Ziyosfera

Ishlatuv tizimi: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Ishlatuv tizimi
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Ishlatuv tizimi]]
[[Tasvir:Operating system placement-uz.svg|thumb|right|220px]]
[[Tasvir:Ubuntu_13.04_Desktop.png|thumb|right|180px|[[Ubuntu]] Linux ishlatuv tizimining ish stoli.]]
'''Ishlatuv tizimi''' (yoki ''operatsion tizimi'') — [[kompyuter]]ning asosiy dasturidir va boshqa dasturlar uchun platformasi. Zamonaviy kompyuterlarda ishlatuv tizimi [[BIOS]]dan keyin yuklanadi.
 
Bosh ishlatuv tizimlari oilalari:
 
<table style="width: 400px">
  <tr><td>[[Microsoft Windows]]</td>
      <td>[[macOS]]</td></tr>
  <tr><td>[[Linux]]</td>
      <td>[[Solaris]]</td></tr>
  <tr><td>[[FreeBSD]], [[OpenBSD]], [[NetBSD]]</td>
      <td>[[HP-UX]]</td></tr>
  <tr><td>[[MS-DOS]]</td>
      <td>[[UNIX]]</td></tr>
</table>
 
Ishlatuv tizimi — kompyuter programmalarining yigʻindisidir. Ishlatuv tizimi(Operatsionnaya sistema)kompyuter va foydalanuvchi orasidagi koʻprik boʻlib, u foydalanuvchi uchun kompyuterni ishlatishni osonlashtiradi. U barcha kompyuterdagi programmalarga va kompyuterning har xil qismlari(hardware: printer, disk oʻqiydigan, harddisk, matritsa)ga link yaratadi. Shunda kompyuterdagi bitta ikonkani bosib biron programmani ochish mumkin. Avvallari esa Ishlatuv tizimi buyruq oynalaridan iborat boʻlgan. U paytlar faqat oynada buyruqni yozib keyin programmani ochish mumkin boʻlgan. Hozirgi Ishlatuv tizimlari oson va qulayroq. Sichqonchani programma ikonkasiga olib borib bir yoki ikki marta bosish bilan programmani ochish mumkin.
 
== Tarixi ==
{{Asosiy|Operatsion tizimlar tarixi}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Oʻqish uchun ==
{{Refbegin}}
* {{jurnal manbasi | last =Auslander | first =Marc A. |author2=Larkin, David C. |author3=Scherr, Allan L.| title = The evolution of the MVS Operating System | publisher = IBM J. Research & Development | year=1981 | url=http://www.research.ibm.com/journal/rd/255/auslander.pdf }}
* {{Kitob manbasi | last = Deitel | first = Harvey M. | author2 = Deitel, Paul | author3 = Choffnes, David | title = Operating Systems | date = 25-dekabr 2015-yil | publisher = Pearson/Prentice Hall | isbn = 978-0-13-092641-8 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/modernoperatings00tane }}
* {{Kitob manbasi | last = Bic| first = Lubomur F. |author2=Shaw, Alan C. | title = Operating Systems | url = https://archive.org/details/operatingsystems0000bicl| publisher = Prentice Hall | year = 2003 | location = Pearson  }}
* {{Kitob manbasi | last = Silberschatz | first = Avi |author2=Galvin, Peter |author3=Gagne, Greg | title = Operating Systems Concepts | publisher = John Wiley & Sons | year = 2008 | isbn = 978-0-470-12872-5 }}
* OʻBrien, J. A., & Marakas, G. M.(2011). ''Management Information Systems''. 10e. McGraw-Hill Irwin.
* {{Kitob manbasi |last1=Leva |first1=Alberto |last2=Maggio |first2=Martina |last3=Papadopoulos |first3=Alessandro Vittorio |last4=Terraneo |first4=Federico |title=Control-based Operating System Design |publisher=[[:en:Institution of Engineering and Technology|IET]] |year=2013 |isbn=978-1-84919-609-3}}
* {{Kitob manbasi |last1=Arpaci-Dusseau |first1=Remzi |last2=Arpaci-Dusseau |first2=Andrea |year=2015 |url=http://pages.cs.wisc.edu/~remzi/OSTEP/ |title=Operating Systems: Three Easy Pieces}}
{{Refend}}
 
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Operating systems}}
* {{curlie|Computers/Software/Operating_Systems|Operating Systems}} {{ref-en}}
* [http://www.cbi.umn.edu/iterations/haigh.html Multics History] va operatsion tizimlar tarixi {{ref-en}}
 
{{Tashqi havolalar}}
 
[[Turkum:Informatika]]
[[Turkum:Operatsion tizimlar| ]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ubuntu Linux ishlatuv tizimining ish stoli.

Ishlatuv tizimi (yoki operatsion tizimi) — kompyuterning asosiy dasturidir va boshqa dasturlar uchun platformasi. Zamonaviy kompyuterlarda ishlatuv tizimi BIOSdan keyin yuklanadi.

Bosh ishlatuv tizimlari oilalari:

Microsoft Windows macOS
Linux Solaris
FreeBSD, OpenBSD, NetBSD HP-UX
MS-DOS UNIX

Ishlatuv tizimi — kompyuter programmalarining yigʻindisidir. Ishlatuv tizimi(Operatsionnaya sistema)kompyuter va foydalanuvchi orasidagi koʻprik boʻlib, u foydalanuvchi uchun kompyuterni ishlatishni osonlashtiradi. U barcha kompyuterdagi programmalarga va kompyuterning har xil qismlari(hardware: printer, disk oʻqiydigan, harddisk, matritsa)ga link yaratadi. Shunda kompyuterdagi bitta ikonkani bosib biron programmani ochish mumkin. Avvallari esa Ishlatuv tizimi buyruq oynalaridan iborat boʻlgan. U paytlar faqat oynada buyruqni yozib keyin programmani ochish mumkin boʻlgan. Hozirgi Ishlatuv tizimlari oson va qulayroq. Sichqonchani programma ikonkasiga olib borib bir yoki ikki marta bosish bilan programmani ochish mumkin.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Asosiy maqola: Operatsion tizimlar tarixi

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oʻqish uchun

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Auslander, Marc A.; Larkin, David C.; Scherr, Allan L. (1981). „The evolution of the MVS Operating System“ (PDF). IBM J. Research & Development. {{cite magazine}}: Cite magazine requires |magazine= (yordam)
  • Deitel, Harvey M.; Deitel, Paul; Choffnes, David. Operating Systems. Pearson/Prentice Hall, 25-dekabr 2015-yil. ISBN 978-0-13-092641-8. 
  • Bic, Lubomur F.; Shaw, Alan C.. Operating Systems. Pearson: Prentice Hall, 2003. 
  • Silberschatz, Avi; Galvin, Peter; Gagne, Greg. Operating Systems Concepts. John Wiley & Sons, 2008. ISBN 978-0-470-12872-5. 
  • OʻBrien, J. A., & Marakas, G. M.(2011). Management Information Systems. 10e. McGraw-Hill Irwin.
  • Leva, Alberto; Maggio, Martina; Papadopoulos, Alessandro Vittorio; Terraneo, Federico. Control-based Operating System Design. IET, 2013. ISBN 978-1-84919-609-3. 
  • Arpaci-Dusseau, Remzi; Arpaci-Dusseau, Andrea. Operating Systems: Three Easy Pieces, 2015. 

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Ishlatuv tizimi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Operatsion_tizim?oldid=510152" dan olindi