Oʻlka (joy nomi)

Ўлка айрим - мамлакатлар ёки штатлар маъмурий-ҳудудий бирлик ҳисобланади.

Ўлка — Грузия, Чехия, Словакия ва Латвиянинг ҳудудий бирлиги.

Этимология

рус, украин ва беларус: „ўлка“; болгар тилида „ўлка“ — „тугамоқ“;

Россия

Россия империясида умумий назорат остидаги бир неча шаҳар ёки вилоятлардан иборат чегара ҳудуди ўлка деб аталди. Вилоят генерал-губернатор сўзи билан синоним эди.

Совет даврида мураккаб маъмурий-ҳудудий бирликлар ўлка деб аталар эди. Шундай қилиб, РСФСРда барча вилоятлар автоном вилоятларни ўз ичига олди, Приморск ўлкаси бундан мустасно, 1938-йилда Узоқ Шарқ ўлкасидан ажратилган пайтдан бошлаб иккита оддий, автоном бўлмаган вилоятларни — Приморский ва Уссурийскни ўз ичига олган. 1943-йилда бу ҳудудлар тугатилган, аммо ундан кейин ҳам номи сақланиб қолган. Вилоятлар сингари, баъзи ҳудудлар ҳам миллий округларни ўз ичига олган, аммо ХХ асрнинг иккинчи ярмида фақат Красноярск ўлкасида автоном округлар мавжуд эди.

Кейинчалик автоном вилоятларнинг аксарияти Россия таркибидаги республикаларга айланди (Яҳудий автоном вилоятидан ташқари) ва ўз ҳудудларидан ажралиб чиқди. Ўлка маъмурий бирлик сифатида Россия Федерациясидаги минтақадан фарқ қилишни тўхтатди. Россия Федерациясида 85 та суб’эктдан тўққизтаси ўлка мақомига эга.

Камчатка, Перм, Забайкал ўлкалари 2000-йилларда минтақаларнинг бирлашиши натижасида шаклланган. Уларнинг барчаси учун янги ном танланди, чунки янги суб’эктларнинг маъмурий-ҳудудий тузилишида махсус ҳудудлар — собиқ автоном округлар ҳудудидаги туманлар пайдо бўлди. Шу билан бирга, Иркуцк вилояти Уст-Ўрда Бурят автоном округи билан бирлаштирилган ва унинг ҳудудида махсус маъмурий-ҳудудий округ ҳам тузилган бўлса-да, минтақага айлантирилмади.

Шундай қилиб, замонавий Россия Федерациясида минтақа одатда, туманлар, автоном округлар, махсус маъмурий-ҳудудий округлар (анъанавий бундан мустасно Приморский мавжудлигида ифодаланган мураккаб маъмурий-ҳудудий бўлинишга эга бўлган федерациянинг бундай суб’экти деб аталади). Маъмурий-ҳудудий бўлиниш соддалаштирилган тақдирда ҳам вилоят мақоми сақланиб қолади.

Шунингдек

• Минтақа
• Давлат