Normal moda
Динамик системанинг нормал модаси – бу системанинг барча қисмлари синусоидал равишда бир хил частотада ва белгиланган фаза боғланиши билан ҳаракатланадиган ҳаракатланиш шаклидир. Нормал модалар ёрдамида тушунтириладиган эркин ҳаракат белгиланган частоталарда содир бўлади. Тизимнинг нормал модаларининг ушбу белгиланган частоталари унинг табиий частоталари ёки резонанс частоталари деб номланади. Бино, кўприк ёки молекула каби физик об’эктнинг тузилиши, материаллари ва чегаравий шартларига боғлиқ бўлган табиий частоталари ва уларнинг нормал модалар тўплами мавжуд.
Чизиқли системанинг энг умумий ҳаракати унинг нормал режимларининг суперпозициясидир. Модалар мустақил ҳаракатлана олгани учун нормалдир, яъни битта режимнинг қўзғалиши ҳеч қачон бошқа моданинг ҳаракатига сабаб бўлмайди. Математик нуқтаи назардан нормал режимлар бир-бирига перпендикулярдир.


Умумий тавсифлар
Мода
Физика ва муҳандисликнинг тўлқин назариясида динамик тизимдаги мода қўзғалишнинг турғун тўлқин ҳолати бўлиб, унда тизимнинг барча таркибий қисмлари ушбу мода билан боғлиқ бўлган белгиланган частотада синусоидал тарзда таъсир қилади.
Ҳеч қайси реал система турғун тўлқинга тўлиқ мос келмаслиги сабабли, мода тушунчаси тебранишнинг ўзига хос ҳолатларининг умумий тавсифи сифатида қабул қилинади, шунинг учун динамик тизимни чизиқли режимда кўриб чиқади, бунда ҳолатларнинг чизиқли суперпозициясини амалга ошириш мумкин.
Механик системаларда
Боғланган осилляторлар
Икки тенг жисмни (гравитация таъсирида бўлмаган) кўрайлик, ҳар бирининг массаси м, учта пружинага боғланган, ҳар бирининг бикрлиги к . Улар физик жиҳатдан симметрик система ташкил этиб, қуйидаги тарзда тузилади:
чеккадаги нуқталар қотирилган ва ҳаракатлана олмайди. Чапдаги массанинг горизонтал кўчишини белгилаш учун х 1 (т) ва ўнг массанинг кўчишини белгилаш учун х 2 (т) дан фойдаланамиз.
Агар тезланишни (вақтга нисбатан х (т) нинг иккинчи ҳосиласи) деб белгиласак, ҳаракат тенгламалари :