Oq boshli qumoy sahifasining manbasini koʻrish

{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Oq boshli qumo
| tasvir = Griffon Vulture (Gyps fulvus) (20).jpg
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Xordalilar]]
| sinf = [[Qushlar]]
| oila = [[Qarchigʻaysimonlar]]
| urugʻ = [[Qumoy]]
| sarlavha = Xalqaro ilmiy nomi
| sarlavha_matn = ''Gyps fulvus'' (Hablizl, 1783)
| turlari = Oq boshli qumo
}}
'''Oq boshli qumoy'''  ( {{Lang-la|Gyps fulvus}}) — qarchig‘aylar oilasiga mansub yirik yirtqich [[qush]] , o‘laksaxo‘r. [[Janubiy Yevropa]], [[Osiyo]] va [[Shimoliy Afrika|Shimoliy Afrikaning]] qurg‘oqchil tog‘li va tekis landshaftlarida tarqalgan, [[Kavkaz]] tog‘larida tuxum qo‘yishadi (boshqa paytlarda bu mintaqadan ancha uzoqda bo‘lsa ham); [[Qrim|Qrimda]] izolyasiya qilingan soni saqlanib qolgan. Ushbu turning tarqalishi va umumiy soni asta-sekin kamayib bormoqda<ref name="RIZ">{{Veb manbasi|muallif=В. Н. Иваненко|sarlavha=Белоголовый сип Gyps fulvus|ish=Редкие и исчезающие животные России|nashriyot=nature.ok.ru|url=http://nature.ok.ru/doc/birds/2_49.htm|kirish sanasi=2008-10-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20000819042238/http://nature.ok.ru/doc/birds/2_49.htm|arxivsana=2000-08-19}}</ref>.

== Tavsif ==
[[Fayl:Vulture_19o05.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Vulture_19o05.jpg/250px-Vulture_19o05.jpg|left|thumb|250x250px| uchayotgan qush]]
[[Fayl:Gyps_fulvus_MHNT.ZOO.2010.11.77.5.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Gyps_fulvus_MHNT.ZOO.2010.11.77.5.jpg/270px-Gyps_fulvus_MHNT.ZOO.2010.11.77.5.jpg|thumb|270x270px| ''Gips fulvus'' tuxumi - Tuluza muzeyi]]
Uzun keng qanotlari va dumi bilan ajralib turuvchi juda yirik kalxat. Tana uzunligi 93-110 sm, qanotlarini yoyganda 234-269 sm<ref name="Raptors">{{Книга|автор=James Ferguson-Lees, David A. Christie.|заглавие=Raptors of the World|год=2006|издательство=Princeton University Press|место=Princeton|страниц=320|страницы=122|isbn=0-691-12684-4}}</ref> . Kalxatlarning tashqi ko‘rinishi oq paxmoq bilan qoplangan nomutanosib kichik bosh, bo‘rtib chiqqan ilgak tumshug‘i, uzun patlari uzun bo‘yniga tushib turuvchi va kalta yumaloq dumga ega. Tananing umumiy rangi jigarrang, quyi qismi sarg‘ish rang bilan biroz ochroq tusda ifodalangan. Parvoz va quyruq patlari to‘q jigarrang, deyarli qora. Orqa yonlari sarg‘ish-jigarrang, terisi - kulrang, oyoqlari esa to‘q zangori tusda. Tus bo‘yicha erkaklar va urg‘ochilar bir-biridan farq qilmaydi. Qarchig‘aylarning voyaga yetganlari patlari oqishroq va qizg‘ish-jigarrang bo‘ladi<ref name="USSR">{{Книга|автор=Г. Дементьев, Н. Гладков.|заглавие=Птицы Советского Союза|том=1|год=1951|издательство=Советская наука}}</ref> .

== Tarqatishi ==
Gʻarbiy [[Tyan-Shan]], Gʻarbiy [[Pomir-Olay togʻlari|Pomir-Oloy]], [[Qizilqum]] cho‘lining qatlam tog‘larida (ko‘payadi); deyarli hamma joyda ko‘chmanchi bo‘lishadi. [[Oʻzbekiston|O‘zbekistondan]] tashqarida: [[Janubiy Yevropa]], [[Shimoliy Afrika]], [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]],  [[Oʻrta Osiyo|O‘rta]] va [[Markaziy Osiyo]]. [[Hindiston]] va Sharqiy [[Pokiston|Pokistonda]] yana bir kichik turi mavjud. 

== Yashash joyi ==
Biotoplar - bu qushlar uchun qulay bo‘lgan balandlikdagi quruq ochiq joylar. U 3000 m balandlikdagi tog‘larda va oziq-ovqat izlashda va dengiz sathidan 3500 m balandlikda keng tarqalgan bo‘lib, u yerda qo‘ylar va boshqa tuyoqli hayvonlarning podalarini kuzatib boradi<ref name="Raptors"/> . Armanistonda Kavkazda dengiz sathidan 2750 m gacha ko‘tariladi <ref name="USSR"/> . Cho‘l, yarim cho‘l va cho‘llardagi tekislikda kamroq tarqalgan, bu yerda o‘zining katta vazni tufayli balandliklarni - qoyalar, tog‘ etaklari yoki tepaliklarni tanlaydi.

== Soni ==
1980-yillarda taxminan 140 jufti qayd etilgan (Nurota tog‘ida – 45-70; Oqtov – 6-8, Turkiston – 20, Chotqol – 7, Hisor – 29 jufti va 40-58 ta zoti); jami poloponlari bilan – bir necha yuztagacha. So‘nggi yillarda Ohangaron suv omborida 30 tagacha, Objazsoyda (Qurama tog‘i) – 46 ta, Dehqonobodda – 70 ta, Tangi qishlog‘ida (Ko‘hitang) – 27 tadan iborat galasi uchragan. Surxon davlat qo‘riqxonasida mazkur turning umumiy soni 2015 yilda 55-60 tani tashkil etgan. Markaziy Osiyo populyasiyasining soni barqaror. Dunyodagi populyasiyasi 500 mingdan 1 milliontagacha ekani taxmin qilinadi<ref>[http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=178 ОҚ БОШЛИ ҚУМОЙ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220805054621/http://redbook.uz/uz/site/animal-view?id=178 |date=2022-08-05 }} ''Redbook.uz''</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:O‘zbekiston Qizil kitobi]]
[[Turkum:Qushlar]]