Nozima Sulton: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Nozima Sulton | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Qirollik bilgiqutisi|tasvir=Nazime Sultan.png|thumb|Nozima Sulton|tugʻilgan_sanasi=1866-yil 25-fevral|tugʻilgan_joyi=[[Istanbul]]|vafot_sanasi=1947-yil|vafot_joyi=[[Juniya]]|dafn_etilgan_joy=[[Sulaymoniya takyasi]]ning qabristoni, Damashq, Suriya|turmush_oʻrtogʻi=Ali Xolid Posho|dini=Islom|onasi=Hayranidil Hanimefendi|otasi=Sulton Abdulaziz II|sulola=Usmonli|qirolllik uyi=Dolmabahche saroyi|izoh=}} | |||
'''Nozima Sulton''' ({{lang-ota|ناظمه سلطان}}; {{lang-tr|Nazime Sultan}}; 1866-yil 25-fevral, [[Istanbul]] — 1947, [[Juniya]]) — Usmonli sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulazizning]] qizi. | |||
== Yoshligi == | |||
Nozima Sulton 1866-yil 25-fevralda [[Dolmabahçe saroyi|Dolmabahche saroyida]] tugʻilgan. Otasi Sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]], onasi Hayranidil Hanimefendi. U otasining uchinchi qizi va onasining birinchi farzandi edi. Soʻnggi xalifa [[Abdulmajid II]]ning opasi boʻlgan. [[Mahmud II]] va Pertevniyal Sultonning nabirasi<ref name="abc">{{Kitob manbasi|title=Şecere İmparatorluk Osmanlı Ailesi 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|publisher=|year=2005|pages=21|isbn=}}</ref>. | |||
Uning otasi Sulton Abdulaziz 1876-yil 30-mayda posholari tomonidan taxtdan tushirilgan va jiyani [[Murod V]] sulton boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|title=Türkiye: Modern Bir Tarih, Revize Sürüm|publisher=IBTauris|year=15 Ekim 2004|pages=73|isbn=978-1-850-43399-6}}</ref>. Ertasi kuni uni Feriye saroyiga oʻtkazishdi. Onasi va Abdulazizning mahallasidagi boshqa ayollar Dolmabahche saroyini tark etishni istamadi. Shunday qilib, ularni birgalikda Feriye saroyiga joʻnatishdi. Bu jarayonda ular boshdan-oyoq tintuv qilinib, ulardan barcha qimmatli narsalar tortib olindi. 1876-yil 4-iyunda<ref>{{Kitob manbasi|title=Osmanlı İmparatorluğu'nda Reform, 1856-1876|publisher=Princeton University Press|year=8 Aralık 2015|page=341|isbn=978-1-400-87876-5}}</ref> Sulton Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi. | |||
Oʻn yoshli qizcha Nozima Sulton onasi va sakkiz yoshli ukasi bilan Feriye saroyida yashashni davom ettirdi<ref>{{Kitob manbasi|title=Abdülmecid Efendi, Osmanlı prensi ve ressam|publisher=YKY|year=2004|pages=24|isbn=978-9-750-80883-8}}</ref>. | |||
== Nikohi == | |||
1889-yilda Sulton [[Abdulhamid II]] Soliha Sultonning ikki opasi, malika [[Soliha Sulton (Sulton Abdulazizning qizi)|Soliha Sulton]] va Esma Sulton, oʻz qizi [[Zekiye Sulton]] bilan mahrini va nikohini tuzdi. U 1889-yil 20-aprelda [[Yıldız saroyi|Yulduz saroyida]] Ibrohim Dervish poshoning oʻgʻli Ali Xolid poshoga turmushga chiqdi<ref name="abc">{{Kitob manbasi|title=Şecere İmparatorluk Osmanlı Ailesi 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|publisher=|year=2005|pages=21|isbn=}}</ref>. Uning farzandlari yoʻq edi. | |||
Er-xotinga Nozima Sulton saroyi sifatida tanilgan Kurucheshmeda qarorgoh sifatida saroy qilib berildi<ref>{{Kitob manbasi|title=İstanbul 1900: Art-nouveau Mimarlık ve İç Mekan|url=https://archive.org/details/istanbul1900artn0000bari|publisher=Random House Incorporated|date=1 Ocak 1996|page=[https://archive.org/details/istanbul1900artn0000bari/page/88 88]|isbn=978-0-847-81989-8}}</ref>. Bu yerda diniy musiqa ijrochilari ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|title=Osmanlı Hanımefendi: 1718'den 1918'e Bir Sosyal Tarih|url=https://archive.org/details/ottomanladysocia00unse|year=1986|page=[https://archive.org/details/ottomanladysocia00unse/page/158 158]|publisher=Greenwood Yayın Grubu|isbn=978-0-313-24811-5}}</ref>. | |||
=== Surgundaligi === | |||
1924-yilda imperator oilasi surgun qilingandan soʻng, Nozima va uning eri [[Juniya]] [[Livan|Livanga]] joylashdilar<ref name="abc">{{Kitob manbasi|title=Şecere İmparatorluk Osmanlı Ailesi 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|publisher=|year=2005|pages=21|isbn=}}</ref>. Bu yerda ikkovi bog‘ bilan o‘ralgan katta qasrda yashashardi<ref name="def">{{Kitob manbasi|title=Neslishah: Son Osmanlı Prensesi|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=176|isbn=978-9- 774-16837-6}}</ref>. | |||
[[Dürrüşehvar Sultan|Durrushehvar Sulton]] Haydarobodning toʻngʻich oʻgʻli va vorisi shahzoda Aʼzam Jahga turmushga chiqqanida, Asif Jah VII 1932-yilda Nozima Sulton unga olmos tojini sovgʻa qildi. Neslishah Sulton Misrning soʻnggi Xedivi [[Abbos II Hilmiy|Abbos Hilmi Poshoning]] oʻgʻli shahzoda Muhammad Abdel Moneymga turmushga chiqqanida, u uchta olmos bilan bezatilgan chiroyli bilaguzukni hadya qildi<ref name="def">{{Kitob manbasi|title=Neslishah: Son Osmanlı Prensesi|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=176|isbn=978-9- 774-16837-6}}</ref>. | |||
Neslishoh Sultonning so‘zlariga ko‘ra, u past bo‘yli, uncha chiroyli boʻlmagan, lablari otasinikidek katta, ammo juda taʼsirchan qiz boʻlgan<ref name="def">{{Kitob manbasi|title=Neslishah: Son Osmanlı Prensesi|publisher=Oxford University Press|year=2017|page=176|isbn=978-9- 774-16837-6}}</ref>. | |||
== Oʻlimi == | |||
[[Fayl:Damascus Sulaymaniyya Takiyya tombs 7889.jpg|thumb|Nozima Sultonning qabri (oʻngda)]] | |||
Nozima 1947-yili sakson bir yoshida Abdulazizning tirik qolgan so‘nggi farzandi [[Livan|Livanning]] [[Juniya]] shahrida vafot etdi. U [[Mehmed VI]] va Usmonli sulolasining boshqa vakillari dafn etilgan [[Sulaymoniya takyasi]]ning qabristoniga dafn etilgan. Eri bir yil yashab, 1948-yilda [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonining]] [[Makka]] shahrida vafot etgan<ref name="abc">{{Kitob manbasi|title=Şecere İmparatorluk Osmanlı Ailesi 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|publisher=|year=2005|pages=21|isbn=}}</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
* {{Kitob manbasi|year=2011|title=Padişahların kadınları ve kızları|publisher=Oğlak Yayınları|location=Ankara|id=}} | |||
* {{Kitob manbasi|year=2008|title=Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler|publisher=Oğlak Yayınları|location=|id=978-9-753-29623-6}} | |||
* {{Kitob manbasi|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|url=https://archive.org/details/concubineprinces0000broo|year=2010|publisher=[[University of Texas Press]]|id=978-0-292-78335-5}} | |||
[[Turkum:Istanbulda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:1947-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:Sulaymoniya takyasining qabristonida dafn qilinganlar]] | |||
[[Turkum:Tarix]] | |||
[[Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]] | |||
[[Turkum:20-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Nozima Sulton | |
|---|---|
|
| |
| Tugʻilishi |
1866-yil 25-fevral Istanbul |
| Vafoti |
1947-yil Juniya |
| Dafn etilgan joy |
Sulaymoniya takyasining qabristoni, Damashq, Suriya |
| Turmush oʻrtogʻi | Ali Xolid Posho |
| Uy | Dolmabahche saroyi |
| Sulola | Usmonli |
| Otasi | Sulton Abdulaziz II |
| Onasi | Hayranidil Hanimefendi |
| Dini | Islom |
Nozima Sulton (usmonli turkcha: ناظمه سلطان; turkcha: Nazime Sultan; 1866-yil 25-fevral, Istanbul — 1947, Juniya) — Usmonli sultoni Abdulazizning qizi.
Yoshligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nozima Sulton 1866-yil 25-fevralda Dolmabahche saroyida tugʻilgan. Otasi Sulton Abdulaziz, onasi Hayranidil Hanimefendi. U otasining uchinchi qizi va onasining birinchi farzandi edi. Soʻnggi xalifa Abdulmajid IIning opasi boʻlgan. Mahmud II va Pertevniyal Sultonning nabirasi[1].
Uning otasi Sulton Abdulaziz 1876-yil 30-mayda posholari tomonidan taxtdan tushirilgan va jiyani Murod V sulton boʻlgan[2]. Ertasi kuni uni Feriye saroyiga oʻtkazishdi. Onasi va Abdulazizning mahallasidagi boshqa ayollar Dolmabahche saroyini tark etishni istamadi. Shunday qilib, ularni birgalikda Feriye saroyiga joʻnatishdi. Bu jarayonda ular boshdan-oyoq tintuv qilinib, ulardan barcha qimmatli narsalar tortib olindi. 1876-yil 4-iyunda[3] Sulton Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi.
Oʻn yoshli qizcha Nozima Sulton onasi va sakkiz yoshli ukasi bilan Feriye saroyida yashashni davom ettirdi[4].
Nikohi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1889-yilda Sulton Abdulhamid II Soliha Sultonning ikki opasi, malika Soliha Sulton va Esma Sulton, oʻz qizi Zekiye Sulton bilan mahrini va nikohini tuzdi. U 1889-yil 20-aprelda Yulduz saroyida Ibrohim Dervish poshoning oʻgʻli Ali Xolid poshoga turmushga chiqdi[1]. Uning farzandlari yoʻq edi.
Er-xotinga Nozima Sulton saroyi sifatida tanilgan Kurucheshmeda qarorgoh sifatida saroy qilib berildi[5]. Bu yerda diniy musiqa ijrochilari ham bor edi[6].
Surgundaligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1924-yilda imperator oilasi surgun qilingandan soʻng, Nozima va uning eri Juniya Livanga joylashdilar[1]. Bu yerda ikkovi bog‘ bilan o‘ralgan katta qasrda yashashardi[7].
Durrushehvar Sulton Haydarobodning toʻngʻich oʻgʻli va vorisi shahzoda Aʼzam Jahga turmushga chiqqanida, Asif Jah VII 1932-yilda Nozima Sulton unga olmos tojini sovgʻa qildi. Neslishah Sulton Misrning soʻnggi Xedivi Abbos Hilmi Poshoning oʻgʻli shahzoda Muhammad Abdel Moneymga turmushga chiqqanida, u uchta olmos bilan bezatilgan chiroyli bilaguzukni hadya qildi[7].
Neslishoh Sultonning so‘zlariga ko‘ra, u past bo‘yli, uncha chiroyli boʻlmagan, lablari otasinikidek katta, ammo juda taʼsirchan qiz boʻlgan[7].
Oʻlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Nozima 1947-yili sakson bir yoshida Abdulazizning tirik qolgan so‘nggi farzandi Livanning Juniya shahrida vafot etdi. U Mehmed VI va Usmonli sulolasining boshqa vakillari dafn etilgan Sulaymoniya takyasining qabristoniga dafn etilgan. Eri bir yil yashab, 1948-yilda Saudiya Arabistonining Makka shahrida vafot etgan[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Şecere İmparatorluk Osmanlı Ailesi 2005, 2005 — 21-bet.
- ↑ Türkiye: Modern Bir Tarih, Revize Sürüm. IBTauris, 15 Ekim 2004 — 73-bet. ISBN 978-1-850-43399-6.
- ↑ Osmanlı İmparatorluğu'nda Reform, 1856-1876. Princeton University Press, 8 Aralık 2015 — 341-bet. ISBN 978-1-400-87876-5.
- ↑ Abdülmecid Efendi, Osmanlı prensi ve ressam. YKY, 2004 — 24-bet. ISBN 978-9-750-80883-8.
- ↑ İstanbul 1900: Art-nouveau Mimarlık ve İç Mekan. Random House Incorporated, 1 Ocak 1996 — 88-bet. ISBN 978-0-847-81989-8.
- ↑ Osmanlı Hanımefendi: 1718'den 1918'e Bir Sosyal Tarih. Greenwood Yayın Grubu, 1986 — 158-bet. ISBN 978-0-313-24811-5.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Neslishah: Son Osmanlı Prensesi. Oxford University Press, 2017 — 176-bet. ISBN 978-9- 774-16837-6.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Padişahların kadınları ve kızları. Ankara: Oğlak Yayınları, 2011.
- Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayınları, 2008. 978-9-753-29623-6.
- The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010. 978-0-292-78335-5.