Norbertine Bresslern-Roth
Норбертине Бресслерн-Ротҳ (1891-йил 13-ноябрда Грац шаҳрида туғилган, 1978-йил 30-ноябрда Грацда вафот этган) – австриялик рассом ва графика устаси.
| Норбертине вон Бресслерн-Ротҳ | |
| Ҳақиқий исми | олмонча: Норбертине вон Бресслерн-Ротҳ |
| Таваллуди | 13-ноябр 1891-йил Грац, Австрия-Венгрия империяси |
| Вафоти | 30-декабр 1978-йил (87 ёшда) Грац, Австрия-Венгрия империяси |
| Оқим | рассом, графика |
| Машҳур суратлари | Стербендер, вон Пфеилен дурчбоҳртер Лöwе |
| Мукофотлари | Силбер-Медаилле дер Стадт Граз |
Биографияси
Норбертине Ротҳ Грац шаҳрида, Клостерwиэсгассе кўчасида вояга етган. Унинг онаси Алоисиа Ротҳ – Вена-Леополдстадтлик от чопар мактаби эгасининг қизи эди. Норбертинанинг санъатга бўлган истеъдоди бошланғич мактабда ўқитувчиси томонидан сезилиб, 1907-йилдан бошлаб Стйриан Ландескунсцчуле (Штирия вилоят санъат мактаби)да директор Алфред Счрöттер вон Кристелли бошчилигида бепул чизмачилик ва рассомлик дарсларида қатнашишга рухсат олди. 1909 ва 1910-йилги ёз ойларида Мюнхен яқинидаги Дахаудаги ҳайвонларни тасвирлаш бўйича санъат мактабида Ҳанс вон Ҳаек қўл остида таҳсил олди. 1911-йилда Норбертине Ротҳ Грацни тарк этиб, Вена Бадиий санъат академиясида профессор Фердинанд Шмутзерда таҳсил олишни бошлади. Шмутзер ёш рассомнинг истеъдодидан шу қадар ҳайратда қолдики, атиги бир йил ичида уни ўз устахонасига қабул қилди – ҳолбуки, аёллар расмий равишда 1921-йилдан бошлабгина Вена санъат академиясида ўқиш ҳуқуқига эга бўлишган. 1912-йилда у туғилган шаҳри Грацдан биринчи мукофоти сифатида кумуш медални олди. 1916-йилда Вена сеcессиони (Санъат ажралиши)да муваффақиятли кўргазма ўтказганидан сўнг Грацга қайтиб, мустақил рассом сифатида фаолият бошлади. 1918-йилда, Биринчи Жаҳон уруши тугаши билан бир пайтда ташкил этилган „Норбертине Ротҳ махсус кўргазмаси“ Грацда катта муваффақият қозонди. 1920-йилларнинг ўзида янги линогравюра (линорез) босма техникаси билан фаол шуғулланган илк аёллардан бири бўлди. 1921-йилдан 1952-йилгача у шу услубда кўплаб ҳайвон тасвирларини яратди. 1928-йилда Бресслерн-Ротҳ Шимолий Африкага саёҳат қилди ва бу сафар натижасида у кўплаб ҳайвонлар расмларини яратди – баъзилари тадқиқот характерига эга эди. Европадаги ҳайвонот боғларида ҳам илҳом олди. Болалар китобларига илустрациялар, гобеленлар (девор гиламлари) ва фил суягида миниатюралар яратган. 1932-йилда Норбертине вон Бресслерн-Ротҳга „Профессор“ унвони берилди. 1951-йилда 1946-йилда қайта фаолият бошлаган Штирия санъат уюшмасининг фахрий президенти этиб тайинланди.
Аншлюс даврида (Австриянинг Нацист Германияга қўшилиши) Норбертине вон Бресслерн-Ротҳ режимга танқидий руҳда қараладиган баъзи асарлар яратган. Айнан шу сабабга кўра 1918-йилда турмушга чиққан эри Георг Риттер вон Бресслерн (1892–1952) билан ажрашмаганлиги туфайли – у бугунги кунда „маданий қаршилик“ (културал қаршилик ҳаракати) вакили сифатида эътироф этилади. Нацист қонунчилигига кўра, унинг эри „ярим яҳудий“ деб таснифланган эди.
Ижоди
Норбертине вон Бресслерн-Ротҳ бугунги кунда бутун дунё бўйлаб энг муҳим ҳайвонот тасвирчиси (анималист рассом) сифатида эътироф этилади. Айниқса, унинг кейинги йиллардаги, илмий тадқиқотдан кўра бадиий ифодага урғу берилган асарлари беқиёс саналади. Линогравюра (линорез) услубида у ниҳоятда юксак ва илғор график асарлар яратди ҳамда ҳаётлик давридаёқ халқаро санъат саҳнасида ўз ўрнини топди. Унинг тасвирлари кенг оммага кучли таъсир кўрсатишга ҳам эришди. 1952-йилда Грац шаҳрида ташкил этилган унинг асарлар кўргазмасини 10 000 киши томоша қилган – бу ўша давр учун тасаввур қилиб бўлмайдиган даражадаги юқори рақам эди.
Норбертине вон Бресслерн-Ротҳнинг асарлари Универсалмусеум Жоаннеум (Австрия)[1], Натионал Галлерй оф Виcториа (Австралия) ва Метрополитен-музей (АҚШ, Ню-Ёрк) каби нуфузли музейлар коллексияларида сақланади. Бу унинг санъатдаги юксак мақоми ва халқаро эътирофини яна бир бор тасдиқлайди.
Ишлари
- Расмлари:
- Стербендер, вон Пфеилен дурчбоҳртер Лöwе (cа. 1928)
- Счнеэлеопард (1939)
- Верфолгунг (1941)
- График асарлари:
- Болалар учун китоблари:
- Им Зоо (1944)
- АБC (Граз, Киэнреич, 1946)
- Диэ Wиэсе (1948)
- Профессор Wüсстегерн (Киндербучреиҳе)
Мукофотлари
- 1912: Силбер-Медаилле дер Стадт Граз
- 1921: Öстерреичисчер Стаацпреис
- 1922: Голд-Медаилле дер Стадт Граз
- 1934: Эҳренпреис дер Стадт Wиэн
- 1936: Öстерреичисчер Стаацпреис
- 1971: Wüрдигунгспреис дес Ландес Стеиэрмарк фüр билденде Кунст[4]
- 1972: Эҳренринг дер Ландешаупцтадт Граз[5]
Кўргазмалари
1931-йилда Брооклйн Музейида „Модерн Аустриан Wоодcуц анд Cолоур Принц“ кўргазмаси ўтказилган[6].
2016-йил 26-октабрдан 2017-йил 17-апрелгача Универсалмусеум Жоаннеум Неуэ Галериэ Гразда рассомнинг кенг қамровли ретроспективасини намойиш этган[7].
Библографияси
- Мичаэл Стофф (Ҳрсг.): Бресслерн-Ротҳ. Эине Ҳоммаге им Ст. Веитер Счлöссл зу Граз, Граз 2003, Эигенверлаг, ИСБН 3-9501787-0-8.
- Коваcек & Зеттер: Ҳербстаусстеллунг, Öстерреичисче Кунст дес 20. Жаҳрҳундерц (Wиэн 2003), Веркауфскаталог, Сондераусстеллунг Бресслерн-Ротҳ Норбертине, С. 53–83.
- Чриста Стеинле (Ҳрсг.): Норбертине Бресслерн-Ротҳ – Тиэрмалерин, Неуэ Галериэ Граз, Универсалмусеум Жоаннеум, Аусстеллунгскаталог, Граз: Лейкам Бучверлаг, 2016, ИСБН 978-3-7011-8015-8.
- Бресслерн, Норбертине Ротҳ вон, 1891-. Норбертине Бресслерн-Ротҳ : 18 Факсимиле-Блäттер, Косчатзкй, Wалтер., Грапҳисче Саммлунг Албертина., Граз, Аустриа: Академисче Друcк- у. Верлагсансталт, 1981. ИСБН 3-201-01183-5. ОCЛC 10889793.
Манбалар
- ↑ „Норбертине Бресслерн-Ротҳ - Эхҳибитион | Неуэ Галериэ Граз“ (эн). www.мусеум-жоаннеум.ат. Қаралди: 2020-йил 25-июл.
- ↑ „Леопард Ҳунт | Норбертине вон БРЕССЛЕРН-РОТҲ | НГВ | Виэw Wорк“ (эн-АУ). www.нгв.виc.гов.ау. Қаралди: 2020-йил 25-июл.
- ↑ „Леопард Ҳунтинг“. www.метмусеум.орг. Қаралди: 2020-йил 25-июл.
- ↑ „Wüрдигунгспреис дес Ландес Стеиэрмарк фüр билденде Кунст Преистрäгериннен/Преистрäгер“. 2021-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 17-май.
- ↑ ЭҳренрингтрäгерИннен дер Стадт Граз
- ↑ "МУСЕУМ НОТЕС". Тҳе Брооклйн Мусеум Қуартерлй 18 (1): 33–38. 1931. ИССН 2578-7632. ҳттп://www.жстор.орг/стабле/26459643.
- ↑ „Норбертине Бресслерн-Ротҳ - Эхҳибитион | Неуэ Галериэ Граз“ (эн). www.мусеум-жоаннеум.ат. Қаралди: 2020-йил 25-июл.