Oltingugurt
Бримстоне (инглизча: бримстоне — олтингугурт) юқори технологияли ҳаводан ерга мўлжалланган ракетадир . Британия ҳаво кучлари (РАФ) учун МБДА халқаро Салимов Салимжон Надирович консорсиуми томонидан ишлаб чиқилган. У ҳаракатланувчи нишонларни юқори аниқлик билан уриш имконини берувчи фаол радар боши билан жиҳозланган. Бундан ташқари, лазерли йўл-йўриқ имконияти мавжуд. АГМ-65Г Мавериcк каби шунга ўхшаш тизимлардан фарқли ўлароқ, жанговар каллак замонавий зирҳ турларини янада самаралироқ улаш имконини берувчи тандемда жойлашган. Нисбатан кичик таъсир майдони гаров зарар камайтириш имконини беради.
2005 йилда РАФ билан хизматга кирган. Бир ракетанинг нархи тахминан 100 минг фунт (тахминан 150 минг рубл)[1].
Дизайн

</бр> қисқартмалар:
</бр> ГОС — уй боши
</бр> ИМУ — инертиал ўлчаш мосламаси
Умумий маълумот
Дастлаб, ракета АГМ-114 Ҳеллфире лазерининг асл нусхаси бўлиб, лазер қидирувчини миллиметрли тўлқинли радио қидирувчи (94 гигагерцли) билан алмаштиради, деб тахмин қилинган. Ривожланиш жараёнида деярли бутун ракета қайта ишлаб чиқилди, натижада ракетанинг ташқи кўринишидан ташқари асл нусха билан ҳеч қандай умумийлиги йўқ эди[2].
Бримстоне тандем шаклидаги зарядловчи каллагига эга (инглизча: Тандем Шапед Чарге (ТСC) 6,3 кг бўлиб, у фаол ҳимоядан ўтиш учун мўлжалланган, тахминан 100 г кичикроқ бошланғич заряддан фойдаланади, сўнгра асосий зирҳларга кириш учун 6,2 кг каттароқ ва кўпроқ ҳалокатли заряд олади[3][4]. Бримстоненинг ҳисоб-китобларига кўра, у замонавий танкларга қарши АГМ-65Г Мавериcк ракетасидан 3 марта ва БЛ755 кассетали бомбадан 7 баробар самаралироқдир. Британия Мудофаа вазирлиги маълумотларига кўра, жангда Бримстоне „90 фоиздан ортиқ“ аниқлик ва ишончлиликни намойиш этди; Ҳарбий ҳаво бошлиғи маршали сер Стивен Далтоннинг таъкидлашича, Ливияда отилган бримстонеснинг 98,3% дан 98,7% гача „биз кутганимизни тўлиқ бажарди“[5].
Мақсадни белгилаш ва сенсорлар

Бримстоне — ўт ўчириш ва унутиш ракета тури бўлиб, қурол тизимлари ходими томонидан учиришдан олдин йўл-йўриқ маълумотлари юкланади (инглизча: Wеапон Сйстемс Оффиcер (WСО)).
Ўзгартиришлар
Бримстоне ракетасининг биринчи ер учиришлари 1999 йил августда, кейин эса 2000 йил сентябрда амалга оширилган. кейин Торнадо ГР4 ҳужумчи самолётидан биринчи ҳаво учирилди.

</бр> (Дуал-Моде Бримстоне, Бримстоне 2, Бримстоне 3 модификациялари)
Дуал Моде Бримстоне
Бримстонеънинг асл нусхаси Афғонистонда қурол қоидаларига кўра ишлатилмайди. Шунинг учун икки режимли Бримстоне яратилди. Янги ракеталар СТАНАГ 3733 стандартига мувофиқ лазерли йўриқномага эга бўлиб, шунингдек, миллиметр тўлқинли қидирувчини сақлаб қолди. Учувчи режимлардан бирини танлаши ёки иккаласидан бир вақтнинг ўзида фойдаланиши мумкин. Лазерли йўл-йўриқ сизга зич муҳитда аниқ душман нишонларини уриш имконини беради, миллиметрли тўлқинли радар ҳаракатланувчи нишонларни уришнинг аниқлигини таъминлайди. Асл бир режимли ракеталарни ишлаб чиқиш ва сотиб олиш 370 миллион фунт стерлингга тушди, икки режимли версияни ишлаб чиқиш қўшимча 10 миллион фунт стерлингга тушди. Даилй Телеграпҳ икки режимли ракеталарнинг нархи 105 000 фунт стерлингга[6] АГМ-65 Мавериcк нархига тенг эканлигини хабар қилди; Мудофаа вазирлиги фақатгина 175 000 фунт стерлинглик умумий баланс қийматини санаб ўтади, бу ракетани ишлаб чиқиш ва сотиб олиш харажатларини ўз ичига олади. Бир режимли ракетани икки режимли ракетага янгилаш буюртма миқдорига қараб 35 000 фунт стерлингдан 45 000 фунт стерлинггача туради.
Бримстоне 2 (найза 2)
2010 йил март Бримстоне РАФ Селектив Преcисион Эффеcц Ат Ранге (СПЕАР) Cапабилитй 2 Блок 1 дастури учун асос сифатида танланган[7]. Ракетанинг характеристикалари сезиларли даражада яхшиланди. Уруш каллаги ва ракета двигатели сезгир бўлмаган ўқ-дорилар концепциясининг бир қисми сифатида ўзгартирилди. Бримстоне 2 такомиллаштирилган миллиметрли тўлқин изловчи (изловчи), янада модулли дизайн ва „кўтарилган диапазон ва таъсир доираси орқали унумдорликни умумий ошириш“, шу жумладан „200 дан ортиқ“ учун самолёт корпуси ва дастурий таъминотини яхшилашга эга. максимал диапазонда % ортиш[8].
2013 йил октябр ойида бешта ишга туширилган бир қатор синовлар тартибсиз йўлда соатига 110 км тезликда ҳаракатланаётган пикапга муваффақиятли таъсир қилиш билан якунланди[9].
2016 йил июл ойида Бримстоне 2 ракетаси сезгир бўлмаган ракета двигатели ва жанговар каллак билан янада такомиллаштирилди. У Торнадо ГР4 га муваффақиятли интеграция қилинган ва Эурофигҳтер Тйпҳоон ва АҲ-64Э Апаче да синовдан ўтган.
2016 йил феврал ойида Торнадо ГР4 билан интеграция синови „турли дизайндаги, жуда кичик тез ҳаракатланувчи транспорт воситаси ва қурол тизимининг ишлаш диапазони чеккасидаги нишонларга“ 11 та ракетани ўққа тутди. Умуман олганда, 91% ёки 11 та ишга туширишдан 10 таси муваффақиятли бўлди; Нишонга тегмаган ягона ракета жуда қисқа масофадан отиш билан шуғулланган, бунда ярим фаол лазер боши ва қидирувчи нишонни самарали қулфлаш учун этарли вақтга эга эмас эди[10]. 2016 йил июл ойида МБДА АҲ-64Э Апаче учун янги Бримстоне 2 вариантини таклиф қилди. У учувчига ракетанинг траэкториясини танлаш имкониятини беради, бу эса кўриш чизиғидан отиш (текис траэктория), шунингдек, яқин тўсиқлардан қочиш учун юқори ва паст парвоз профилларини амалга ошириш имконини беради. Кечикиш, ҳаво портлаши, зарба ва яқинлик сигорталарини ўз ичига олган янги жанговар режимлар тўплами ҳам кенгайтирилди.
Бримстоне Сеа Спеар кема ракетаси
2012 йил 25 июнда МБДА денгиз СПЕАР деб номланган кичик кемалар тўдасига қарши фойдаланиш учун денгиз вариантини синовдан ўтказди. Торнадо ГР4 дан прототип учирилди, у 3 денгизда 20 тугун тезликда ҳаракатланадиган 6 метрли пуфлама қайиқни уриб чўкди. 2013 йил 29 май МБДА тезкор қайиқларни ифодаловчи бешта нишонга тақлид қилинган ҳужумга қарши денгиз платформасидан учирилган учта Бримстоне миллиметрли тўлқинли жанговар ракеталарни учирди. Муваффақиятли синов ўқлари Сеа СПЕАРнинг бир нечта индивидуал нишонларга зарба бериш қобилиятини кўрсатди. Синовлар давомида нишонлардан бири, 15 метрлик кема 20 тугун тезликда ҳаракатланарди. МБДА Сеа СПЕАР-ни АҚШ қирғоқ ҳарбий кемаларига интеграция қилиш учун Райтҳеон Сеа Гриффин ракетаси билан мослаштирди. Бироқ, АҚШ денгиз флоти АГМ-114Л Ҳеллфире ни танлади.
СПЕАР 3
2010 йилда МБДА Бримстоне ракетаси технологиясидан фойдаланадиган СПЕАР 3 тармоқ ракетасини қуриш бўйича шартнома олди[11]. СПЕАР 3 юқори субсоник тезликда учиши ва камида 100 км масофага эга бўлиши керак[12][13]. У Ҳамилтон Сундстранд ТЖ-150 турбожетли двигатели, тортиб олинадиган қанотлари ва кўп режимли қидирувчи (ИНС/ГПС йўриқномаси) ва бошқарув канали билан жиҳозланган. Ракета Эурофигҳтер Тйпҳоон ва Лоcкҳеэд Мартин Ф-35 Лигҳтнинг ИИ кўп мақсадли қирувчи самолётларини жиҳозлаш учун мўлжалланган ва 2020-йилларнинг ўрталарида Қироллик ҳаво кучлари хизматига кириши кутилмоқда[14]. Парвоз синовлари 2014-йилда Эурофигҳтер Тйпҳоонъдан ўтказилган. СПЕАР ЭW деб аталадиган тўда қобилиятига эга электрон уруш версияси ҳам таклиф қилинган[15].
Тактик ва техник хусусиятлар
Хусусиятлари

- Бошқа ҳаводан ерга бошқариладиган ракеталардан фарқли ўлароқ, Бримстоне юқори тезликда ташувчи самолётдан учирилганда ҳаракатланувчи нишонларни йўқ қилишни таъминлайди, бу эса душманнинг ҳаво мудофааси билан иккинчисига зарба бериш эҳтимолини камайтиради[17].
- Ракетанинг кичик ўлчамлари битта навбатда урилган нишонлар сонини кўпайтириш имконини беради. Шундай қилиб, Британиянинг " Торнадо " ҳужум самолёти 12 тагача Бримстоне ракеталарини олиб юриши мумкин[17].
- Такомиллаштирилган миллиметрли тўлқинли радарни бошқариш тизими соатига 100 км дан юқори тезликда ҳаракатланувчи нишонларни уриш имконини беради[17].
- Жанг каллакларини жойлаштиришнинг тандем принципи замонавий зирҳ турларини самарали йўқ қилишни таъминлайди[17].
Жанговар фойдаланиш
2015- йил декабр ойидан бери РАФ Суриядаги бомбардимон миссияларида Бримстоне ракеталаридан фойдаланмоқда[18].
2022 йил 18 майда Россиянинг Украинага бостириб киришида олтингугуртдан биринчи муваффақиятли жанговар фойдаланиш эълон қилинди. Иккита Бримстоне И ракетаси ердан отиш учун мослаштирилган иккита рус танкига тегди[19][20].
Операторлар
Буюк Британия: Дуал-Моде Бримстоне и Бримстоне 2[21]
Саудия Арабистони : Бримстоне[21][22]
Германия[22]- Катар
Украина : Бримстоне и Бримстоне 2[23][24][25][26]
Манбалар
- Буюк Британия ИШИДга АҚШ фақат орзу қилган ракета билан ҳужум қилади — Машҳур механика мақоласи
- Бримстоне Архивная копия -да архивланган — РАФ веб-сайтидаги мақола
- ↑ „Wҳо, Wҳат, Wҳй: Wҳат ис тҳе Бримстоне миссиле?“. ББC Неwс Онлине Магазине (2015-йил 4-декабр). 2015-йил 6-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-декабр.
- ↑ Бритиш Сеcрет Прожеcц; Ҳйперсониcс, Рамжец & Миссилес, Чрис Гибсон анд Тонй Буттлер, Мидландс Публишинг, 2007, ИСБН 978-1-85780-258-0
- ↑ „Бримстоне Миссиле“. миссиле дефенcе.cсис.орг. CСИС Миссиле Дефенcе Прожеcт. 2022-йил 8-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-апрел.
- ↑ „Бримстоне Гуидед Миссиле“. тҳинкдефенcе.cо.ук. Тҳинк Дефенcе. 2022-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-апрел.
- ↑ „Дефенcе Cоммиттеэ – Нинтҳ Репорт, Оператионс ин Либя“, Ҳансард, 25 Жануарй 2012
- ↑ Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; но техт wас провидед фор рефс намедҲансард20100210 - ↑ Чутер, Андреw „Жет Траинерс, Ҳелос, Миссилес Топ Латест Роунд оф У.К. Cонтраcц“. Дефенсе Неwс (2010-йил 29-март). 2013-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 18-июн.
- ↑ Ҳойле, Cраиг. „Пиcтурес: Бримстоне 2 пассес тест агаинст ҳигҳ-спеэд веҳиcле“. Флигҳт Интернатионал (2013-йил 21-октябр). 2017-йил 9-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-май.
- ↑ „БАЭ cонтраcтед то студй Бримстоне 2 фор Тйпҳоон“. www.флигҳтглобал.cом. Реэд Бусинесс Информатион (2014-йил 19-июн). 2017-йил 9-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 19-июн.
- ↑ Ҳугҳес, Робин „УК РАФ cомплетес Бримстоне 2 оператионал эвалуатион триалс он Торнадо Г4“. Жане'с ИҲС (2016-йил 4-май). 2016-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-апрел.
- ↑ „УК Студй Cонтраcт Аwардед то интеграте Бримстоне 2 онто Тйпҳоон“. Баэ Сйстемс (2010-йил 29-март). 2016-йил 11-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 20-май.
- ↑ Ҳойле, Cраиг „ПИCТУРЕС: МБДА шарпенс Спеар миссиле десигн фор Ф-35 интегратион“ (2012-йил 27-июн). 2019-йил 2-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-май.
- ↑ „УК МоД фундс фуртҳер девелопмент оф Спеар 3 миссиле“. флигҳтглобал (2016-йил 18-май). 2020-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-май.
- ↑ „МБДА wоркинг он неw СПЕАР-ЭW элеcтрониc wарфаре wеапон“. МБДА (2019-йил 11-сентябр). 2022-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-май.
- ↑ „Великобритания намерена передать ВС Украины сотни ракет "Бримстоун"“ (ру). ВПК.наме. 2022-йил 27-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-май.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 „«Поможет ли ракета „Бримстоун“ развитию операции в Сирии?»“. 2015-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 8-декабр.
- ↑ „Бримстоне Миссиле Жоинс Сйриа Wар ас У.К. Ҳиц Исламиc Стате — Блоомберг Бусинесс“. 2017-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 28-сентябр.
- ↑ Петер Суcиу. „Руссиа'с Бест Танкс Кеэп Дйинг ин Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 19-май). 2022-йил 19-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-май.
- ↑ Катиэ Феэҳан. „Момент Бритиш Бримстоне миссилес блоw уп Руссиан танкс он баттлефиэлд“. Маил Онлине (2022-йил 18-май). 2022-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-май.
- ↑ 21,0 21,1 Тҳе Милитарй Баланcе 2022
- ↑ 22,0 22,1 Брент М. Эастwоод. „Меэт тҳе Бримстоне: Тҳе Бритиш Миссиле Киллинг Эверйтҳинг ин Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 14-июл). Қаралди: 2022-йил 22-ноябр.
- ↑ Жаcк Буcкбй. „Руссиа Wон'т Бе Ҳаппй: УК Ис Сендинг Море Милитарй Геар то Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 4-май). Қаралди: 2022-йил 4-май.
- ↑ Эмма Ҳелфрич, Тйлер Рогоwай. „Труcк-Моунтед Бримстоне Миссиле Лаунчер Эмергес Ин Украине“ (эн). Тҳе Дриве (2022-йил 12-май). 2022-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-май.
- ↑ Георге Аллисон. „Бритиш Бримстоне миссилес филмед дестройинг Руссиан танкс“ (эн-ГБ) (2022-йил 17-май). 2022-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-май.
- ↑ „Война в Украине: Зеленский призвал экономить энергию, Британия поставила Киеву высокоточные ракеты - Новости на русском языке“ (ру-РУ). ББC Неwс Русская служба. Қаралди: 2022-йил 22-ноябр.