Olga Rubtsova
Олга Рубцова (русча: О́льга Никола́евна Рубцо́ва) — (20-август 1909-йил - 13-декабр 1994-йил) Совет шахматчиси ва аёллар ўртасида шахмат бўйича тўртинчи жаҳон чемпиони.
| Олга Рубцова | |
| Олга Николаэвна Рубцова | |
 | |
| Туғилган санаси: | 20-август 1909-йил |
| Туғилган жойи: | Москва, Россия |
| Вафот санаси: | 13-декабр 1994-йил (85 ёш) |
| Вафот жойи: | Москва, Россия |
| Унвони: | Гроссмейстер |
Ҳаёти
Олга 1909-йил августда туғилган. Бўлажак жаҳон чемпиони болалигини ота-онасининг Москвадаги квартирасида ўтказди. Қизнинг отаси машҳур кимёгар бўлиб, шахматни яхши ўйнаган. Николай қизига шахмат қоидаларини ўргатди ва унинг биринчи мураббийи бўлди. Кейинчалик қиз Москва кашшофлар саройида шахмат бўлимига қатнаша бошлади.
1926йилда Олга „Комсомолская правда“ муҳаррирлари томонидан ўтказилган танловда ғолиб чиқишга муваффақ бўлди. Ўн саккиз ёшида Рубцова Совет Иттифоқи аёллар чемпионатида ғалаба қозонишга муваффақ бўлди. Кейинчалик шахматчи яна уч марта - 1931, 1937 ва 1949-йилларда мамлакат чемпиони бўлади.
Олга икки марта уйланган. Спортчининг биринчи эри 1945-йилда вафот этди. Икки йил ўтгач, публицист ва шахмат бўйича мураббий Абрам Поляк Рубцовага турмуш қуришни таклиф қилди. Олга уни қабул қилди - иккинчи эри Совет Иттифоқининг тўрт карра чемпионига мураббий бўлди. Рубцова Бутуниттифоқ ва халқаро турнирлардаги чиқишларини пўлат заводидаги иш билан бирлаштирди. Шахматчи қуйиш муҳандислиги дипломига эга эди. Мавжуд билимлар Олга ишлаб чиқариш жараёнига киритилган рационализаторлик таклифларини киритишга имкон берди. Рубцованинг муҳандислик ютуқлари бир неча бор СССР Вазирлар Кенгашининг дипломлари билан тақдирланган.[1]
Шахматдаги фаолияти
1949-йилда шахматчи аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионатида иштирок этди. Олга Элисавета Бйковадан кейин иккинчи ўринни эгаллаб, мусобақада ғалаба қозона олмади. Халқаро шахмат федерацияси Рубцовага аёллар ўртасида халқаро спорт устаси унвонини берди. 1952 ва 1955-йилларда шахматчи номзодлар ўйинларида иштирок этган. 1955-йилги турнирдаги ғалаба Олгага жаҳон чемпиони унвони учун ўйин турнирининг иштирокчиси бўлишга имкон берди. 1956-йилда Рубцова Элисавета Бйкова ва Людмила Руденкони мағлуб этиб, аёллар шахматида энг юқори унвон соҳибига айланди. Бу муваффақият орқали Олга халқаро спорт устаси унвонига сазовор бўлди.
Совет Иттифоқи аёллар жамоаси таркибида шахматчи аёллар ўртасидаги биринчи Олимпия турнири ғолиби бўлди (1957). Рубцова ва Кира Зворйкина Венгрия, Голландия, Болгария, Руминия, Шарқий Германия ва Чехословакиянинг асосий рақибларини ишончли тарзда мағлуб этишди.[2]
Бир йил ўтгач, Руденко яна жаҳон шахмат тожи учун ўйин иштирокчисига айланди. Москвалик шахматчининг рақиби эски дўсти - Элисавета Бйкова бўлиб чиқди. Рубцова унвонини ҳимоя қила олмади: учрашувнинг иккинчи ярмида Олга кетма-кет олтита ўйинда мағлуб бўлди. Учрашувда Бйкова 8,5:5,5 ҳисобида зафар қучди.
Фаолиятини якунлаш
1958-йил охирида москвалик халқаро турнирлардаги чиқишларини тўхтатганини эълон қилди. Собиқ жаҳон чемпиони Совет Иттифоқининг аёллар чемпионатларини ўтказиб юбормади (1927—1967-йилларда шахматчи йигирмата Бутуниттифоқ чемпионатида қатнашган). 1965-йилги турнирда онаси ва қизи Олга ва Элена Рубцовлар биринчи марта қатнашганлиги билан ажралиб туради. Кичик Рубцова бир неча бор совет ва халқаро мусобақаларда ғолиб бўлган ва 2000-йилларнинг бошида у Европа ва жаҳон фахрий чемпионатларида ғолиб чиққан.
Кейинчалик Совет Иттифоқи чемпионатларининг тўрт карра ғолиби сиртқи шахматга ўтди. Олга ушбу интизом бўйича жаҳон чемпионатида ғолиб чиқишга муваффақ бўлди (мусобақалар 1968—1972-йилларда ўтказилган). Мусковит аёллар шахмати тарихида биринчи бўлиб иккита чемпионлик унвонига эга бўлди - тўлиқ ва ярим кунлик.
1976-йилда ФИДЕ Рубцовага аёллар гроссмейстери унвонини берди. Кейинчалик Олга сиртқи турнирларда қатнашишни тўхтатди. Шахматчи кўплаб невараларни тарбиялашга эътибор қаратган. Исаак Мазел ва Абрам Поляк билан никоҳда Рубцова беш фарзанднинг онаси бўлди.[3]
Манбалар
- ↑ „Биография шахматистки“. чесс-боом.онлине. Қаралди: 2022-йил 10-июл.
- ↑ „Ольга Рубцова: биография, творчество, карьера, личная жизнь“. www.какпросто.ру. Қаралди: 2022-йил 10-июл.
- ↑ „Олга Рубцова“. чесс-боом. Қаралди: 2022-йил 10-июл.