Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni
| Ўзбекистон Мустақиллиги куни | |
|---|---|
 |
|
| Тошкентдаги Мустақиллик ва эзгулик монументи | |
| Нишонловчилар |  Ўзбекистон
|
| Тури | Давлат байрами |
| Аҳамияти | Ўзбекистон СССРдан ажраб, мустақилликка эришган кун |
| Сана | 1-сенябр |
| Нишонланиши | Мушакбозлик фестивали, консерт, парад |
1991-йили 31-августда Ўзбекистон Республикаси мустақиллиги эълон қилинган. Тошкент шаҳрида бўлиб ўтганида Олий Кенгашининг навбатдан ташқари сессиясида бўлган „Ўзбекистон Республикасининг давлат мустақиллигини эълон қилиш тўғрисида“ги қарор „Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг асослари“ тўғрисида қонун қабул қилинди[1]. Қарор билан Ўзбекистон ССР номи ҳам Ўзбекистон Республикаси деб ўзгартирилди[2]. 1-сентябр Ўзбекистоннинг мустақиллик куни деб белгилаб қўйилди. Бундан ташқари, 5-сентябрда Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримовнинг фармони билан Ўзбекистон пойтахтининг авваллари Владимир Ленин номи билан аталган марказий майдони Мустақиллик майдонига ўзгартирилди[2]. 1992-йил 3-июлда „Ўзбекистон Республикасида байрамлариз тўғрисида“ ги 669-ХИИ-сонли давлат қонуни қабул қилинди, унда байрам нишонланадиган кунлар, жумладан, Мустақиллик куни ҳам белгиланди. Қонун асосида ўша пайтда амалда бўлган Меҳнат кодексига ўзгартиришлар киритилди[3].
Тарихий асос
1991-йилда Совет Иттифоқи пойтахти Москвада содир бўлган Август тўнтариши кўплаб совет республикаларини Совет Иттифоқидан мустақиллигини эълон қилишга ундади. Ўзбекистон ССР Президенти Ислом Каримов 1991-йил 31-август куни Ўзбекистоннинг СССРдан ажралиб чиқиб, мустақил бўлганлигини эълон қилди. Шу куни Ўзбекистон Олий Кенгаши Ўзбекистон Республикасининг мустақиллиги тўғрисидаги декларацияни ҳамда Ўзбекистоннинг давлат мустақиллиги ҳақидаги қонунни қабул қилди. Ушбу қонунлар Каримов томонидан имзолангач, Ўзбекистон ССР номи Ўзбекистон Республикаси деб ўзгартирилди[4]. Кейинги кун ҳукумат томонидан миллий байрам ва дам олиш куни деб эълон қилинди.
Нишонлаш тарихи
1992-йил
1992-йилда Мустақиллик куни илк бор нишонланди. Режиссёр Даврон Салимов томонидан суратга олинган Истиқлол (Мустақиллик) филми Тошкент кинотеатрларида намойиш этилди. Президент Ислом Каримов пойтахтдаги Мустақиллик майдонида бўлиб ўтган кечки тадбирда нутқ сўзлади[5][6],
1996-йил
1996-йил мустақилликнинг 5 йиллиги нишонланди. Айнан шу йилда Президент Каримов илк бор Ўзбекистон Қаҳрамони унвонини топширди.
2016-йил
2016-йилда мустақилликнинг 25 йиллик юбилейи нишонланди. Юбилей пайтида шифохонада ётган Ўзбекистон Президенти Ислом Каримов кейинги куни Тошкентда вафот этди. Каримовнинг анъанавий Мустақиллик кунидаги нутқи телевидениеда бошловчи томонидан ўқиб эшиттирилди.
2018-йил
2018-йилда мустақилликнинг 27 йиллиги арафасида ҳукумат идоралари илк бор Тожикистон фуқароларининг чегара ўтиш пунктларидан киришига чекловлар жорий этмасликка қарор қилди[7][8].
2021-йил
2021-йилда мустақилликнинг 30 йиллиги муносабати билан кенг кўламли байрам тадбирлари ўтказилди. Асосий тантаналар янги барпо этилган Янги Ўзбекистон боғи ва унга туташ ҳудудда, Тошкент яқинида бўлиб ўтди[9]. Мазкур санада Туркия компанияси томонидан молиялаштирилган Мустақилликнинг 30 йиллиги монументи очилди[10].
Ўзбекистон Республикасининг Дипломатик ваколатхоналари
Мустақиллик куни Ўзбекистон Республикасининг 62 та дипломатик ваколатхоналари бошчилигида бо'либ турган давлатларида кенг нишонланиб келинади.
Ўзбекистонда Мустақиллик кунига бағишланган жойлар
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Закон Республики Узбекистан ОБ ОСНОВАХ ГОСУДАРСТВЕННОЙ НЕЗАВИСИМОСТИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
- ↑ 2,0 2,1 Тюриков, Шагулямов 1997, с. 3.
- ↑ Закон Республики Узбекистан „О праздничних днях в Республике Узбекистан“ (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1992 г., № 9, ст. 368).
- ↑ „День Независимости Узбекистана“ (Руссиан). Адвантоур. Қаралди: 2015-йил 6-январ.
- ↑ „Мустақиллигимизнинг 1 Йиллиги Қандай Нишонланган Эди?“. ЁуТубе.
- ↑ „ВИДЕОАРХИВ: Мустақиллигимизни бир йиллик байрам тадбири“. ЁуТубе.
- ↑ „Узбекистан нот то cлосе бордерс wитҳ Тажикистан ин cоннеcтион wитҳ Индепенденcе Дай“.
- ↑ „Узбекистан нот то cлосе бордер он Индепенденcе Дай“ (2018-йил 28-август).
- ↑ „Главные торжества в честь 30-летия независимости пройдут в новом парке "Янги Узбекистон"“.
- ↑ „Узбекистан'с неw сймболиc монумент броугҳт то лифе бй Туркиш фирм“. Даилй Сабаҳ (2021-йил 1-сентябр).
Адабиётлар
- Тюриков В., Шагулямов Р.. Мустақил О'збекистон Республикаси: унутилмас воқеалар ва саналар (1991—1996), 10000 экз, Тошкент: О'збекстон, 1997. ИСБН 5-640-02133-0.
- * Тюриков В., Шагулямов Р.. Мустақил О'збекистон Республикаси: унутилмас воқеалар ва саналар Нашр-2, 10000 экз, Тошкент: О'збекстон, 1998. ИСБН 5-640-02328-7.