OPEC sahifasining manbasini koʻrish

'''Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti''', OPEK ({{lang-en|OPEC, The Organization of the Petroleum Exporting Countries}}) – neft qazib olishni va aʼzo mamlakatlarning neft eksport siyosatini muvofiqlashtiruvchi hamda aʼzo mamlakatlar manfaatlarini himoya qiladigan xalqaro tovar tashkiloti. Tashkilot rasman 1960-yilda Venesuela tashabbusi bilan Bagʻdod konferensiyasida tashkil etilgan. Nizomi Karakas (Venesuela)da 1961-yilda qabul qilingan va keyinchalik koʻpgina oʻzgartirishlar kiritilgan. Eron, Iroq, Kuvayt, Liviya muassis mamlakatlar hisoblanadi. Aʼzo mamlakatlar Jazoir, Venesuela, Gabon, Indoneziya, Iroq, Eron, Liviya, Katar, Kuvayt, Nigeriya, BAA, Saudiya Arabistoni, Ekvador ([[2003]]).

<nowiki>XX</nowiki> asrning 80-yillari 2-yarmida bu tashkilotga kirmaydigan mamlakatlar va Saudiya Arabistonidan neft taklifining oʻsishi natijasida OPEKning taʼsiri keskin pasaydi. Hozirgi xalqaro iqtisodiy munosabatlarda taʼsir doirasi hamon kuchli. Tashkilotning oliy organi – yiliga 2-marta chaqiriladigan konferensiya boʻlib, unda ishtirokchi mamlakatlar ishlab chiqarish strategiyasi va narxlar koʻrib chiqiladi va tasdiklanadi. Idorasi Avstriyada joylashgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

OPEC – nodavlat tashkilot sifatida [[Bog`dod|Bogʻdod]] dagi konferensiyada 10-14-sentabr 1960-yilda tashkil etilgan. Boshida tashkilot tarkibiga [[Eron]], [[Iroq]], [[Quvayt]], [[Saudiya Arabistoni]] va [[Venesuela]] kirishgan. Ushbu tashkilotga asos solgan besh davlat tarkibiga keyinchalik yana besh davlat kelib qoʻshildi bular : [[Qatar]] (1961), [[Indoneziya]] (1962), [[Liviya]] (1962), [[Birlashgan Arab Amirligi]] (1967), [[Jazoir|Jozoir]] (1969), [[Nigeriya]] (1971), [[Ekvador]] (1973—1992,2007), [[Gabon]] (1975—1994), [[Angola]] (2007).

[[Tasvir:OPEC.svg|thumb|350px|OPEC davlatlari]]

Boshida OPEC bosh ofisi [[Jeneva]] ([[Shveysariya]])da joylashgan edi, keyinchalik 1-sentabr 1965-yilda [[Vena]] ([[Avstriya]]) ga koʻchib oʻtdi.

OPEC ga aʼzo davlatlar 2/3 yaqin dunyo neft zaxiralari ustidan nazorat olib borishadi. Ular ulushiga dunyo daromadlaring 40 % yoki dunyo nefti eksportining yarmi toʻgʻri keladi.

[[Tasvir:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|thumb|250px|OPEC bosh ofisi – Vena]]

== OPEC „Savati“ ==

OPEC „Savati“ (OPEC Reference Basket of crudes) atamasi rasmiy ravishda 1987-yil 1-yanvarda kiritilgan. 2005-yil iyun oyi oʻrtalarida „savat“ narxi neft qazib oluvchi davlatlar tomonidan qazib olinuvchi 11 turdagi neftlar narxlari oʻrtacha arifmetik koʻrsatkichi orqali aniqlanadi: [[Saharan Blend]] ([[Aljir]]), [[Minas]] ([[Indoneziya]]), [[Iran Heavy]] ([[Eron]]), [[Basra Light]] ([[Iroq]]), [[Kuwait Export]] ([[Quvayt]]), [[Es Sider]] ([[Liviya]]), [[Bonny Light]] ([[Nigeriya]]), [[Qatar Marine]] ([[Qatar]]), [[Arab Light]] ([[Saudiya Arabistoni]]), [[Murban]] ([[BAA]]) va [[BCF 17]] ([[Venesuela]]).

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.opec.org/home/ OPEC rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060807002233/http://www.opec.org/home/ |date=2006-08-07 }}
* [https://web.archive.org/web/20080731015201/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/opec.html OPEC brief from the U. S. Energy Information Administration]
* [http://www.econlib.org/library/Enc/OPEC.html Concise Encyclopedia of Economics: OPEC]
* [http://mondediplo.com/2006/05/07timeline OPEC Timeline] by Nicolas Sarkis, from ''[[Le Monde diplomatique]]'', May 2006

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Xalqaro tashkilotlar]]
[[Turkum:OPEC| ]]