Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Natural son: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Natural son
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Natural son]]
1] '''Natural son''' deb sanash (sanoq) uchun ishlatiladigan sonlarga aytiladi. Natural sonlar toʻplami <math>\mathbb{N}</math> harfi bilan belgilanadi.
2] Natural sonlar qatori cheksizdir.
Natural sonlar qatori: 1,2,3,4,5,6,7… [ 0(nol) natural son emas].
3] Natural sonlar cheksizdir.
4] Natural sonlar ustida amallar.
  Natural songa natural son qo'shilsa natija har doim natural son bo'ladi.
    7+10=17
Bunda 7 soni 1-qoʻshiluvchi, 10 soni 2-qoʻshiluvchi, 17 soni yigʻindi deyiladi.
    Natural sondan natural son ayrilsa natija natural son bo'lish ham mumkin, natural son bo'lmasligi ham mumkin.
  14-6=8.      11-34=-23
Bunda 14(va 11) soni kamayuvchi, 6( va 34) soni ayriluvchi, 8(va -23) soni ayirma deyiladi.
 
== Peano Aksiomalari ==
{{main|Peano Aksiomalari}}
Shunday <math>S</math> funktsiyasini kiritamizki, u har bir <math>x</math> soniga ''oʻzidan keyingi'' sonni qoʻysin
# <math>1\in\mathbb{N}</math> (<math>1</math> soni natural sondir);
# Agar <math>x\in\mathbb{N}</math>, unda <math>S(x)\in\mathbb{N}</math> (Natural sondan keyin keluvchi son — natural sondir);
# <math>\nexists x\in\mathbb{N}\ (S(x) = 1)</math> ('''1''' hech qanday natural sondan keyin kelmaydi);
# Agar <math>S(b)=a</math> va <math>S(c)=a</math>, unda <math>b=c</math>
# '''[[Induktsiya aksiomasi]]'''. <math>P(n)</math> — <math>n</math> natural sonidan bogʻliq boʻlgan qandaydir biroʻrinli predikat boʻlsin. Unda:
:: agar <math>P(1)</math> va <math>\forall n\;(P(n)\Rightarrow P(S(n)))</math>, unda <math>\forall n\;P(n)</math>
:: ('''Agar''' biron bir ayniyat <math>P</math> uchun toʻ <math>n=1</math> (''induktsiya bazasi'') va ihtiyoriy <math>n</math> taxmini uchun, toʻgʻri boʻlsa <math>P(n)</math> hamda <math>P(n+1)</math> uchun ham toʻgʻri boʻlsa'' (induktsion taxmin)'', '''unda''' <math>P(n)</math> uhtiyoriy natural sonlar uchun toʻgʻri boʻladi <math>n</math>).
 
== Asosiy xossalari ==
# Yigʻindining komutativligi. <math>\,\! a + b = b + a</math>
# Koʻpaytirishining komutativligi. <math>\,\! ab = ba</math>
# Yigʻindining assotsiativligi. <math>\,\! (a + b) + c = a + (b + c)</math>
# Koʻpaytirishining assotsiativligi. <math>\,\! (ab)c = a(bc)</math>
# Koʻpaytirishining yigʻindiga nisbatan distributivligi. <math>\,\! \begin{cases} a(b+c) = ab + ac \\ (b + c)a = ba + ca \end{cases}</math>
 
== Shunigddek qarang ==
 
* [[Butun sonlar]]
* [[Ratsional sonlar]]
* [[Haqiqiy sonlar]]
 
== Linklar ==
* http://Lib.Mexmat.Ru {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121022174651/http://lib.mexmat.ru/ |date=2012-10-22 }} — [http://lib.mexmat.ru/indsearch.php?words=%ED%E0%F2%F3%F0%E0%EB%FC%ED%EE%E5+%F7%E8%F1%EB%EE&mode=normal „Kitoblarni mavzular boʻyicha qidiruvi“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070303022904/http://lib.mexmat.ru/indsearch.php?words=%ED%E0%F2%F3%F0%E0%EB%FC%ED%EE%E5%20%F7%E8%F1%EB%EE&mode=normal |date=2007-03-03 }}
 
[[Turkum:Matematika]]
[[Turkum:Informatika]]
[[Turkum:Sonlar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

1] Natural son deb sanash (sanoq) uchun ishlatiladigan sonlarga aytiladi. Natural sonlar toʻplami N{\displaystyle \mathbb{N}} harfi bilan belgilanadi. 2] Natural sonlar qatori cheksizdir. Natural sonlar qatori: 1,2,3,4,5,6,7… [ 0(nol) natural son emas]. 3] Natural sonlar cheksizdir. 4] Natural sonlar ustida amallar.

  Natural songa natural son qo'shilsa natija har doim natural son bo'ladi.
    7+10=17

Bunda 7 soni 1-qoʻshiluvchi, 10 soni 2-qoʻshiluvchi, 17 soni yigʻindi deyiladi.

   Natural sondan natural son ayrilsa natija natural son bo'lish ham mumkin, natural son bo'lmasligi ham mumkin.
  14-6=8.      11-34=-23
Bunda 14(va 11) soni kamayuvchi, 6( va 34) soni ayriluvchi, 8(va -23) soni ayirma deyiladi.

Peano Aksiomalari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shunday S{\displaystyle S} funktsiyasini kiritamizki, u har bir x{\displaystyle x} soniga oʻzidan keyingi sonni qoʻysin

  1. 1∈N{\displaystyle 1\in\mathbb{N}} (1{\displaystyle 1} soni natural sondir);
  2. Agar x∈N{\displaystyle x\in\mathbb{N}}, unda S(x)∈N{\displaystyle S(x)\in\mathbb{N}} (Natural sondan keyin keluvchi son — natural sondir);
  3. ∄x∈N(S(x)=1){\displaystyle \nexists x\in\mathbb{N}\ (S(x) = 1)} (1 hech qanday natural sondan keyin kelmaydi);
  4. Agar S(b)=a{\displaystyle S(b)=a} va S(c)=a{\displaystyle S(c)=a}, unda b=c{\displaystyle b=c}
  5. Induktsiya aksiomasi. P(n){\displaystyle P(n)} — n{\displaystyle n} natural sonidan bogʻliq boʻlgan qandaydir biroʻrinli predikat boʻlsin. Unda:
agar P(1){\displaystyle P(1)} va ∀n(P(n)⇒P(S(n))){\displaystyle \forall n\;(P(n)\Rightarrow P(S(n)))}, unda ∀nP(n){\displaystyle \forall n\;P(n)}
(Agar biron bir ayniyat P{\displaystyle P} uchun toʻ n=1{\displaystyle n=1} (induktsiya bazasi) va ihtiyoriy n{\displaystyle n} taxmini uchun, toʻgʻri boʻlsa P(n){\displaystyle P(n)} hamda P(n+1){\displaystyle P(n+1)} uchun ham toʻgʻri boʻlsa (induktsion taxmin), unda P(n){\displaystyle P(n)} uhtiyoriy natural sonlar uchun toʻgʻri boʻladi n{\displaystyle n}).

Asosiy xossalari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. Yigʻindining komutativligi. a+b=b+a{\displaystyle \,\! a + b = b + a}
  2. Koʻpaytirishining komutativligi. ab=ba{\displaystyle \,\! ab = ba}
  3. Yigʻindining assotsiativligi. (a+b)+c=a+(b+c){\displaystyle \,\! (a + b) + c = a + (b + c)}
  4. Koʻpaytirishining assotsiativligi. (ab)c=a(bc){\displaystyle \,\! (ab)c = a(bc)}
  5. Koʻpaytirishining yigʻindiga nisbatan distributivligi. {a(b+c)=ab+ac(b+c)a=ba+ca{\displaystyle \,\! \begin{cases} a(b+c) = ab + ac \\ (b + c)a = ba + ca \end{cases}}

Shunigddek qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]