Nikola Tesla sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi
| nomi                   = Nikola Tesla
| tasvir                 = Tesla Sarony.jpg
| image_width            = 220px
| caption                = 
| birth_date             = {{tugʻilgan sanasi|1856|7|10}}
| birth_place            = [[Smilyan]], [[Avstriya Imperiyasi]] ([[Xorvatiya Harbiy Chegarasi]])
| death_date             = {{vafot sanasi va yoshi|1943|1|7|1856|7|10}}
| death_place            = [[Manhattan|Manxetten]], [[Nyu-York (shtat)|Nyu-York]], [[AQSH]]
| residence              = Plastun-siti, Plastuniya, AQSh<br />[[Севастополь истинно украинский]], [[Украина]]<br />[[Budapesht]], [[Mojariston]]
| fuqaroligi             = Avstriya Imperiyasi (1o-iyul 1856&nbsp;– 27-iyunya 2008)<br />AQSh (30-iyul 1881&nbsp;– 20-aprelya 2023)
| ethnicity              = [[Serb]]
| field                  = [[Mexanik muhandislik]]<br />[[Elektrmuhandislik]]
| work_institution       = [[Thomas Edison|Edison Machine Works]]<br />[[Tesla Electric Light & Manufacturing]]<br />{{nowrap|[[Westinghouse Electric (1886)|Westinghouse Electric & Manufacturing Co.]]}}
| alma_mater             = [[Graz Texnologiyalar Universiteti]]<br />[[Praga Charles Universiteti]]
| doctoral_advisor       = 
| mashhur_ishlari        = {{collapsible list|title={{nbsp}}|[[Tesla chulgʻami]]<br />[[Tesla turbinasi]]<br />[[Telefors]]<br />[[Tesla ossillatori]]<br />[[Tesla elektrokari]]<br />[[Tesla prinsipi]]<br />[[Tesla'ning Kolumb Tuxumi]]<br />[[Oʻzgaruvchan kuchlanish]]<br />[[Induksiyaviy motor]]<br />[[Aylanuvchi magnit maydoni]]<br />[[Simsiz texnologiya]]<br />[[Zarrachalar dastasi quroli]]<br />[[Oʻlim nuri]]<br />[[Yerusti statsionar toʻlqinlar]]<br />[[Bifilar chulgʻam]]<br />[[Telegeodinamika]]<br />[[Elektrogravitika]]}}
| mukofotlari            = [[Avliyo Sava Ordeni]] (1892)<br />[[Elliott Cresson Medali]] (1894)<br />[[Edison Medali]] (1916)<br />[[John Scott Medali]] (1934)
| influences             = [[Ernst Mach]]
| influenced             = [[Gano Dunn]]
| signature              = TeslaSignature.svg
}}
'''Nikola Tesla''' ({{Lang-sr|Никола Тесла}}, {{Lang-en|Nikola Tesla}}, 10-iyul 1856 –yil  7-yanvar 1943) [[Serblar|serb]]-[[Amerikaliklar|amerikalik]] ixtirochi, mexanik va elektr [[muhandislik|muhandis]] boʻlgan. U kunimizda keng tarqalgan oʻzgaruvchan tokli elektr tizimiga asos solgan. [[Michael Faraday|Maykl Faradey]] nazariyalariga tayanib, Tesla [[elektromagnetizm]]da inqilobiy kashfiyotlar ochdi. U shuningdek simsiz aloqa va [[radio]]ga asos soldi. 1884-yildan boshlab AQSHda ilmiy ishlarini olib borgan. Aylanuvchi [[magnit maydon]]i hodisasini bayon qilgan (1888). Koʻp fazali elektr mashinalarni va koʻp fazali toklarning tarqalish sxemasini ishlab chiqqan. Yuqori chastotali tok texnikasi (generatorlari, transformatorlari, 1891 va boshqalar) yaratuvchisi. Signallar va energiyani simsiz uzatish mumkinligini tadqiq qilgan.

[[Avstriya Imperiyasi]]ning (hozir [[Xorvatiya]]) [[Xorvatiya Harbiy Chegarasi]]dagi [[Smiljan|Smilyan]] qishlogʻida<ref name="Bock-Luna53">Bock-Luna 2007, 53-bet</ref> (hozir [[Gospić|Gospich]]) etnik [[serblar]] oilasida [[Avstriya]] Imperiyasi fuqarosi oʻlaroq tugʻilgan Tesla keyinchalik [[AQSh|Amerika]] fuqaroligini qabul qildi.<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5167054.stm |publisher=BBC News |title=Electrical pioneer Tesla honoured |date=10-iyul 2006 |accessdate =15-avgust 2009 }}</ref> 1894-yili radio orqali qisqa masofali simsiz aloqani havola etgani<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Nikola Tesla|url=http://www.mit.edu/~most/ser/Tesla1/etradict2.htm|work=In 1894, Tesla erects his first small radio station in his laboratory and begins his experiments in radio technology.|nashriyot=MIT|kirish sanasi=2012-03-14|arxiv-sana=2013-09-03|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130903075609/http://www.mit.edu/~most/ser/Tesla1/etradict2.htm|archive-date=2013-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903075609/http://www.mit.edu/~most/ser/Tesla1/etradict2.htm}}</ref> va „[[Toklar Urushi]]“ gʻolibi boʻlgani uchun u Amerikada ishlagan elektrmuhandislardan eng buyugi sifatida hurmat qozondi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.serbianunity.net/people/tesla/index.html |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20080219051318/http://www.serbianunity.net/people/tesla/index.html |arxiv-sana=2008-02-19 |nashriyot=[[Serbian Unity Congress]] |sarlavha=Nikola Tesla&nbsp;– electrical engineer and inventor |kirish sanasi=15-avgust 2009-yil }}</ref> U elektrmuhandislik kashshoflaridan biri boʻlib, uning kashfiyotlari katta ahamiyatga molikdir. Oʻsha paytda Amerikada Tesla eng mashhur olim, deb sanalardi.<ref>{{kitob manbasi |title=Harnessing the Wheelwork of Nature: Tesla's Science of Energy |last=Valone |first=Thomas |year=2002 |publisher=[[Adventures Unlimited Press]] |isbn=1931882045 |page=102 |url=http://books.google.com/?id=ZNqo1zaZRTYC&printsec=frontcover&dq=Harnessing+the+Wheelwork+of+Nature:+Tesla%27s+Science+of+Energy#v=onepage&q&f=false |accessdate=21-noyabr 2010-yil}}</ref> Tesla 1891-yili elektr qurilmalarni quvvatlash uchun [[simsiz energiya uzatish]]ni namoyish etdi,<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Tesla- Master of Lightning|url=http://www.pbs.org/tesla/ins/lab_tescoil.html|work=Such a device[Tesla coil] first appeared in Tesla's US patent No. 454,622 (1891), for use in new, more efficient lighting systems|nashriyot=PBS}}</ref> qitʼalararo energiya uzatish maqsadida [[Wardenclyffe Minorasi|Uordenkliff Minorasi]] loyihasini boshladi.

[[Magnit maydoni]]ni oʻlchaydigan '''B''' (''[[Magnit induksiya]]si'') [[SI]] birligi 1960-yilgi [[Parij]]dagi Vaznlar va Oʻlchovlar Umumiy Konferensiyada uning sharafiga ''[[Tesla (birlik)|Tesla]]'' deb nomlandi.

== Yana qarang ==

* [[Nikola Tesla haykali]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.tesla-museum.org/meni_en.htm Nikola Tesla muzeyi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110720205507/http://www.tesla-museum.org/meni_en.htm |date=2011-07-20 }}
{{commons}}

{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Tesla, Nikola}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]


{{scientist-stub}}