Ofidiofobiya sahifasining manbasini koʻrish

[[File:The Punishment Of Loki.jpg|thumb|alt=A man, tied to a cliff, cowers at a snake menacing at him from inches away.|''[[Loki]]ning jazosi'' J. Doyle Penrose kartinasi]]
'''Ofidiofobiya''' (yoki '''ofiyofobiya''') oʻziga xos fobiya turi boʻlib, [[Ilonlar|ilonlardan]] irratsional [[Vahima|qoʻrqishni]] anglatadi. Bu baʼzan herpetofobiya, [[Sudralib yuruvchilar|sudraluvchilardan]] qoʻrqish singari umumiy atama bilan ham nomlanadi. Bu soʻz [[Yunon tili|yunoncha]] „ofis“ ({{Lang|grc|ὄφις}}) ilon soʻzidan kelib chiqqan va „fobiya“ ({{Lang|grc|φοβία}}) qoʻrquv soʻzi bilan birlashib ilondan qoʻrqish maʼnosini bildiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ophidiophobia (n.)|url=https://www.etymonline.com/word/ophidiophobia|nashriyot=Online Etymology Dictionary|kirish sanasi=6 October 2018}}</ref>.
[[Fayl:Snake_1.jpg|thumb|Sariq piton]]

== Tadqiqotlar ==
Voyaga yetgan odamlarning taxminan uchdan bir qismi ofidiyofobiyaga chalingan, bu eng keng tarqalgan fobiya turi hisoblanadi<ref name="Ceríaco2012">{{Cite journal|last=Ceríaco|first1=Luis MP|title=Human attitudes towards herpetofauna: The influence of folklore and negative values on the conservation of amphibians and reptiles in Portugal|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|volume=8|issue=1|year=2012|doi=10.1186/1746-4269-8-8|page=8|pmc=3292471|pmid=22316318}}</ref>. Biroq, „klinik ahamiyatga ega“ ofidofobiyani namoyon etuvchi katta yoshli bemorlar aholining atigi 3-4 foizini tashkil etadi<ref>{{Cite journal|last1=Polák|first1=Jakub|last2=Sedláčková|first2=Kristýna|last3=Landová|first3=Eva|last4=Frynta|first4=Daniel|date=2020-05-14|title=Faster detection of snake and spider phobia: revisited|journal=Heliyon|volume=6|issue=5|pages=e03968|doi=10.1016/j.heliyon.2020.e03968|doi-access=free|issn=2405-8440|pmc=7229493|pmid=32435714|bibcode=2020Heliy...603968P}}</ref>.

''The Handbook of the Emotions'' (Hissiyotlar qoʻllanmasi") (1993) asarida psixolog Arne Ohman evolyutsion jihatdan ahamiyatli qoʻrquv reaksiyasiga ega neytral stimullar (ilonlar va oʻrgimchaklar) bilan evolyutsion jihatdan ahamiyatsiz qoʻrquv reaksiyasiga ega neytral stimullarni (zamburugʻlar, gullar, koʻpburchaklar, oʻq otuvchi qurollar va elektr rozetkalari) shartlanmagan stimul bilan juftlashtirishi boʻyicha tadqiqot oʻtkazgan. Natijada, ofiofobiya va araxnofobiya shartli reaksiyani shakllantirish uchun faqat bir marotaba jonivor bilan roʻbaro kelish talab qilgan boʻlsa, mikofobiya, antofobiya, koʻpburchaklar, oʻq otuvchi qurollar va elektr rozetkalaridan qoʻrqish uchun bir necha urinishlar amalaga oshirish kerak boʻlgan va muntazam shartlantirishsiz yoʻqolib ketgan. Ofiofobiya va araxnofobiya esa doimiy xarakterga ega<ref>{{Kitob manbasi|editor=Lewis|last=Öhman|first=Arne|title=The Handbook of the Emotions|url=https://archive.org/details/isbn_9780898629880|chapter=Fear and anxiety as emotional phenomena: Clinical phenomenology, evolutionary perspectives, and information-processing mechanisms|year=1993|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780898629880/page/511 511]–536|location=New York|publisher=[[Guilford Press]]|edition=1st|isbn=978-0898629880}}</ref>. Xuddi shunday, psixologlar Susan Mineka, Richard Keir va Veda Price laboratoriyada ulgʻaygan rezus makakalarga boshqa makakaning qoʻrqib ketayotgani aks etgan videoni koʻrsatilmasa, ular banan olish uchun oʻyinchoq ilonning yonidan oʻtish kerak boʻlganda, hech qanday qoʻrquv reaksiyalarini namoyon qilmasligini aniqladilar<ref>{{Cite journal|last=Mineka|first1=Susan|last2=Keir|first2=Richard|last3=Price|first3=Veda|title=Fear of snakes in wild- and laboratory-reared rhesus monkeys (''Macaca mulatta'')|year=1980|journal=[[Learning & Behavior|Animal Learning & Behavior]]|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=8|issue=4|pages=653–663|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.3758/BF03197783.pdf|doi=10.3758/BF03197783}}</ref>.

2001-yilda Shvetsiyadagi Karolinska institutida oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, sutemizuvchilarda ilonlarga ([[Arachnophobia|oʻrgimchaklarga]]) nisbatan tugʻma salbiy reaksiya boʻlishi mumkin, bu ularning omon qolishi uchun juda muhim omil hisoblanadi, chunki mazkur qoʻrquv tahdidlarni darhol aniqlashga imkon berdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2001/10/1004_snakefears.html|sarlavha=Fear of Snakes, Spiders Rooted in Evolution, Study Finds|ish=National Geographic News|nashriyot=[[National Geographic Society]]|ism=John|muallif=Roach|sana=4 October 2001}}</ref>. 2009-yildagi 40 yillik tadqiqot dasturining hisoboti odamlarda ilonlarga nisbatan kuchli qoʻrquv sharoitlarini va ilon tasvirlarini ongsiz ravishda tez qayta ishlashini isbotladi. Bu inson miyasidagi [[Amigdala|amigdalani]] oʻz ichiga olgan qoʻrquv tarmogʻi orqali amalga oshiriladi<ref name="Öhman2009">{{Cite journal|last=Öhman|first1=Arne|title=Of snakes and faces: An evolutionary perspective on the psychology of fear|journal=Scandinavian Journal of Psychology|publisher=Wiley|volume=50|issue=6|year=2009|issn=0036-5564|doi=10.1111/j.1467-9450.2009.00784.x|pages=543–552|pmid=19930253}}</ref>. 2013-yildagi tadqiqot primatlarda ([[Makakalar|makakalarda]]) ilonlar harakatini tez aniqlash uchun tabiiy tanlanishning neyrobiologik dalillari mavjudligini koʻrsatdi<ref name="Van Le Isbell Matsumoto Nguyen pp. 19000–19005">{{Cite journal|last=Van Le|first1=Q.|last2=Isbell|first2=L. A.|last3=Matsumoto|first3=J.|last4=Nguyen|first4=M.|last5=Hori|first5=E.|last6=Maior|first6=R. S.|last7=Tomaz|first7=C.|last8=Tran|first8=A. H.|last9=Ono|first9=T.|title=Pulvinar neurons reveal neurobiological evidence of past selection for rapid detection of snakes|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=110|issue=47|date=28 October 2013|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.1312648110|pages=19000–19005|pmc=3839741|pmid=24167268|bibcode=2013PNAS..11019000V}}</ref>.

== Filmlarda ==
[[Indiana Jones]] kinosining bosh qahramoni ofidiyofobiya bilan ogʻrigan odam sifatida tasvirlan<ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=tAc7BESPBYkC&q=%22Indiana+Jones%22+%22fear+of+snakes%22&pg=PA47|title=Why Did It Have To Be Snakes: From Science to the Supernatural, The Many Mysteries of Indiana Jones|first=Lois H.|last=Gresh|date=21 April 2008|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9780470225561|accessdate=22 March 2018}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Ovozli Vikipediya|sana=2022-09-22|Ofidiofobiya.ogg}}