Onsilla sahifasining manbasini koʻrish

{{Avtomatik taksonquti
| range_map = Oncilla area.png
| nomi = Onsilla
| tasvir = Leopardus tigrinus - Parc des Félins.jpg
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Xordalilar]]
| sinf = [[Sut emizuvchilar]]
| turkum = [[Yirtqichlar]]
| oila = [[Mushuksimonlar]]
| turlari = Onsilla
| muallif = Schreber, 1775<ref name=msw3>{{cite book|title=Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference|pages = 539|url=https://books.google.co.uz/books?id=JgAMbNSt8ikC&pg=PA539&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|id=14000114 |heading=Species ''Leopardus tigrinus''}}</ref>
| binar_nomi = Leopardus tigrinus
}}

'''Onsilla''' (''Leopardus tigrinus'') – [[mushuksimonlar]] [[Oila (biologiya)|oilasiga]] mansub [[Yirtqichlar|yirtqich]] [[sutemizuvchi]] turi.

== Tashqi koʻrinishi ==
Bu yovvoyi mushukning nomi „kichik yaguar“ deb tarjima qilinadi, chunki uning tuzilishi va rangi haqiqatan ham kichik [[Yaguar|yaguarga]] oʻxshab ketadi. Bundan tashqari, Onsilla neotropik mushuklarning eng kichigidir; hajmi boʻyicha hatto [[otselot]] va margay kabi qarindoshlaridan ham kichikroq<ref name=Leyhausen1963>{{cite journal | author = Leyhausen, P. | year = 1963 | title = Über südamerikanische Pardelkatzen |journal=Zeitschrift für Tierpsychologie |volume=20 | issue = 5|pages= 627–640 | doi=10.1111/j.1439-0310.1963.tb01179.x}}</ref>. Onsilla [[Mushuk|oddiy uy mushugidan]] kichik; erkagining massasi taxminan 2,8-3 kg, tana uzunligi 65 sm gacha yetadi. Onsillaning dumi qisqaroq (30-40 sm), koʻzlari va quloqlari ''Leopardus'' urgʻiga mansub boshqa vakillarnkiga nisbatan kattaroqdir<ref name=WCoW>{{cite book |author=Sunquist, M. |author2=Sunquist, F. |name-list-style=amp |year=2002 |title=Wild Cats of the World |url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |isbn= 0-226-77999-8 |pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/130 130]–134 |chapter=Oncilla ''Leopardus tigrinus'' (Schreber, 1775) |chapter-url=}}</ref><ref name="ADV">[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Leopardus_tigrinus.html University of Michigan Museum of Zoology]</ref>.

Onsillaning moʻynasi yumshoq va qisqa. Moʻynali terisining rangi sargʻish, qorni va koʻkragi oq rangda, yuzida koʻrinar-koʻrinmas dogʻlar mavjud. Orqa va yon sohalari uzunasiga joylashgan halqaga oʻxshash va tartibsiz shakldagi qora dogʻlardan iborat. Dogʻlar uzluksiz boʻlib, alohida boʻlinmaydi. Dumi koʻndalang qora dogʻlar bilan qoplangan. Quloqlari yumaloq, tashqi tomoni qora, oʻrtasida oq nuqtasi bor. [[Melanizm|Melanistik]] mushuklar keng tarqalgan; ularning soni butun [[Populyatsiya|populyatsiyaning]] 1/5 qismiga toʻgʻri keladi.

== Tarqalishi va kenja turlari ==
Onsilla [[Kosta-Rika]] va shimoliy [[Panama|Panamadan]] [[Braziliya]] janubi-sharqigacha va [[Argentina]] shimolida tarqalgan. Uning [[Amazon daryosi|Amazonda]] uchratilgani haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas<nowiki/>[[Daryo havzasi|;]] onsillaning [[Areal|tarqalish diapazoni]] togʻli va subtropik oʻrmonlar bilan cheklangan.

Onsillaning teri rangi va tashqi koʻrinishi bilan ajralib turuvchi 3-4 ta kenja turi maʼlum:

* ''Leopardus tigrinus tigrinus'' sharqiy [[Venesuela]], [[Gayana]] va [[Braziliya]] shimoli-sharqida,
* ''Leopardus tigrinus guttulus'' – markaziy va janubiy [[Braziliya|Braziliyada]], [[Urugvay|Urugvayda]], [[Paragvay|Paragvayda]], [[Argentina]] shimolida,
* ''Leopardus tigrinus pardiniodes'' – gʻarbiy [[Venesuela]], [[Kolumbiya]] va [[Ekvador|Ekvadorda]] tarqalgan.

== Yashash tarzi va oziqlanishi ==
Onsillalar subtropik oʻrmonlarda yashaydi. Dengiz sathidan 3000 m balandlikdagi nam doimiy [[Doim yashil oʻsimliklar|yashil]] va togʻli bulutli oʻrmonlarni afzal koʻradi. Shuningdek, [[Venesuela|Venesuelaning]] quruq oʻrmonlarida, tashlab ketilgan [[evkalipt]] plantatsiyalarida va tozalangan oʻrmonli hududlarda, shu jumladan aholi punktlari yaqinida ham topilgan.

Onsilla – deyarli oʻrganilmagan tur. Koʻrinishidan, yolgʻiz yashaydi, asosan tunda faol boʻladi va kunduzi daraxtlarning shoxlarida dam oladi, chunki moʻynasi rangi uni koʻrinmas hayvonga aylantiradi. Mayda [[kemiruvchilar]], qushlar, zaharsiz ilonlar va [[Baqaqurilloqlar|daraxt qurbaqalarini]] ovlaydi. [[Braziliya|Braziliyada]], onsillalar kichik [[Primatlar|primatlarni]] tutishi haqida xabar berilgan.

== Koʻpayishi ==
Tabiatda onsillalarning [[Koʻpayish|koʻpayishi]] haqida hech narsa maʼlum emas; ular haqidagi barcha maʼlumotlar tutuqunlikdagi hayvonlarni kuzatishga asoslangan. Urgʻochilarda homiladorlik 74-78 kun davom etadi.1-2 ta gacha mushukcha tugʻilib, ularning koʻzlari uchinchi haftada ochiladi. 1-2 yoshda yosh onsillalar balogʻat yoshiga yetadi.

Tutqunlikda umr koʻrish davomiyligi 20 yilgacha; tabiatda – 12-15 yil.

== Populyatsiyaning holati va saqlanishi ==
Onsillalar keng tarqalgan, ammo insonlarga juda kam uchraydi. 1970—1980-yillarda chiroyli moʻynalari tufayli ular ov nishoniga aylangan va shu davrda oʻn minglab mushuklar tutilgan. Birgina [[1983|1983-yilda]] brakonerlardan 84 ming dona onsilla terisi musodara qilingan. Onsillalarning hozirgi populyatsiyasi taxminan 50 000 ta deb baholanmoqda, ammo bu raqam [[Qahva (turkum)|qahva]] plantatsiyalari uchun oʻrmonlarni kesish va brakonerlik tufayli asta-sekin kamayib bormoqda.

Endilikda onsillalarni ovlash ular yashaydigan koʻp hududlarida taqiqlangan, ammo [[Ekvador]], [[Gayana]], [[Nikaragua]], [[Panama]] va [[Peru|Peruda]] himoyalanmagan. [[1989|1989-yilda]] CITES (Yovvoyi hayvonlar va oʻsimliklar savdosi boʻyicha xalqaro konvensiya) I ilovasida onsillani roʻyxatiga kiritgan.

Tutqunlikda yaxshi oʻrganilgan, ammo Yevropa hayvonot bogʻlarida kam uchraydi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.asfera.info/news/one-82707.html Braziliyada olimlar tomonidan mushukning nomaʼlum turi topildi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131201032527/http://www.asfera.info/news/one-82707.html |date=2013-12-01 }}
{{Taxonbar|from= Q205948}}
[[Turkum:Sutemizuvchilar]]
[[Turkum:Zaif turlar]]
[[Turkum:Mushuksimonlar]]
[[Turkum:Yirtqichlar]]