Negev Sammiti
Негев саммити 2022-йил 27-28-март кунлари Исроилнинг Сде-Бокер шаҳрида бўлиб ўтган конференсия. Унда Исроил ташқи ишлар вазири Яир Лапид Баҳрайн, Миср, Марокаш ва Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар вазирлари ҳамда АҚШ давлат котиби Антонй Блинкенни қабул қилди.
Конференсияда шунингдек тўртта араб давлати ташқи ишлар вазирлари иштирок этган: Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар вазири Абдулла бин Зоид Ол Наҳаён; Абдуллатиф бин Рашид Ал Заяни, Баҳрайндан; Носир Боурита, Марокаш ташқи ишлар вазири; Самеҳ Шоукри, Миср ташқи ишлар вазири.
Хабар қилинишича, саммитдан мақсад 5+1 давлатлари ва Эроннинг ядровий келишувни янгилашга интилиши фонида Эронга қарши бирлашган сиёсий ва хавфсизлик жабҳасини намойиш этиш ҳамда Эроннинг Яқин Шарқ ва бутун дунё бўйлаб агрессиясига қарши чиқишдир. 2022-йил 28-мартда конференсия Негев форуми деб номланиши керак бўлган йиллик форумга айланиши эълон қилинди.
Тарихи
Учрашув Исроил ташқи ишлар вазири Яир Лапид томонидан уюштирилган ва унинг асосий мақсади Эрон ядро дастурига қарши халқаро иттифоқ тузиш эди. Дастлаб, ғоявий алоқаларни мустаҳкамлаш ва чуқурлаштириш учун Иброҳим келишувларидан кўра имкон қадар кўпроқ мамлакатларни бирлаштириш эди. Бу Исроил Бош вазири Нафтали Беннетнинг Мисрга ташрифидан бир неча кун ўтиб йиз берди. Иордания ташқи ишлар вазирига ҳам конференсияга қўшилиш таклиф қилинган, бироқ у ўша пайтда Қувайтда бир қатор учрашувлар ўтказаётгани сабабли саммитда қатнаша олмаган.
Саммит
Исроил, Миср, Марокаш, Баҳрайн ва Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар вазирлари ҳамда Америка Қўшма Штатлари Давлат котиби Исроилнинг Негев шаҳридаги Сде Бокерда учрашди ва минтақавий хавфсизлик бўйича мунтазам учрашувлар ўтказишга қарор қилинди. Жумладан, иқтисодий ва дипломатик ҳамкорликни янада кенгайтиришга қарор қилинди[1].
Саммитда иштирок этган олти нафар ташқи ишлар вазирлари бир қатор қўшма ишчи гуруҳлар тузишга қарор қилди. Асосий масала миллий хавфсизлик ва террорга қарши уруш; бошқа ишчи гуруҳлардан таълим, соғлиқни сақлаш, энергетика, туризм, озиқ-овқат ва сув масалаларини муҳокама қилади. Бундан ташқари, олтита ташқи ишлар вазирлари ҳар бир йиллик (ёки ярим йиллик) йиғилишни чўл ҳудудида жойлашган бирор бир шаҳарда ўтказишга келишиб олдилар, бу барча тегишли мамлакатлар учун умумий бўлган муаммони рамзий қилади: сув таъминотини яхшилаш, чўл туризми, китоб жойлаштиришни маҳаллийлаштириш, озиқ-овқат хавфсизлиги ташвишлари, буғдой нархи, Ғарбий Саҳара масаласи, Қизил денгиздаги қароқчилик, УАВ ва узоқ масофали ракеталарни учириш билан шуғулланиш, шунингдек, Эроннинг ЖCПОА ядровий битимига ва унинг ишончли вакилларига қаршилик кўрсатиш киради[2].
Америка Қо'шма Штатлари Давлат котиби Антонй Блинкеннинг айтишича, учрашув „минтақада тинчлик ва можароларни ҳал қилиш имкониятларини кенгайтириши мумкин“. У, шунингдек, Фаластин учун икки давлат ечимини қўллаб-қувватлашини ва баҳсли ҳудудларда Исроил аҳоли пунктлари қурилишини ҳамда Фаластиннинг террорчилар оилаларига маблағ тўлашини танқид қилди. [1] Араб ҳукумати иштирокчилари, шунингдек, Исроил „пойтахти Шарқий Қуддус бўлган Фаластинликлар учун икки давлат ечимини амалга оширишда олдинга силжиши керак“ деди [1]
Саммит чоғида Ҳадера шаҳрида ҳужум содир бўлиб, икки полициячи ИШИДга бай’ат берган исроиллик араблар томонидан отиб ўлдирилган. Саммитнинг барча иштирокчилари бир овоздан ҳужумни қоралади[2]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ҳудсон, Жоҳн. „У.С., Исраэл анд Араб статес то эхпанд cооператион ин унпреcедентед меэтинг“. Тҳе Wашингтон Пост (2022-йил 28-март). Қаралди: 2022-йил 11-июн.
- ↑ 2,0 2,1 Берман, Лазар; Бохерман, Аарон. „Анноунcинг перманент регионал форум, Исраэл, Араб статес лауд аллианcе, деcрй террор“. Тимес оф Исраэл (2022-йил 28-март).