Natalya Estemirova sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Natalya Estemirova
 | asl oti              = {{lang-ru|Наталья Эстемирова}}
 | tasvir               = Natalia Estemirova.jpg
 | tavallud_sanasi      = {{birth date|1958|02|18}}
 | tavallud_joyi        = [[Kamishlov]], [[Sverdlovsk viloyati]], [[RSFSR]], [[SSSR]]
 | vafot_sanasi         = {{death date|2009|07|15}}
 | vafot_joyi           = Gazi-Yurt, Nazran tumani, [[Ingushetiya]], [[Rossiya]]
 | fuqaroligi           = {{RUS}}
 | taʼlimi              = Chechen davlat universiteti<br/>[[Moskva davlat universiteti]]
 | kasbi                = jurnalist, huquq himoyachisi, yozuvchi, oʻqituvchi
}}
'''Natalya Xusaynovna Estemirova''' ({{Lang-ru|Ната́лья Хусаи́новна Эстеми́рова}}) – [[Rossiya|rossiyalik]] [[Inson huquqlari himoyachisi|huquq himoyachisi]], [[jurnalist]], [[Grozniy|Grozniydagi]] „Memorial“ inson huquqlari markazi vakolatxonasi xodimi<ref>{{Veb manbasi |url=http://lenta.ru/lib/14199221/ |sarlavha=Эстемирова в Лентапедии |qaralgan sana=2010-07-08 |arxivsana=2010-07-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100714123226/http://lenta.ru/lib/14199221/}}</ref>. 2009-yil 15-iyulda uning oʻldirilishi katta ijtimoiy va siyosiy rezonansga sabab boʻlgan.

== Hayoti ==
Natalya Estemirova [[Sverdlovsk viloyati]] Kamishlov shahrida tugʻilgan. Otasi Xusayn Estemirov 1944-yilda [[chechenlar]] va [[ingushlar]] deportatsiyasi paytida oilasi bilan [[Checheniston|Chechenistonning]] Ishxoy-Yurt qishlogʻidan [[Qozogʻiston|Qozogʻistonga]] surgun qilingan. 1950-yillarda chechenlarga Qozogʻistonni tark etishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, Xusayn Estemirov Uralda qoʻnim topgan. Bu yerda Klavdiya Mixaylovna Ageyeva bilan tanishgan. Turmush qurgach, ular Uralning Kamishlov shahriga joylashganlar. Bu yerda toʻrtta qiz farzand koʻrganlar. Qizlarning eng kattasi Natalya edi. Natalya kitob oʻqishni yaxshi koʻrgan. Kamishlovda oʻrta maktabni va pedagogika texnikumini boshlangʻich sinf oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

=== Inson huquqlari himoyachisi sifatida keyingi taʼlimi va faoliyati ===
Natalya Estemirova [[Grozniy|Grozniydagi]] Chechen-Ingush davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan. 1998-yilgacha Grozniy shahridagi 7-maktabda tarix fani oʻqituvchisi boʻlib ishlagan, keyin huquqiy himoya va jurnalistik faoliyat bilan shugʻullangan. Natalya Estemirova Ikkinchi Chechen urushi boshida Grozniyda ishlagan. 2000-yildan Grozniydagi „Memorial“ inson huquqlari markazi vakolatxonasi xodimi. Polina Jerebtsova bilan birgalikda Grozniy bozoridagi otishma qurbonlari haqida maʼlumot toʻplagan.

2004-yilda Shvetsiya parlamenti binosida boʻlib oʻtgan marosimda unga „Good Life“ mukofoti topshirilgan<ref>{{ref-en}}[http://www.rightlivelihood.org/right_livelihood.html Chto takoe 'Pravilnaya jiznedeyatelnostʼ?] </ref>. 2005-yilda Yevropa xalq partiyasi – Yevropa demokratlari Estemirova va „Memorial“ raisi Sergey Kovalyovni „Robert Shuman medali“ bilan taqdirlagan. 2007-yilda Nobel ayollar tashabbusi Estemirovani „Anna RAW in WAR mukofoti“ bilan taqdirlagan.

Natalya Estemirova 2009-yilda (vafotidan keyin) Moskva Xelsinki guruhining inson huquqlari boʻyicha mukofoti laureati boʻlgan.

Natalya Estemirova qamoqxonalarda saqlash sharoitlari boʻyicha komissiyasi aʼzosi boʻlgan. Tarafdorlarining fikricha, jinoiy ishlarning qalbakilashtirilishiga va qiynoqlarga qarshi faol kurashgan, tergov izolyatorlariga tashrif buyurgan, odam oʻgʻirlash va suddan tashqari qatllarni tergov qilgan.

== Oilasi ==
Otasi Xusayn Estemirov Chechenistonning Gudermes tumanidagi Ishxoy-Yurt qishlogʻidan boʻlgan chechen. Onasi Klavdiya Mixaylovna Ageyeva, millati rus.

Natalya Estemirova yolgʻiz qizi bilan yashagan. Uning doʻsti, jurnalist Marina Litvinovichning soʻzlariga koʻra, eri ancha oldin oʻldirilgan.

Natalya Xusaynovna oʻldirilganidan keyin uning 15 yoshli qizi, 1994-yilda tugʻilgan Lana Saidaminovna Estemirova yolgʻiz qolgan. 2009-yil 3-avgustda „Memorial“ markazi huquq himoyachilari uning manfaati uchun xayriya yigʻish aksiyasini tashkil qilishgan<ref name="memo0308">{{Veb manbasi |sarlavha=Pomoщ docheri Natali Estemirovoy. |url=http://www.memo.ru/2009/08/03/0308092.htm |qaralgan sana=2024-05-29 |arxivsana=2009-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091029181956/http://www.memo.ru/2009/08/03/0308092.htm }}</ref>. Keyin Lana [[Angliya|Angliyaga]] oʻqishga ketgan. Bu yerda London iqtisodiyot va siyosat maktabini tamomlagan. Ixtisosligi xalqaro munosabatlar. Turmushga chiqqan va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] yashovchi Jurnalistlar uchun adolat jamgʻarmasining aʼzosi. 2019-yilda Lana Estemirova onasi bilan hayot haqida xotiralar yozgan<ref>[https://www.currenttime.tv/a/lana-estemirova-interview/30055699.html „Yee poxitili, poka ya spala“. ]</ref>.

Singlisi Svetlana Xusaynovna Estemirova (2022), [[Yekaterinburg|Yekaterinburgda]] yashaydi.

== Xotirasi ==
2009-yil 16-iyulda Natalya Estemirova bilan Grozniyda 100-500 kishi ishtirok etgan vidolashuv marosimi boʻlib oʻtgan. Shundan soʻng Natalya Estemirova Chechenistonning Gudermes tumanidagi Ishxoy-Yurt qishlogʻida dafn etilgan.

Shu kuni [[Moskva|Moskvadagi]] Novopushkinskiy maydoni va [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgdagi]] Trinity maydonida marhum huquq himoyachisi xotirasiga bagʻishlangan mitinglar boʻlib oʻtgan.

2009-yil 17-iyulda [[Parij|Parijdagi]] Saint-Michelle maydonida ham oʻldirilgan huquq himoyachisi xotirasiga miting boʻlib oʻtgan. Mitingda 150 ga yaqin odam qatnashgan<ref>''Baklanov A.'' </ref>.

2010-yil 8-iyul kuni Moskvadagi Mustaqil matbuot markazida „Natalya Estemirovaning oʻldirilishi boʻyicha tergov: tergovga savollar“ mavzusida matbuot anjumani boʻlib oʻtgan.

2010-yil 15-iyulda Estemirova butun dunyoda xotirlangan. Boʻlib oʻtgan baʼzi voqealar haqidagi maʼlumotlar „Memorial“ veb-saytida joylashtirilgan.

2011-yil 15-iyulda Moskva, [[Nazran]], [[Yekaterinburg]], [[München|Myunxen]] va boshqa shaharlarda Estemirova xotirasiga bagʻishlangan mitinglar boʻlib oʻtgan. Oʻldirilgan huquq himoyachisining hamkasblari – „Memorial“, FIDH xodimlari va „Novaya gazeta“ jurnalistlari Moskvada „Natalya Estemirova oʻldirilganidan ikki yil oʻtib: tergov notoʻgʻri yoʻnalishda ketmoqda“ hisobotini taqdim etgan.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://web.archive.org/web/20110716013449/http://www.novayagazeta.ru/data/2011/075/34.html Natalya Estemirova oʻldirilganidan ikki yil oʻtib: natija yolgʻon yoʻlda] . ''"Novaya gazeta", „Memorial“ inson huquqlari markazi va Xalqaro inson huquqlari federatsiyasi (FIDH)'' qoʻshma [[:ru:Новая газета|tekshiruvi]]
* [http://www.epp-ed.org/group/docs/cv-estemirova_en.asp Robert Shuman medali – Natalya Estemirova] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20050430034011/http://www.epp-ed.org/group/docs/cv-estemirova_en.asp |date=2005-04-30 }}{{Ref-en}}
* [http://www.frontlinedefenders.org/node/152 Natalya Estemirova, Rossiya]{{Ref-en}}
* [http://www.focus.de/politik/ausland/russland-menschenrechtlerin-im-kaukasus-erschossen_aid_417136.html#Bewertung Menschenrechtlerin im Kaukasus erschossen] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210506005056/https://www.focus.de/politik/ausland/russland-menschenrechtlerin-im-kaukasus-erschossen_aid_417136.html#Bewertung |date=2021-05-06 }}{{Ref-de}}
* [http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2009/07/090716_obituary_estimorova.shtml BBC Russian – Rossiya – Nekrolog: Natalya Estemirova]
* [http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/07/090716_estemirova_comments.shtml Estemirovaning oʻldirilishiga dunyo yetakchilari, siyosiy arboblari va huquq himoyachilarining munosabati.]
* [http://www.elpais.com/articulo/internacional/Asesinada/activista/investigaba/abusos/Chechenia/elpepuint/20090715elpepuint_13/Tes Checheniyadagi suiisteʼmolliklarni tergov qilish]{{Ref-es}}
* [[:ru:Мемориал (организация)|"Memorial" jamiyati]] veb-saytidagi [https://web.archive.org/web/20120104073754/http://www.memo.ru/2009/07/16/nest.htm „Natalya Estemirova xotirasi“ umumiy sahifasi]
* [https://web.archive.org/web/20090718203609/http://www.memo.ru/2009/07/15/1507093.htm Ofitsialnoe prosmotrov PC „Memorial“ Natalya Estemirovaning oʻldirilishi haqida]. 2009-yil 15-iyul.
* „Kamyshlovskiye Izvestiya“ gazetasi saytida [http://kam-news.ru/?s=%D1%8D%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 Natalya Estemirova haqidagi maqolalar].

=== Intervyu ===

* [https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/video-and-audio/video-anna-politkovskaya-danger-activists-continues-20081007 Natalya Estemirova bilan uning huquqlarini himoya qilish faoliyati haqida suhbat.] [[:en:Amnesty International|Amnesty International]]. 2008-yil 7-oktyabr. 
[[Turkum:2009-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:15-iyulda vafot etganlar]]
[[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:28-fevralda tugʻilganlar]]