Oidipus kompleksi sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Oedipus_and_the_Sphinx_MET_DP-14201-023.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Oedipus_and_the_Sphinx_MET_DP-14201-023.jpg/170px-Oedipus_and_the_Sphinx_MET_DP-14201-023.jpg|thumb| ''Edip va Sfinks'', Gustav Moreau, (1864)]]
'''Edip kompleksi''' yoki Edip sindromi, [[Sigmund Freud|Zigmund Freyd]] tomonidan asos solingan [[Psixoanaliz|psixoanalitik]] nazariyaga ko'ra, bolaning qarama-qarshi jinsdagi ota-onaga ega bo'lishga intilishi va bir jinsdagi ota-onasini yo'q qilish haqidagi his-tuyg'ulari, fikrlari, impulslari va fantaziyalarining yig'indisidir.

Freydning fikricha, har bir bolaning birinchi sevgisi qarama-qarshi jinsdagi ota-onaga nisbatandir. Masalan, o'g'il bolaning doimiy ravishda onasini qizgʻanishi, otasining onasiga boʻlgan e'tiboridan bezovtalanib yig'lashi yoki gapini bo'lishi misol qilib keltiriladi<ref>{{kitob manbasi|title=İnsan ve Davranışı|accessdate=28 Ağustos 2021|date=Eylül 2006|language=Türkçe|page=413|publisher=Remzi Kitabevi}}</ref>.

O'g'il bola uyda kuchli obro'ga ega boʻlgan kuchli raqib otasidan qo'rqib ota-onasidan uzoqlashishi kerakligini his qilsa, onasidan qo'rqqan qiz o'zi havas qiladigan kuchli otasiga yaqinlashadi.

U ijobiy va salbiy ikki shaklda keladi. Uning ijobiy shakli murakkab (chalkashlik) nomini olgan qadimgi yunon afsonasiga mos keladi, ya'ni o'g'il bolalar o'z otalariga va qizlarga o'z onalariga raqib sifatida qarashadi. O'g'il bolalar onalariga, qizlar esa otalariga qaraydilar.

Salbiy shakl buning aksi. Bu chalkashlik [[Sigmund Freud|Freyd]] tomonidan atalgan fallus davrida (uch yoshdan besh yoshgacha) sodir bo'ladi. Besh yoshdan keyin bu murakkablik o'z ta'sirini yo'qotadi va pauza-uyqu davridan so'ng balog'at yoshi bilan jonlanadi. U bu halokatni tashqi jinsiy ob'ektni tanlash bilan ozmi-ko'pmi muvaffaqiyatli amalga oshiradi.
[[Fayl:Sigmund_Freud_LIFE.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Sigmund_Freud_LIFE.jpg/170px-Sigmund_Freud_LIFE.jpg|thumb| Psixolog [[Sigmund Freud|Zigmund Freyd]] (taxminan 1921-yil)]]
Shaxsning 3-5 yillik rivojlanish davri Freyd tomonidan fallik davr deb ataladi. Bu asrda Freyd o'g'ilning onasiga boʻlgan sevgisi uchun otasi tomonidan jazolanishidan qo'rqish natijasida boshdan kechirgan chalkashliklarni Edipal kompleksi deb ataydi.

Mifologiyaga koʻra bolaning ota-onasiga boʻlgan muhabbati va turmush qurishi yoqimsiz harakat va faqat xudolar uchun maxsus amaliyot ekanligi qabul qilinadi. [[Sigmund Freud|Freyd]] bu nazariyani [[yunon mifologiyasi]]dagi [[Sofokl]]ning “Shoh [[Edip|Edip”]] hikoyasi sharafiga nomlagan.

*

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}