Outokumpu (Finlyandiya) sahifasining manbasini koʻrish

{{AT}}
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi                 = Outokumpu
| mavqe                = Shahar
| tasvir               = Outokummun kaupungintalo 2.jpg
| gerb                 = Outokumpu.vaakuna.svg
| gerb eni             = 120x80px
| mamlakat             = {{flag|Finlandiya}}
| mintaqa turi = [[Regions of Finland|Mintaqa]]
| mintaqa = [[Shimoliy Kareliya]]
| tuman turi = [[Sub-regions of Finland|Sub-mintaqa]]
| tuman = Joensuu
| rahbar turi = Shahar rahbari
| rahbar = Pekka Hyvönen
| asos solingan = 1968
| vaqt mintaqasi = +02:00
}}
'''Outokumpu''' [[Finlandiya|Finlandiya dagi]] [[Finlandiyadagi shaharlar roʻyxati|shaharcha]] va [[Finlyandiya munitsipalitetlari|munisipalitetdir]]. U [[Shimoliy Kareliya]] [[Finlyandiya hududlari|viloyatida]], [[Joensuu|Joensuudan]] {{Convert|48|km}} gʻarbda va [[Kuopio|Kuopiodan]] {{Convert|92|km}} sharqda joylashgan. Munitsipalitetda 6,441 aholi istiqomat qiladi (28-fevral 2023-yil)<ref>{{Veb manbasi |url=http://vrk.fi/default.aspx?docid=6847&site=3&id=0 |sarlavha=VÄESTÖTIETOJÄRJESTELMÄ REKISTERITILANNE 31.1.2012 |nashriyot=Population Register Center of Finland |til=fi, sv |qaralgan sana=11 February 2014 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131003192016/http://vrk.fi/default.aspx?docid=6847&site=3&id=0 |arxivsana=3 October 2013}}</ref> va 584,05 kvadrat kilometr (225,50 kv milya) maydonni egallaydi. Shundan 138,22 km2 (53,37 kv mi) suvga toʻgʻri keladi. [[Aholi zichligi]] – 1 kvadrat kilometrga 14,45 aholi(37,4/kv mi) toʻgʻri keladi. Mahalliy hududdagi eng muhim yoʻl aloqasi [[Finlyandiya milliy yo'li 9|9-magistraldir]] .

Qoʻshni shaharlari – [[Heinävesi]], [[Kaavi]], [[Liperi]], [[Polvijärvi]] va [[Tuusniemi]]. Munitsipalitet aholisi tili [[Fin tili|fin tilidir]].

Outokumpu [[Gerb|gerbidagi]] [[Chiziq (geraldika)|archa novdali chiziq]] munitsipalitetning gerbi oʻrnatilgan paytdagi ''Kuusjarvi'' (soʻzma-soʻz „archali koʻl“) nomini, [[mis]] belgisi esa [[Outokumpu|Outokumpu Oyj]] konlarini anglatadi, keyinchalik esa konning nomi butun shaharchaga berildi. Gerb Olof Eriksson tomonidan ishlab chiqilgan va Kuusjarvi shahar kengashi uni 1952-yil 21-noyabrdagi majlisida maʼqullagan. 1953-yil 18-fevralda [[Ichki ishlar vazirligi (Finlyandiya)|Ichki ishlar vazirligi]] gerbni foydalanish uchun tasdiqladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Suomen kunnallisvaakunat |url=https://archive.org/details/suomenkunnallisv0000unse |publisher=Suomen Kunnallisliitto |year=1982 |page=[https://archive.org/details/suomenkunnallisv0000unse/page/125 125] |isbn=951-773-085-3 |language=fi}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sisäasiainministeriön vahvistamat kaupunkien, kauppaloiden ja kuntien vaakunat 1949-1995 I:11 Outokumpu |url=http://digi.narc.fi/digi/fullpic.ka?kuid=1539101 |nashriyot=Kansallisarkiston digitaaliarkisto |qaralgan sana=16 August 2022 |til=fi }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Tarix ==
[[Fayl:Outokummun_vanha_kaivos.JPG|thumb| Outokumpu eski koni]]
Munitsipalitet ilgari ''Kuusjärvi'' nomi bilan tanilgan. 1968-yilda u [[Bozor shahri|bozor shahriga]] aylandi va munitsipalitetda joylashgan mis konidan keyin Outokumpu deb oʻzgartirildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.outokumpu.com/en/about-outokumpu/history-of-outokumpu |sarlavha=History of Outokumpu |ish=Outokumpu.com |qaralgan sana=16 August 2022 |arxivsana=2020-05-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200506144625/https://www.outokumpu.com/en/about-outokumpu/history-of-outokumpu }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://yle.fi/uutiset/3-6151584 |sarlavha=Metristä kaivostunnelia kaivettiin päiväkausia |ish=[[Yle]] |sana=17 March 2010 |qaralgan sana=16 August 2022 |til=fi}}</ref>. Outokumpu 1977-yilda [[Shahar imtiyozlari|shahar imtiyozlariga]] ega boʻldi. Shahar 1913-1989-yillarda faol boʻlgan Outokumpu mis koni atrofida shakllana boshladi. Qadimgi kon maydoni hali ham yaqqol koʻrinib turibdi, chunki u shahar markazida joylashgan va bugungi kunda u sayyohlarning diqqatga sazovor joyiga aylangan.

== Iqtisodiyot ==
[[Outokumpu]] poʻlat ishlab chiqaruvchisi Outokumpu shahridan kelib chiqqan. Outokumpu mis koni XX asrning boshidan ruda yopilgan payt 1989-yilgacha Outokumpuda yirik ish beruvchi boʻlgan.

Outokumpuda 1979-yilda kon yaqin oʻn yil ichida yopilishi maʼlum boʻlganida tashkil etilgan sanoat parki mavjud. Shahardagi eng yirik ish beruvchilarning aksariyati Outokumpu sanoat parkida joylashgan, chunki u mahalliy biznesni tashkil etish va rivojlantirish roliga ega<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=ETUSIVU |language=en-US |work=Outokummun seudun teollisuuskylä Oy |url=https://outokummunteollisuuskyla.fi/?lang=en |access-date=2017-02-28}}</ref>.

Hozirgi kunda Outokumpuda Outotec Turula ustaxonasi, Finelcomp Oy, Okun Hammaspyörä Oy, Okun Koneistuspalvelu Oy va Outokumun Metalli Oy kabi koʻplab kompaniyalari joylashgan. Aniqlanishicha, Outokumpuda Finlandiya da aholiga nisbatan CNC dastgohlari va asboblarining eng yuqori zichligi mavjud.

Iqtisodiyotning boshqa sohalarida ish beruvchilar quyidagilar: Piippo Oyj, Mondo Minerals, HK Scan Finland kompaniyalari.

2014-yilda Outokumpuda 2502 ta ish oʻrni bor edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.stat.fi |sarlavha=Tilastokeskus |muallif=Tilastokeskus |ish=www.stat.fi |til=fi |qaralgan sana=2017-02-27}}</ref>.

== Turizm ==
Outokumpudagi asosiy turistik joy bu – Outokumpu eski konidir. Togʻ-kon muzeyi, bolalar uchun bolalar koni, restoranlar va eski kon maydonini oʻrab turgan Disk golf trekini topishingiz mumkin boʻlgan hudud<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.museot.fi/searchmuseums/index.php?museo_id=21603 |sarlavha=Museot.fi - Outokumpu Mining Museum |muallif=museot.fi |ish=www.museot.fi |til=en |qaralgan sana=2017-02-27 |arxivsana=2017-02-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170227235531/http://www.museot.fi/searchmuseums/index.php?museo_id=21603 }}</ref>.

Boshqa diqqatga sazovor joylar – Outokumpu tabiat bogʻi, Keretti golf treki(eski kon hududida), Juojyarvi koʻli va shahar sport va suzish markazi.

Yozgi mavsumda siz Outokumpu tabiat bogʻi atrofidagi kichik va chiroyli koʻllarda kanoeda sayohat qilishingiz mumkin. Shuningdek, siz Bolalar baliq ovlash maydonida baliq ovlashingiz va sayyohlik xizmatlaridan plyaj saunasini ijaraga olishingiz mumkin.

== Madaniyat ==

=== Ovqat ===
1980-yillarda ''kaivossoppa'' („shaxta shoʻrva“) deb nomlangan [[Goʻsht|goʻshtli shoʻrva]] va [[javdar]] – [[Brusnika|lingonberry]] boʻtqalari Outokumpu anʼanaviy cherkov taomlari sifatida nomlangan<ref>{{Kitob manbasi |last=Jaakko Kolmonen |title=Kotomaamme ruoka-aitta: Suomen, Karjalan ja Petsamon pitäjäruoat |page=134 |location=Helsinki |publisher=Patakolmonen |year=1988 |isbn=951-96047-3-1 |language=fi}}</ref>.

== Xalqaro munosabatlar ==

=== Qardosh shaharlar – qardosh shaharlar ===

* {{Flagicon|Estonia}} [[Kohtla-Jarve|Kohtla-Järve]], Estoniya<ref name="kohtla-järve">{{Veb manbasi |sarlavha=Välissuhted |url=http://www.kohtla-jarve.ee/index.php?area=1&p=static&page=valissuhted |nashriyot=Kohtla-Järve linn |qaralgan sana=1 March 2012 |til=et}}</ref>
* {{Flagicon|Germany}} [[Schöningen]], Germaniya

== Shuningdek qarang ==

* [[Lieksa]]
* [[Pyhäjärvi]]
* [[Siilinjarvi]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Tashqi havolalar ==

* Shimoliy KAr{{Commons category-inline|Outokumpu}}
* [https://web.archive.org/web/20190217030357/http://www.outokummunkaupunki.fi/ Town of Outokumpu] – Official website
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Shimoliy Kareliya munitsipalitetlari]]