Oʻtochar qurol

АК-74

Макаров тўппончаси оташли қуролга мисол бўла олади.

Ўқ отар қуроллар — нишонни ўқ билан шикастлантириш учун мўлжалланган қуроллар. Милтиқ, пистолет, пистолет-пулемёт, пулемёт, револвер ва бошқа қуроллар, шу жумладан, авиация ва танк пулемётлари, спорт ва ов қуроллари ўқ отар қуроллар жумласига киради.

Биринчи ўқотар қуроллар Х асрда Хитойда пайдо бўлган, ўшанда порох ва заррачалар бўлган бамбук найчалар найзаларга ўрнатилган бўлиб, кўчма ўт ўчириш найзаси бир киши томонидан ишлатилган, кейинчалик у қамалда зарба қуроли сифатида самарали қўлланган. ХИВ аср давомида бу технология аста-секин бутун Евроосиё бўйлаб тарқалди. Қадимги ўқотар қуроллар одатда қора кукунни ёқилғи сифатида ишлатган, аммо замонавий ўқотар қуроллар тутунсиз кукун ёки бошқа ёқилғидан фойдаланади. Кўпгина замонавий ўқотар қуроллар (силлиқ ўқли милтиқлар бундан мустасно) учиш барқарорлигини ошириш учун снарядга айланишни таъминлаш учун милтиқли баррелларга эга.

Замонавий ўқотар қуролларни уларнинг калибрлари (яъни, тешик диаметри) билан тавсифлаш мумкин. То'ппонча ва милтиқлар учун бу миллиметр ёки дюмда (масалан, 7,62 мм ёки 308 дюм) ёки ов милтиғи учун уларнинг ўлчови бўйича (масалан, 12 га. ва 20 га.) кўрсатилган. Улар, шунингдек, қўлланиладиган ҳаракат турига қараб (масалан, оғиз юклагич, юк кўтарувчи, тутқич, мурват, насос, револвер, ярим автоматик, тўлиқ автоматик ва бошқалар) ҳамда одатий депортация воситалари (яъни, қўлда ёки механик ўрнатиш) билан тавсифланади). Кейинги таснифда ишлатиладиган баррел турига (масалан, милтиқли) ва баррел узунлигига (масалан, 24 дюм), отиш механизмига (масалан, гугурт қулфи, ғилдирак қулфи, чақмоқли қулф ёки зарбали қулф), дизайннинг асосий мақсадига (масалан, ов милтиғи) ёки маълум бир ўзгариш учун умумий қабул қилинган номга қараб фарқланади (масалан, Гатлинг қуроли).

Ўқ отувчилар темир нишонлардан ёки оптик нишонлардан фойдаланиб, қўл-кўзни мувофиқлаштириш билан ўқ ўқотар қуролларни нишонга олишади. Тўппончаларнинг аниқ масофаси одатда 100 метр (110 ярд; 330 фут)дан ошмайди, аксарият милтиқлар темир нишонлардан фойдаланган ҳолда 500 метр (550 ярд; 1600 фут)га ёки оптик нишонлардан фойдаланганда узоқроқ масофага аниқ бўлади. (Ўқ отиш ўқлари аниқ масофадан анча хавфли ёки ўлимга олиб келиши мумкин; хавфсизлик учун минимал масофа аниқлик учун белгиланган диапазондан анча катта). Мақсадга кўра қурилган снайпер милтиқлари ва анти-материал милтиқлар 2000 метр (2200 ярд)дан ошиқ масофаларга етиб боради.

Турлари

Ўқотар қурол — бу кимёвий ёқилғининг экзотермик ёниши (дефлаграция) натижасида ҳосил бўлган юқори босимли газнинг тез кенгайиши (дефлаграция) натижасида пайдо бўладиган бир ёки бир нечта снарядларни учириш орқали нишонларга зарар етказадиган найзали узоқ масофали қурол, ҳозир тутунсиз кукун.

Армияда ўқотар қуроллар пиёдалар томонидан олиб ўтиш қобилиятига қараб оғир ва енгил қуролларга бўлинади. Енгил ўқотар қуроллар — бу индивидуал пиёда аскар томонидан осонгина олиб юрилиши мумкин бўлган қуроллар, аммо улар оптимал ишлаш қобилиятига эришиш учун бир нечта одамни (экипаж томонидан хизмат кўрсатишни) талаб қилиши мумкин. Оғир ўқотар қуроллар — пиёда ташиш учун жуда катта ва оғир ёки орқага қайтишга жуда барқарор бўлмаган ва шунинг учун тактик жиҳатдан қурол платформаси (масалан, қўзғалмас ўрнатиш, ғилдиракли арава, транспорт воситаси, самолёт ёки сув кемаси)ни мобил ёки фойдали қўллаб-қувватлашни талаб қиладиган қуроллардир.

Фақат кинетик снарядларни ишлатадиган ва битта пиёда аскар (индивидуал хизмат кўрсатадиган) томонидан тўлиқ қувват билан бошқарилиши учун етарлича ихчам бўлган енгил ўқотар қуроллар ҳам кичик қуроллар деб аталади. Бундай ўқотар қуролларга револвер ва тўппонча каби қуроллар киради; милтиқлар (ва уларнинг кичик турлари), автоматлар эса узун қуроллар ҳисобланади.

Дунёдаги қурол ишлаб чиқарувчилар орасида Броwнинг, Ремингтон, Cолт, Ругер, Смитҳ & Wессон, Саваге, Моссберг (АҚШ), Ҳеcклер & Коч, СИГ Сауэр, Wалтҳер (Германия), ČЗУБ (Чехия), Глоcк, Стейр-Маннличер (Австрия), ФН Ҳерстал (Белгия), Беретта (Италия), Норинcо (Хитой), Тула Армс ва Калашников (Россия), собиқ энг яхши ишлаб чиқарувчилар орасида Маусер (Германия), Спрингфиэлд Арморй (АҚШ) ва Армсcор остидаги Рок қурол-яроқ ороли (Филиппин) бор эди.