|540-yil HY]]), [[Koʻhna Urganch]], [[Xorazmiylar|Xorazmiylar imperiyasi]] | |||
| birth_place = | |||
| death_date = 1221-yil [[Bizning era|BE]]<br/>([[Hijriy yil hisobi|618-yil HY]]) | |||
| death_place = [[Koʻhna Urganch]], [[Xorazmiylar|Xorazmiylar imperiyasi]] | |||
| resting_place = [[Koʻhna Urganch]], [[Turkmaniston]] | |||
| Sufi_order = [[Kubroviylik|Kubroviya]] (''asoschi'') | |||
| main_interests = [[Tasavvuf|Soʻfiylik]] | |||
| denomination = [[Sunniylik]] | |||
| jurisprudence = [[Shofiʼiylik|Shofiʼiylik maktabi]] | |||
| creed = [[Mutakallimlar|Mutakallim]] | |||
}} | |||
[[Fayl:Najmeddin Kubra Mausoleum.jpg|thumb]] | |||
'''Kubro''', Najmiddin Kubro ([[taxallus]]i; asl [[ism]]-[[sharif]]i Ahmad ibn Umar ibn Muhammad Xivaqiy al-Xorazmiy) ([[1145]]—[[Xiva]]—[[1221]]) – ulugʻ [[shayx]], [[tasavvuf]]ning taniqli [[vakillik|vakillar]]idan biri, [[kubroviylik]] [[tariqat]]ining asoschisi (uning taxallusi „[[din]]ning ulugʻ [[yulduz]]i“ maʼnosini beradi). | |||
Najmiddin Kubro 1146-yilda Xorazmda tugʻilib, umrining birinchi yarmini sayohatda (Nishopur, Hamadon, Isfahon, Makka, Iskandariya) oʻtkazgan. 1184-yilda vataniga qaytib keladi. Oʻshandan beri uning faoliyati Oʻrta Osiyoda boʻlib, koʻplab shogirdlari boʻlgan. | |||
Najmiddin Kubroning [[karomat]] koʻrsatish, voqealarni oldindan bilish, oʻtkir nazari bilan taʼsir eta olish hislatiga ega [[inson]] boʻlganligi haqida [[rivoyat]]lar tarqalgan. Najmiddin Kubro [[yosh]]ligidan [[ilm]]ga [[qiziqish|qiziqqan]], [[qobiliyat]]li boʻlgan. [[Islom]] [[asos]]lari, [[shariat]], [[hadis]] va [[tafsir]]ni juda tez oʻzlashtirib oladi. 16—17 yoshlarida tahsilni chuqurlashtirish maqsadida [[Xorazm]]dan chiqib, [[Eron]], [[Misr]], Shomu Iroq [[mamlakat]]larini kezadi. Tariqatdan xabardor boʻlishga intilib, bir necha shayx, [[darvish]]lar suhbatida boʻladi. Ilk dafʼa Misrda shayx Roʻzbixon Vazzon Misriy ([[1189]]-yil)ga [[murid]] toʻshadi, undan tariqat [[odob]]ini oʻrganadi, shayxning qiziga [[nikoh toʻyi|uylanadi]]. Keyinchalik [[Hamadon]]da shayx Ammor Yosir ([[1187]]-yil), [[Dizpul|Dizful]]da shayx Ismoil Qasriy ([[1193]]-yil) kabi ustozlardan saboq oldi. 25 yildan ortiq umrini ilm tahsiliga bagʻishlagan Kubro [[1185]]-yil Xorazmga kaytib keladi. Bu yerda katta [[xonaqoh]] [[qurilish|qurdirib]], oʻz diniy [[maktab]]ini yaratadi. Kubro kishilarni ezgulikka, ilmga, saxonat va mardlikka daʼvat etdi. Uning [[tarbiya]]sini olgan yuzlab odamlar irfoniy [[maʼrifat]]dan bahramand boʻldilar. Najmiddin Kubroning muridlari [[Majdiddin Bagʻdodiy]] ([[1209]]/[[1219]]-yil), Saʼdiddin Humaviy ([[1252]]-yil), Najmiddin Doya ([[1256]]-yil) tasavvuf tarixida [[nom]] qozongan shayxlardir. | |||
== Asarlari == | |||
Najmiddin Kubro oʻzining „Al-usul al-ashara“, „Risola at Turuk“, „Fi axbob-us-solikin“, „Favoyid ul jamol“ va boshqa koʻplab asarlarida „latoif“ nazariyasiga muhim eʼtibor beradi. Unga koʻra, koinot ong, his-tuygʻular, ruh va tana bilan oʻralgan koʻrinmas markazdan iborat. Soʻfiy maxsus mashqlar yordamida holat, shakl va rang oʻzgarishi natijasi boʻlgan bu markazni his qilishi va koʻrishi kerak. Kubroning fikricha, muridning ruhiy holati uch komponentdan: aylana, dogʻ va nuqtadan oʻtishi kerak. Doira – Koinot, dogʻ – dunyo timsoli, nuqta – Olamning markazi (vahdat). Nuqtaning mohiyatini anglash ilohiy olamning mohiyatini anglashdir<ref>{{Veb manbasi |url=https://ziyouz.uz/ru/deyateli/velikie-mysliteli-uzbekistana/69-2012-09-02-13-44-51 |sarlavha=Нажмиддин Кубро (1145-1221) |sana=02.09.2012 |qaralgan sana=25.10.2023 |nashriyot=ziyouz.uz}}</ref>. | |||
Najmiddin Kubro Misrda Sharq falsafasi bilan shugʻullanadi va uning sirlarini oʻrganadi. U hadis ilmi bilan qiziqib Nishopurda Abul Makkorim Lubon va Abu Jafar Samdloniy, Tabrizda Abu Mansur Xaft, Makkai Mukarramada Abu Muxammad Tabbex va Iskandariyada Abu Tohir Salafiy xizmatlariga yetishib ulardan hadis ilmlarini oʻrganadi. | |||
Najmiddin Kubro ulardan har tomonlama saboqlarni olgach yana safarga chiqadi. U Tabrizga Abumansur Hafdah oldiga borib shogird tushadi, u yerda hadis ilmiga bagʻishlangan „Sharhus–sunna“ kitobidan saboq oladi. | |||
Najmiddin Kubro oʻz qarashlarini [[arab tili]]da yozgan bir necha [[risola]]larida [[bayon]] etgan. Ulardan asosiylari: „Favoih aljamol va favotih al-jalol“ („Jamol xushboʻyliklari va jalolning kashfi“), „Al-usul al-ashara“ („[[10 (son)|Oʻn]]ta [[usul]]“), „Risola at-turuq“ („Tariqatlar risolasi“), „Risolat al-xoif al-hoim min lavm alloim“ („Malomatchining malomatidan hazar qiluvchi haqida risola“) va boshqa Kubroning [[fors tili]]da yozgan „Fi odobus solikin“ („[[Solik]]lar [[odob]]i haqida“) risolasi ham bor. Kubro [[Qurʼon]]ga mutasavviflar nuqtai nazaridan [[sharh]] berishni oxirigacha yetkaza olmadi, bu ishni uning shogirdlari tugalladi. Forscha [[ruboiy]]larida javonmardlik, pok [[axloq]] [[gʻoya]]lari ifodalangan. | |||
== Kubroviya tariqati == | |||
{{Asosiy|Kubroviylik}} | |||
Najmiddin Kubro – tasavvufning mashhur shayxlaridan biri „Kubraviya“ tariqatining asoschisi hisoblanadi. Najmiddin Kubro Xorazmga 1185-yilda qaytib keladi. U 25 yildan ortiq umrini ilm olishga bagʻishlaydi. U Xorazmga qaytgach, katta xonaqoh qurdirib Kubraviya taʼlimotiga asos soladi. Uning qoʻli ostida yuzlab odamlar tarbiyalanib tahsil olishadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://xorazmiy.uz/uz/pages/view/456 |sarlavha=Нажмиддин Кубро |sana=2009-yil |qaralgan sana=25.10.2023 |nashriyot=xorazmiy.uz}}</ref>. | |||
[[Kubroviylik|Kubroviya]] Najmiddin Kubro asos solgan [[tasavvuf]] tariqati boʻlib, uning asosiy vazifasi komil insonni tarbiyalash edi. Kubroviya [[tariqat]]ida talab, sadoqat, ishq, muhabbat, oshiqlikning inson uchun naqadar zarur ekanligi eʼtirof etiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://oyina.uz/uz/generation/136 |sarlavha=Najmiddin Kubro |qaralgan sana=2023-10-07}}</ref>. Kubroviyaning [[Eron]]da kuchli taʼsirga ega [[shialik]] bilan aloqasi tufayli butun [[Islom]] olamiga mashhur boʻlganini koʻrish mumkin<ref>{{cite journal|last=Algar|first=Hamid|title=Some Observations on Religion in Safavid Persia|journal=Iranian Studies|date=Winter–Spring 1974|volume=7|issue=1/2|pages=287–293|jstor=4310165|doi=10.1080/00210867408701467 |issn = 0021-0862 }}</ref>. Kubroviya XIII asrda Kubro vafot etguniga qadar unchalik mashhur boʻlmagan. Kubroviylik [[Markaziy Osiyo]]dan tashqarida ham katta rivojlanishga erishdi, lekin uning taʼsiri va mavjudligi faqat XV-XVI asrgacha davom etdi. Tariqat [[Usmonlilar imperiyasi]] davrida [[Naqshbandiya]]ning (yana bir tasavvuf tariqati) soyasida qoldi, ammo bu paytda unga ergashuvchilar hali ham topilar edi. Bu hodisalardan oldin, kubroviylik Ishhoh al-Xuttaloniy (vaf. 1423) rahbarligidan keyin ''nurbaxshiya'' va [[Zahabiy shia tariqati|''zahabiyaga'']] boʻlindi. Nurbaxshiyaga ergashganlar oxir-oqibat XVI asr oxirida [[Safaviylar]] davrida taʼqibga uchradilar, zahabiya esa hozirgacha saqlanib qolgan, uning markazi [[Sheroz]] shahri hisoblanadi<ref>{{cite journal|last=Algar|first=H|title=Kubra|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kubra-SIM_4470?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&s.q=kubrawiyya|journal=Encyclopaedia of Islam|accessdate=2013-04-26|date=2012-04-24}}</ref>. | |||
Kubroviyaning [[Oʻrta Osiyo]]dagi taʼsiri u yerda koʻplab siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy faoliyatni yoʻlga qoʻydi, biroq naqshbandiya bu gʻoyalarni oʻzining toʻliq salohiyati bilan rivojlantirdi. Kubroviyaning asosiy taʼlimoti „koʻrish tajribasi tahliliga asoslangan yaxshi rivojlangan tasavvuf psixologiyasi“ edi"<ref name="DeWeese 1988 45–83">{{cite journal |last=DeWeese |first=Devin |title=The Eclipse of the Kubraviya in Central Asia |journal=Iranian Studies |year=1988 |volume=21 |issue=1/2 |pages=45–83 |jstor=4310594 |doi=10.1080/00210868808701709}}</ref>. Ular [[tasavvuf|soʻfiylarning]] kundalik hayotda boshdan kechirgan ruhiy kechinmalarini tushuntirishga eʼtibor qaratadilar. Ularning eng katta tashvishi ruhiy tasavvurlarni idrok etish vositasi sifatida [[zikr]]ga toʻliq eʼtibor berish edi<ref name="DeWeese 1988 45–83"/>. | |||
[[Hindiston]]ning [[Bihar]] va [[Bengaliya|Bengal]] mintaqalarida [[Biharsharif]]ga dafn etilgan Maxdum Sharfuddin Ahmad Yahyo Maneri Hoshmiy tomonidan Firdavsiy Kubroviya tariqati targʻib qilingan. | |||
== Shogirdlari == | |||
Najmiddin Kubroning oʻn ikki shogirdi orasida [[Najmiddin Roziy]], [[Sayfiddin Boharziy maqbarasi|Sayfiddin Boharziy]], [[Majdiddin Bagʻdodiy]], Ali ibn lala Gʻznaviy va [[Jaloliddin Rumiy]]ning otasi [[Bahoviddin Valad]]larni keltirish mumkin. Biroq, uning eng taniqli va nufuzli shogirdlaridan biri [[Saʼdiddin Humaviy]] edi. Kubro Humaviyga yaqinlashib kelayotgan [[moʻgʻullar istilosi]] xavfi ostida yashayotgan shaharni tark etishini aytgan. Biroq, u Kubro bilan qolib, uning [[ijoza]]sini oldi. Bu uning soʻfiy ustozi oldida nafaqat shogirdlik, balki doʻst sifatidagi yaxshi xislatini koʻrsatadi. Humaviy Kubro ijodi va Kubroviyaning taʼsiri ostida 30 dan ortiq muhim [[qoʻlyozma]]lar va boshqa asarlar yozgan. | |||
== Vafoti == | |||
Najmiddin Kubro [[moʻgʻullar|moʻgʻul]] [[bosqinchilik|bosqinchilari]]ga qarshi [[jang|jangda 1216-1222-yillar boʻlib oʻtgan jang]]da [[shahid]] boʻlgan. [[Qabr]]i [[Koʻhna Urganch]]da. Keksa shayx va donishmand insonning bu jangdagi qahramonligi, jasorati [[avlod]]larga ibrat boʻlib qoldi. Kubro shaxsi va uning merosi [[Oʻzbekiston]]da [[mustaqillik]] tufayli oʻrganila boshlandi. [[1995]]-yilda Oʻzbekistonda Najmiddin Kubro tavalludining 850-yilligi [[nishon]]landi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
== Adabiyotlar == | |||
* Bertels Ye. E., Sufizm i sufiyskaya literatura, M., 1965; Komilov N., Najmiddin Kubro, T., 1995; Joʻzjoniy A. Sh., Tasavvuf va inson, T., 2001. | |||
* [http://kh-davron.uz/ijod/kitoblar/xurshid-davron-shahidlar-shohi-najmiddin-kubro-tushlari-01.html Xurshid Davron. Shahidlar shohi yoxud Shayx Kubro tushlari.] Tarixiy-maʼrifiy qissa. I nashri: T."Yangi asr avlodi", 1998. II nashr: T. „Fan“, 1998. | |||
== Havolalar == | |||
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> | |||
{{Xuroson allomalari}} | |||
[[Turkum:Xivada tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:Islom:Shaxslar]] | |||
[[Turkum:1145-yilda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:Tasavvuf namoyondalari]] | |||
[[Turkum:1221-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:Xorazmshohlar davlati]] | |||
[[Turkum:Kubroviylik]] | |||
[[Turkum:Tasavvuf tariqatlari asoschilari]] | |||
[[Turkum:Toshoʻgʻuz viloyati kishilari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Najmiddin Kubro | |
|---|---|
 Najmiddin Kubro maqbarasi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
1145-yil BE (540-yil HY), Koʻhna Urganch, Xorazmiylar imperiyasi |
| Vafoti |
1221-yil BE (618-yil HY) |
| Koʻhna Urganch, Turkmaniston | |
| Dini | Islom |
| Era | Islom oltin davri |
| Hudud | Koʻhna Urganch |
| Mazhab | Sunniylik |
| Yurisprudensiya | Shofiʼiylik maktabi |
| Imom | Mutakallim |
| Asosiy qiziqish(lar)i | Soʻfiylik |
| Tariqat | Kubroviya (asoschi) |
Kubro, Najmiddin Kubro (taxallusi; asl ism-sharifi Ahmad ibn Umar ibn Muhammad Xivaqiy al-Xorazmiy) (1145—Xiva—1221) – ulugʻ shayx, tasavvufning taniqli vakillaridan biri, kubroviylik tariqatining asoschisi (uning taxallusi „dinning ulugʻ yulduzi“ maʼnosini beradi).
Najmiddin Kubro 1146-yilda Xorazmda tugʻilib, umrining birinchi yarmini sayohatda (Nishopur, Hamadon, Isfahon, Makka, Iskandariya) oʻtkazgan. 1184-yilda vataniga qaytib keladi. Oʻshandan beri uning faoliyati Oʻrta Osiyoda boʻlib, koʻplab shogirdlari boʻlgan.
Najmiddin Kubroning karomat koʻrsatish, voqealarni oldindan bilish, oʻtkir nazari bilan taʼsir eta olish hislatiga ega inson boʻlganligi haqida rivoyatlar tarqalgan. Najmiddin Kubro yoshligidan ilmga qiziqqan, qobiliyatli boʻlgan. Islom asoslari, shariat, hadis va tafsirni juda tez oʻzlashtirib oladi. 16—17 yoshlarida tahsilni chuqurlashtirish maqsadida Xorazmdan chiqib, Eron, Misr, Shomu Iroq mamlakatlarini kezadi. Tariqatdan xabardor boʻlishga intilib, bir necha shayx, darvishlar suhbatida boʻladi. Ilk dafʼa Misrda shayx Roʻzbixon Vazzon Misriy (1189-yil)ga murid toʻshadi, undan tariqat odobini oʻrganadi, shayxning qiziga uylanadi. Keyinchalik Hamadonda shayx Ammor Yosir (1187-yil), Dizfulda shayx Ismoil Qasriy (1193-yil) kabi ustozlardan saboq oldi. 25 yildan ortiq umrini ilm tahsiliga bagʻishlagan Kubro 1185-yil Xorazmga kaytib keladi. Bu yerda katta xonaqoh qurdirib, oʻz diniy maktabini yaratadi. Kubro kishilarni ezgulikka, ilmga, saxonat va mardlikka daʼvat etdi. Uning tarbiyasini olgan yuzlab odamlar irfoniy maʼrifatdan bahramand boʻldilar. Najmiddin Kubroning muridlari Majdiddin Bagʻdodiy (1209/1219-yil), Saʼdiddin Humaviy (1252-yil), Najmiddin Doya (1256-yil) tasavvuf tarixida nom qozongan shayxlardir.
Asarlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Najmiddin Kubro oʻzining „Al-usul al-ashara“, „Risola at Turuk“, „Fi axbob-us-solikin“, „Favoyid ul jamol“ va boshqa koʻplab asarlarida „latoif“ nazariyasiga muhim eʼtibor beradi. Unga koʻra, koinot ong, his-tuygʻular, ruh va tana bilan oʻralgan koʻrinmas markazdan iborat. Soʻfiy maxsus mashqlar yordamida holat, shakl va rang oʻzgarishi natijasi boʻlgan bu markazni his qilishi va koʻrishi kerak. Kubroning fikricha, muridning ruhiy holati uch komponentdan: aylana, dogʻ va nuqtadan oʻtishi kerak. Doira – Koinot, dogʻ – dunyo timsoli, nuqta – Olamning markazi (vahdat). Nuqtaning mohiyatini anglash ilohiy olamning mohiyatini anglashdir[1].
Najmiddin Kubro Misrda Sharq falsafasi bilan shugʻullanadi va uning sirlarini oʻrganadi. U hadis ilmi bilan qiziqib Nishopurda Abul Makkorim Lubon va Abu Jafar Samdloniy, Tabrizda Abu Mansur Xaft, Makkai Mukarramada Abu Muxammad Tabbex va Iskandariyada Abu Tohir Salafiy xizmatlariga yetishib ulardan hadis ilmlarini oʻrganadi.
Najmiddin Kubro ulardan har tomonlama saboqlarni olgach yana safarga chiqadi. U Tabrizga Abumansur Hafdah oldiga borib shogird tushadi, u yerda hadis ilmiga bagʻishlangan „Sharhus–sunna“ kitobidan saboq oladi.
Najmiddin Kubro oʻz qarashlarini arab tilida yozgan bir necha risolalarida bayon etgan. Ulardan asosiylari: „Favoih aljamol va favotih al-jalol“ („Jamol xushboʻyliklari va jalolning kashfi“), „Al-usul al-ashara“ („Oʻnta usul“), „Risola at-turuq“ („Tariqatlar risolasi“), „Risolat al-xoif al-hoim min lavm alloim“ („Malomatchining malomatidan hazar qiluvchi haqida risola“) va boshqa Kubroning fors tilida yozgan „Fi odobus solikin“ („Soliklar odobi haqida“) risolasi ham bor. Kubro Qurʼonga mutasavviflar nuqtai nazaridan sharh berishni oxirigacha yetkaza olmadi, bu ishni uning shogirdlari tugalladi. Forscha ruboiylarida javonmardlik, pok axloq gʻoyalari ifodalangan.
Kubroviya tariqati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Najmiddin Kubro – tasavvufning mashhur shayxlaridan biri „Kubraviya“ tariqatining asoschisi hisoblanadi. Najmiddin Kubro Xorazmga 1185-yilda qaytib keladi. U 25 yildan ortiq umrini ilm olishga bagʻishlaydi. U Xorazmga qaytgach, katta xonaqoh qurdirib Kubraviya taʼlimotiga asos soladi. Uning qoʻli ostida yuzlab odamlar tarbiyalanib tahsil olishadi[2].
Kubroviya Najmiddin Kubro asos solgan tasavvuf tariqati boʻlib, uning asosiy vazifasi komil insonni tarbiyalash edi. Kubroviya tariqatida talab, sadoqat, ishq, muhabbat, oshiqlikning inson uchun naqadar zarur ekanligi eʼtirof etiladi[3]. Kubroviyaning Eronda kuchli taʼsirga ega shialik bilan aloqasi tufayli butun Islom olamiga mashhur boʻlganini koʻrish mumkin[4]. Kubroviya XIII asrda Kubro vafot etguniga qadar unchalik mashhur boʻlmagan. Kubroviylik Markaziy Osiyodan tashqarida ham katta rivojlanishga erishdi, lekin uning taʼsiri va mavjudligi faqat XV-XVI asrgacha davom etdi. Tariqat Usmonlilar imperiyasi davrida Naqshbandiyaning (yana bir tasavvuf tariqati) soyasida qoldi, ammo bu paytda unga ergashuvchilar hali ham topilar edi. Bu hodisalardan oldin, kubroviylik Ishhoh al-Xuttaloniy (vaf. 1423) rahbarligidan keyin nurbaxshiya va zahabiyaga boʻlindi. Nurbaxshiyaga ergashganlar oxir-oqibat XVI asr oxirida Safaviylar davrida taʼqibga uchradilar, zahabiya esa hozirgacha saqlanib qolgan, uning markazi Sheroz shahri hisoblanadi[5].
Kubroviyaning Oʻrta Osiyodagi taʼsiri u yerda koʻplab siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy faoliyatni yoʻlga qoʻydi, biroq naqshbandiya bu gʻoyalarni oʻzining toʻliq salohiyati bilan rivojlantirdi. Kubroviyaning asosiy taʼlimoti „koʻrish tajribasi tahliliga asoslangan yaxshi rivojlangan tasavvuf psixologiyasi“ edi"[6]. Ular soʻfiylarning kundalik hayotda boshdan kechirgan ruhiy kechinmalarini tushuntirishga eʼtibor qaratadilar. Ularning eng katta tashvishi ruhiy tasavvurlarni idrok etish vositasi sifatida zikrga toʻliq eʼtibor berish edi[6].
Hindistonning Bihar va Bengal mintaqalarida Biharsharifga dafn etilgan Maxdum Sharfuddin Ahmad Yahyo Maneri Hoshmiy tomonidan Firdavsiy Kubroviya tariqati targʻib qilingan.
Shogirdlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Najmiddin Kubroning oʻn ikki shogirdi orasida Najmiddin Roziy, Sayfiddin Boharziy, Majdiddin Bagʻdodiy, Ali ibn lala Gʻznaviy va Jaloliddin Rumiyning otasi Bahoviddin Valadlarni keltirish mumkin. Biroq, uning eng taniqli va nufuzli shogirdlaridan biri Saʼdiddin Humaviy edi. Kubro Humaviyga yaqinlashib kelayotgan moʻgʻullar istilosi xavfi ostida yashayotgan shaharni tark etishini aytgan. Biroq, u Kubro bilan qolib, uning ijozasini oldi. Bu uning soʻfiy ustozi oldida nafaqat shogirdlik, balki doʻst sifatidagi yaxshi xislatini koʻrsatadi. Humaviy Kubro ijodi va Kubroviyaning taʼsiri ostida 30 dan ortiq muhim qoʻlyozmalar va boshqa asarlar yozgan.
Vafoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Najmiddin Kubro moʻgʻul bosqinchilariga qarshi jangda 1216-1222-yillar boʻlib oʻtgan jangda shahid boʻlgan. Qabri Koʻhna Urganchda. Keksa shayx va donishmand insonning bu jangdagi qahramonligi, jasorati avlodlarga ibrat boʻlib qoldi. Kubro shaxsi va uning merosi Oʻzbekistonda mustaqillik tufayli oʻrganila boshlandi. 1995-yilda Oʻzbekistonda Najmiddin Kubro tavalludining 850-yilligi nishonlandi[7].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Нажмиддин Кубро (1145-1221)“. ziyouz.uz (2012-yil 2-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 25-oktyabr.
- ↑ „Нажмиддин Кубро“. xorazmiy.uz (2009-yil). Qaraldi: 2023-yil 25-oktyabr.
- ↑ „Najmiddin Kubro“. Qaraldi: 2023-yil 7-oktyabr.
- ↑ Algar, Hamid (Winter–Spring 1974). "Some Observations on Religion in Safavid Persia". Iranian Studies 7 (1/2): 287–293. doi:10.1080/00210867408701467. ISSN 0021-0862.
- ↑ Algar, H (2012-04-24). "Kubra". Encyclopaedia of Islam. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kubra-SIM_4470?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&s.q=kubrawiyya. Qaraldi: 2013-04-26.
- ↑ 6,0 6,1 DeWeese, Devin (1988). "The Eclipse of the Kubraviya in Central Asia". Iranian Studies 21 (1/2): 45–83. doi:10.1080/00210868808701709.
- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Bertels Ye. E., Sufizm i sufiyskaya literatura, M., 1965; Komilov N., Najmiddin Kubro, T., 1995; Joʻzjoniy A. Sh., Tasavvuf va inson, T., 2001.
- Xurshid Davron. Shahidlar shohi yoxud Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa. I nashri: T."Yangi asr avlodi", 1998. II nashr: T. „Fan“, 1998.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] |
Vikiiqtibosda Kubroga tegishli iqtiboslar mavjud. |
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |